การออกแบบพหุประสาทสัมผัสความจริงเสมือนเพื่อบำบัดผู้ป่วยอัมพาตปัญหาหลอดเลือดสมอง

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาหลักการบําบัดผู้ป่วยหลอดเลือดสมองด้วย เทคโนโลยีความจริงเสมือน 2) เพื่อสร้างแนวคิดการบําบัดฟื้นฟูกล้ามเนื้อและจิตใจผู้ป่วยหลอดเลือด สมองด้วยพหุประสาทสัมผัสความจริงเสมือนในการทํากิจกรรมบําบัด 3)เพื่อพัฒนาต้นแบบและประเมินผลการบําบัดผู้ป่วยหลอดเลือดสมองด้วยพหุประสาทสัมผัสความจริงเสมือนใช้การ กระบวนการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) การวิจัยและพัฒนา (Research and Development) ด้วยการศึกษาข้อมูล เรียงลําดับในการรวบรวมข้อมูลตั้งแต่การเฝ้าสังเกตแบบไม่มี ส่วนร่วม (Observation) การตรวจสอบเครื่องมือโดยผู้เชี่ยวชาญ การสัมภาษณ์แบบเจาะลึก (In-dept Interview) กับกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ กลุ่มเป้าหมาย ผู้ดูแลและผู้ใกล้ชิดกับผู้ป่วย กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ ในการเก็บข้อมูลวิจัยนี้ เป็นกลุ่มตัวอย่างที่ที่ได้มาจากการสุ่มตัวอย่างเฉพาะเจาะจง (purposive sampling) ด้วยลักษณะทางกายภาพ จากผู้เชี่ยวชาญ จึงส่งผลให้การกําหนดขอบเขตของการวิจัยนั้น เป็นการทําการวิจัยเชิงทดลองโดยศึกษาสภาวะทางด้านจิตใจ อารมณ์ ความรู้สึก และการตอบสนอง ในการฟื้นฟูกล้ามเนื้อต่อการใช้ความจริงเสมือน ผลการวิจัย ตามวัตถุประสงค์ พบว่า 1) การใช้ความจริงเสมือนร่วมกับสภาพแวดล้อม ธรรมชาติ ทําให้ผู้ใช้งานรู้สึกผ่อนคลาย เนื่องจากสภาพแวดล้อมจริงนั้นมีประสาทสัมผัสที่ช่วยกระตุ้น ทําให้รู้สึกปลอดภัย และผ่อนคลายด้วย กลิ่น สัมผัส เสียง และดื่มด่ําไปกับเนื้อหาภายในความจริง เสมือนได้มากขึ้นกว่าการใช้ความจริงเสมือนเพียงลําพัง 2) สามารถสร้างแนวคิดที่ครอบคลุมการทํากิจกรรมบําบัดร่วมกับความจริงเสมือนได้ผ่านรูปแบบของระดับและเงื่อนไขของความจริงเสมือนใน การใช้งานกับผู้ป่วยหลอดเลือดสมอง ที่เป็นรูปแบบของกิจกรรมที่ใกล้เคียงกับชีวิตจริงตามปกติ โดย สามารถแบ่ง ออกเป็น 3 กลุ่ม 8 กิจกรรม คือ 1.สับผักและตกปลา 2.ทําเบเกอรี่ ตักบาตร จัดเรียง หนังสือ และเล่นไพ่ 3.ซุปเปอร์มาเก็ตและทําสวน โดยใช้หลักของการศึกษาข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ รูปแบบการกระตุ้นกล้ามเนื้อส่วน โดยออกแบบให้มีการฝึกกําลังกล้ามเนื้อ 4 รูปแบบ ได้แก่ 1. การ ยืด-หดแขน ในแนวราบ เป็นการฝึกกล้ามเนื้อ 2. การกวาดแขนในแนวราบเป็นการฝึก กล้ามเนื้อ 3. การยกแขนขึ้นลงในแนวดิ่งเป็นการฝึกกล้ามเนื้อ และ 4. การกํามือ และพลิกมือ เป็นการฝึกกล้ามเนื้อมัดเล็กและข้อมือ โดยกิจกรรมทั้งหมดมีความยืดหยุ่นต่อการใช้งาน ไม่บังคับระดับ และเป้าหมาย ตายตัว สามารถปรับตามพัฒนาการและอาการของผู้ป่วยได้อิสระ และ 3) ต้นแบบของงานวิจัย พบว่า การใช้สภาพแวดล้อมที่เป็นธรรมชาติสามารถชักนําความรู้สึกของคนก่อนเข้าชมในความจริงเสมือนได้ เป็นอย่างดี การใช้ความจริงเสมือนเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอต่อการฟื้นฟูกล้ามเนื้อทั้งหมด แต่มี ประโยชน์เป็นอย่างมากเมื่อใช้ร่วมกับการทํากิจกรรมบําบัดในแบบดั้งเดิม และผลการบําบัดผู้ป่วย หลอดเลือดสมอง พบว่า ผู้ป่วยมีความพึงพอใจ มีพฤติกรรมที่แสดงออกถึงความสุข มีความ กระตือรือร้น และมีความสบายใจในการเข้ารับการทํากิจกรรมบําบัดมากขึ้นกว่าการเข้ารับการบําบัด เดิมเพียงอย่างเดียว จากสมมุติฐานการวิจัย พบว่าการใช้พหุประสาทสัมผัสความจริงเสมือนเพื่อผู้ป่วยอัมพาต หลอดเลือดสมองจะช่วยบําบัดผู้ป่วยอัมพาตมีสภาพจิตใจที่ดีขึ้น และส่งผลต่อการกระตุ้นการฟื้นฟูกล้ามเนื้อได้ ซึ่งจากผลของการวิจัยพบว่า ผู้ป่วยมีสภาพจิตใจที่ดีขึ้นในการเข้ารับการทํากิจกรรมแต่ละครั้ง และมีความก้าวหน้าของการฟื้นฟูกล้ามเนื้อได้เป็นอย่างดี จากผลของการใช้งานตลอด 16 ครั้ง ที่ได้เข้าร่วมการวิจัย ผู้ป่วยได้ทํากิจกรรมต่าง ๆ ที่ชีวิตจริงไม่สามารถทําได้ หรือทําได้ลําบากเมื่อใช้ความจริงเสมือนร่วมกับการทํากิจกรรมบําบัด ทั้งรูปแบบการใช้งานในห้องกิจกรรมบําบัด และในสภาพแวดล้อมจริง ทําให้ช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายและอันตรายที่อาจจะเกิดขึ้นกับผู้ป่วยได้ หากทํา กิจกรรมต่าง ๆ ในชีวิตจริง ข้อค้นพบจากการวิจัย พบว่า สําหรับการออกแบบความจริงเสมือนเพื่อผู้ป่วยหลอดเลือด สมองนี้ ไม่สามารถใช้หลักการออกแบบเกม หรือความจริงเสมือนตามหลักการออกแบบสําหรับคน ทั่วไปได้ นักออกแบบควรศึกษาผู้ป่วยและพฤติกรรมของกลุ่มเป้าหมายก่อนการออกแบบเสมอเพื่อให้ งานออกแบบความจริงเสมือนนั้นสามารถช่วยแก้ปัญหาได้จริง

คำสำคัญ