การถ่ายทอดเทคโนโลยีและนวัตกรรมการผลิตโคเนื้อคุณภาพสูงโดยใช้วัตถุดิบอาหารในท้องถิ่นแบบพึ่งพาตนเอง เพื่อเพิ่มขีดความสามารถทางการแข่งขันและพัฒนาศักยภาพการผลิตของเกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้ออย่างยั่งยืน

บทคัดย่อ

อาชีพการเลี้ยงโคเนื้อเป็นแนวทางหนึ่งที่จะช่วยสร้างอาชีพและสร้างรายได้ให้เกษตรกรและทำให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น เกษตรกรในจังหวัดนครพนมประกอบอาชีพการเกษตร เลี้ยงสัตว์ โดยเฉพาะโคเนื้อมีการเลี้ยงเป็นจำนวนมาก การเลี้ยงโคเนื้อในเขตจังหวัดนครพนมส่วนใหญ่เป็นการเลี้ยงโดยเกษตรกรรายย่อย ในปี พ.ศ. 2564 มีโคเนื้อจำนวน 125,518 ตัว มีเกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้อ จำนวน 23,226 ราย ซึ่งเกษตรกรผลิตโคแม่พันธุ์เพื่อผลิตโคลูกผสม เพื่อจำหน่ายลูกโค ผลิตโครุ่น และโคขุน เป็นต้น อย่างไรก็ตามเกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้อได้รับผลกระทบด้านราคาอาหารและวัตถุดิบอาหารสัตว์ราคาเพิ่มสูงขึ้น พื้นที่ในการปลูกพืชอาหารสัตว์ลดลง และปัญหาการขาดแคลนแหล่งอาหารในฤดูแล้ง ทำให้ประสิทธิภาพการผลิตโคเนื้อลดลง ผลกำไรต่ำ ต้นทุนการผลิตเพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะปัจจัยทางด้านอาหารสัตว์เป็นต้นทุนการผลิตมากกว่าร้อยละ 50-60 ของต้นทุนการผลิตทั้งหมด ซึ่งวัตถุประสงค์ของโครงการเพื่อถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตอาหารสำหรับโคเนื้อแก่เกษตรกรและกลุ่มวิสาหกิจชุมชนในจังหวัดนครพนม จำนวน 180 ราย และเพื่อสร้างคู่มือองค์ความรู้และถ่ายทอดเทคโนโลยีและนวัตกรรมการผลิตโคเนื้อคุณภาพสูงโดยใช้วัตถุดิบอาหารในท้องถิ่นแบบพึ่งพาตนเอง เพื่อเพิ่มขีดความสามารถทางการแข่งขันและพัฒนาศักยภาพการผลิตของเกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้ออย่างยั่งยืนประกอบด้วยองค์ความรู้ ได้แก่ องค์ความรู้ด้านสายพันธุ์โคเนื้อ องค์ความรู้การผลิตอาหารสัตว์หมักคุณภาพสูงโดยใช้วัตถุดิบในท้องถิ่น การผลิตอาหารข้นใช้เองภายในฟาร์มและการผลิตอาหารโปรตีนสูง การใช้ยีสต์ร่วมกับ วัตถุดิบอาหารสัตว์ในท้องถิ่น การผลิตอาหารผสมครบส่วนโดยใช้วัตถุดิบในท้องถิ่น การผลิตแร่ธาตุและอาหารโปรตีนอัดก้อนคุณภาพสูง และองค์ความรู้ด้านการจัดการฟาร์ม ผลการดำเนินโครงการการถ่ายทอดองค์ความรู้และนวัตกรรมการผลิตอาหารสำหรับโคเนื้อแก่กลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้อในจังหวัดนครพนม ได้แก่ กลุ่มผู้เลี้ยงโคเนื้อตำบลกุตาไก้ อำเภอปลาปาก กลุ่มผู้เลี้ยงโคเนื้อตำบลนางัว อำเภอนาหว้า กลุ่มผู้เลี้ยงโคเนื้อตำบลบ้านเอื้อง อำเภอศรีสงคราม จังหวัดนครพนม โดยเกษตรกรที่ได้รับการถ่ายทอดองค์ความรู้ทั้งหมดจำนวน 180 คน เกษตรกรที่เข้าร่วมรับการถ่ายทอดองค์ความรู้มีผลการทดสอบความรู้ก่อนรับการถ่ายทอดองค์ความรู้เท่ากับ ร้อยละ 36.1 มีค่าผลการทดสอบหลังรับการถ่ายทอดองค์ความรู้เท่ากับร้อยละ 80.4 ซึ่งผู้เข้ารับการอบรมมีค่าผลการทดสอบหลังรับการถ่ายทอดองค์ความรู้สูงกว่าก่อนรับการถ่ายทอดองค์ความรู้ร้อยละ 44.3 นอกจากนี้ผลการประเมินความพึงพอใจและการนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ในระดับความพึงพอใจมากที่สุดเกษตรกรสามารถนำความรู้ที่ได้จากการฝึกอบรมไปใช้ปฏิบัติได้ในฟาร์มของตนเอง หลังจากการถ่ายทอดองค์ความรู้ได้มีการติดตามติดตามประเมินผลการนำความรู้ที่ได้รับไปใช้ประโยชน์พบว่า ความรู้ที่ได้รับสามารถนำมาใช้ ประโยชน์ในการจัดการด้านอาหารโคเนื้อโดยสามารถลดค่าใช้จ่ายด้านอาหารลงได้มากที่สุดคิดเป็นร้อยละ 30.4 เกษตรกรมีกำไรสุทธิเพิ่มขึ้นอย่างน้อย 10,600 บาทต่อครัวเรือนต่อเดือน (กรณีเลี้ยงโคเนื้อจำนวน 10 ตัว) การอบรมถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีในครั้งนี้ได้รับความสนใจจากเกษตรกรและภาคีเครือข่ายเป็นอย่างมาก เกิดการสร้างเครือข่ายเกษตรกรเพื่อนำองค์ความรู้ไปขยายผลให้กับเกษตรกรผู้ที่สนใจเข้าร่วม7โครงการเพื่อเพิ่มศักยภาพการผลิตโคเนื้อลดรายจ่ายสร้างรายได้รวมถึงเกษตรกรหันมาใช้และให้ความสำคัญ กับทรัพยากรที่มีอยู่ในท้องถิ่นและพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืนตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

คำสำคัญ