การฟื้นฟูร่างกายผู้ป่วยติดเตียงหรือผู้ที่มีภาวะพึ่งพาในชุมชนผ่านเทคโนโลยีสุขภาพทางไกล

บทคัดย่อ

โครงการวิจัยการฟื้นฟูร่างกายผู้ป่วยติดเตียงหรือผู้ที่มีภาวะพึ่งพาในชุมชนผ่านเทคโนโลยีสุขภาพทางไกล มีวัตถุประสงค์การวิจัยเพื่อนำเสนอการใช้ประโยชน์เทคโนโลยีสุขภาพทางไกลทางตรงต่อการฟื้นฟูสมรรถภาพร่างกายของผู้ป่วยติดเตียงหรือผู้ที่มีภาวะพึ่งพาในครัวเรือนหรือในชุมชน ร่วมกับแนวทางปฏิบัติในระดับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลและต่อยอดการใช้ประโยชน์เทคโนโลยีสุขภาพทางไกลเพื่อการดูแลระยะยาวโดยส่งเสริมการพึ่งพาตนเองโดยภูมิปัญญาของชุมชน ในรูปแบบการวิจัยเชิงผสมผสาน โดยวิธีการเชิงปริมาณ ประกอบวิธีการเชิงคุณภาพและเชิงปฏิบัติการผ่านเทคโนโลยี Telehealth ที่พัฒนาโปรแกรมการเรียนรู้ตามแนวทางปฏิบัติของสถาบันสิรินธร เพื่อการฟื้นฟูสมรรถภาพแห่งชาติ ดำเนินการวิจัยใน 3 ขั้นตอน ได้แก่ ระยะที่ 1 พัฒนาเนื้อหาความรู้และแนวทางปฏิบัติในการดูแลสุขภาพผู้ป่วยติดเตียงหรือผู้ที่มีภาวะพึ่งพา 5 กลุ่มอาการ ได้แก่ ทุพโภชนาการ ภาวะติดเชื้อ เคลื่อนไหวลำบาก ท้องผูกและนอนไม่หลับ ระยะที่ 2 ทดลองใช้โปรแกรมฟื้นฟูร่างกายผ่านเทคโนโลยีสุขภาพทางไกล และระยะที่ 3 การติดตามและประเมินการดูแลสุขภาพและฟื้นฟูร่างกายผู้ป่วยติดเตียงหรือผู้ที่มีภาวะพึ่งพาในชุมชนด้วยเทคโนโลยีสุขภาพทางไกล ผลการวิจัยพบว่า โปรแกรมการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับความสามารถในการเรียนรู้และใช้ประโยชน์เทคโนโลยีสุขภาพทางไกลต่อการดูแลผู้ป่วยติดเตียงหรือผู้ที่มีภาวะพึ่งพาในครัวเรือนหรือในชุมชน อาจแบ่งได้เป็น2 โปรแกรม ได้แก่ โปรแกรมเทคโนโลยีสุขภาพทางไกลเพื่อการฟื้นฟูผู้ป่วยติดเตียงหรือผู้ที่มีภาวะพึ่งพาในชุมชน และโปรแกรมการเรียนรู้มาตรฐานการปฏิบัติ ซึ่งจากการศึกษาเชิงปริมาณ พบว่า ปัจจัยส่วนบุคคลกับความคิดเห็นของผู้ให้การดูแลผู้ป่วยติดเตียงหรือผู้ที่มีภาวะพึ่งพาในครัวเรือนหรือชุมชน มีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญ แต่การศึกษาเชิงเชิงปฏิบัติการ พบว่า ผู้ให้การดูแลยังขาดทักษะด้านการดูแลสุขภาพองค์รวม และความรู้ ความสามารถในการใช้เทคโนโลยียังเป็นข้อจำกัดของการเรียนรู้ผ่านระบบทางไกล นอกจากนี้ ในพื้นที่ห่างไกลยังมีปัญหาด้านความเสถียรของสัญญาณเชื่อมต่ออินเตอร์เน็ต อย่างไรก็ตาม ในกลุ่มตัวอย่างที่สามารถเข้าถึงเทคโนโลยีได้ มีผลการเรียนรู้และการปฏิบัติที่ดีในทั้ง 5 กลุ่มอาการของผู้ป่วยติดเตียงหรือผู้ที่มีภาวะพึ่งพาในครัวเรือนหรือในชุมชน รวมทั้งสมาชิกครอบครัวและผู้ให้การดูแลมีความพึงพอใจต่อการใช้เทคโนโลยีสุขภาพทางไกล และการเรียนรู้ผ่านคอมพิวเตอร์แบบพกพา (tablet) ให้ผลดีกว่าการเรียนรู้ผ่าน smart phone ซึ่งการวิจัยพบว่าเทคโนโลยีแบบ Telehealth มีความเหมาะสมต่อการเรียนรู้และใช้ประโยชน์ในระดับชุมชน โดยจากการติดตามประเมินผลการใช้เทคโนโลยี Telehealth พบว่า องค์ประกอบของการดูแลในระดับครัวเรือนหรือชุมชน ได้แก่ ต้นทุนทางการดูแลบุคลากรสาธารณสุขและทีมสหวิชาชีพ การมีส่วนร่วมของชุมชน และผู้ให้การดูแลข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย เช่น การบูรณาการแผนงานการพัฒนาการความร่วมมือหลายระดับภาครัฐและเอกชน การเสริมสร้างกลไกกระจายอำนาจองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นด้านการบริหารโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล รวมทั้ง การพัฒนาโครงสร้างเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อเชื่อมต่อระบบบริการสุขภาพไร้รอยต่อ และข้อเสนอแนะเชิงวิชาการ เช่น การพัฒนาทักษะและเสริมสร้างเจตคติผู้ให้การดูแลระยะยาวโดยการเรียนรู้ผ่าน Telehealth การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยติดเตียงหรือผู้ที่มีภาวะพึ่งพาแบบประคับประคองโดยครอบครัว การวิเคราะห์และพัฒนาเนื้อหาสื่อสุขภาพ (Content Analysis) สำหรับการเรียนรู้ผ่านเทคโนโลยี Telehealth

คำสำคัญ