การเรียนรู้ศิลปะไทยสร้างสรรค์เพื่อสุขภาวะสังคมเมือง

บทคัดย่อ

ปัจจุบันสภาพของชุมชนและวิถีชีวิตของคนในสังคมเมืองมีความแออัด เร่งรีบและแข่งขันสูง ประกอบกับสถานการณ์ระบาดของโรคโควิด 19 (COVID-19) ส่งผลให้ประชาชนมีวิถีชีวิตและสิ่งแวดล้อมที่ไม่ถูกสุขลักษณะ เกิดปัญหาสุขภาวะของผู้คนทั้งทางร่างกาย จิตใจและสังคม ผู้คนจำนวนมากตกอยู่ในภาวะความเครียด โครงการ การเรียนรู้ศิลปะไทยสร้างสรรค์เพื่อสุขภาวะสังคมเมือง มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ต้นแบบและชุดการเรียนรู้ศิลปะไทยสร้างสรรค์เพื่อพัฒนาสุขภาวะของคนในสังคมเมือง และ 2) เพื่อจัดกิจกรรมศิลปะไทยสร้างสรรค์เพื่อพัฒนาสุขภาวะของคนในสังคมเมือง การวิจัยแบ่งเป็น 4 ระยะ คือ 1) เก็บรวบรวมข้อมูล เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง 2) ออกแบบและจัดทำชุดกิจกรรม 3) ทดลองใช้ชุดกิจกรรม และ4) วิเคราะห์และสรุปผลการทดลองใช้ชุดกิจกรรม กลุ่มเป้าหมาย ระยะทดลองใช้ชุดกิจกรรม กลุ่มเป้าหมายเพื่อนำชุดกิจกรรมไปทดลองใช้ ได้แก่ คนในชุมชนย่านพระรามสี่ที่สนใจในการทำกิจกรรม จำนวน 500 คน เก็บข้อมูลโดยใช้ 1) แบบสำรวจความต้องการจำเป็นในการทำกิจกรรมของคนในชุมชน 2) แบบสัมภาษณ์ผู้นำชุมชน และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอื่น ๆ เกี่ยวกับรูปแบบของกิจกรรมที่เหมาะสม 3) แบบประเมินความพึงพอใจและสุขภาวะหลังเข้าร่วมกิจกรรมการเรียนรู้ และ 4) แบบสัมภาษณ์หลังทำกิจกรรมสำหรับผู้เข้าร่วมกิจกรรม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติบรรยาย (descriptive statistics) ได้แก่ ความถี่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าร้อยละ ผลการวิจัย พบว่า (1) ผลิตภัณฑ์ต้นแบบและชุดการเรียนรู้ศิลปะไทยสร้างสรรค์เพื่อพัฒนาสุขภาวะของคนในสังคมเมือง ประกอบด้วย 1.1) ผลิตภัณฑ์ต้นแบบและชุดกิจกรรมการเรียนรู้ลายไทยสร้างสรรค์ 1.2) ผลิตภัณฑ์ต้นแบบและชุดกิจกรรมการเรียนรู้หัตถศิลป์ไทยสร้างสรรค์ 1.3) ผลิตภัณฑ์ต้นแบบและชุดกิจกรรมการเรียนรู้ผลิตภัณฑ์ไลฟ์สไตล์ลายไทยสร้างสรรค์ 1.4) บทเรียนออนไลน์เพื่อเผยแพร่ในสื่อออนไลน์ และ 1.5) คู่มือองค์ความรู้ (2) ผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีความพึงพอใจในกิจกรรมในระดับมาก (4.37) และมีค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน .588 โดยประเด็นที่ผู้เข้าร่วมกิจกรรมประทับใจมาก (4.44) ได้แก่ วัสดุ อุปกรณ์ในการทำกิจกรรม และหลังจากเข้าร่วมกิจกรรมมีความรู้สึกว่าเห็นคุณค่าของศิลปะและหัตถกรรมไทยมากขึ้น (3) ผลการประเมินสุขภาวะหลังเข้าร่วมกิจกรรมการเรียนรู้ศิลปะไทยสร้างสรรค์เพื่อสุขภาวะสังคมเมืองในภาพรวมอยู่ในระดับมาก (4.33) และมีค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน .632 ผู้เข้าร่วมกิจกรรมให้ความเห็นว่า เมื่อทำกิจกรรมเสร็จแล้วทำให้เกิดความภาคภูมิใจและเห็นคุณค่าในตนเองในระดับมาก (4.40) (4) ชุดการเรียนรู้ศิลปะไทยสร้างสรรค์เพื่อพัฒนาสุขภาวะของคนในสังคมเมือง “ผ่าน” การรับรองจากผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้เชี่ยวชาญ และ (5) ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายประกอบด้วย 1) ใช้กิจกรรมการเรียนรู้ศิลปะไทยสร้างสรรค์เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตและสุขภาวะของเยาวชนและบุคลากรในชุมชนเมือง 2) ใช้กิจกรรมการเรียนรู้ศิลปะไทยสร้างสรรค์เป็นเครื่องมือในการส่งเสริมการสร้างงาน สร้างอาชีพ และเศรษฐกิจสร้างสรรค์ 3) ใช้กิจกรรมการเรียนรู้ศิลปะไทยสร้างสรรค์เพื่อการยกระดับชุมชนให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงชุมชนและศิลปะ และ 4) ใช้กิจกรรมการเรียนรู้ศิลปะไทยสร้างสรรค์เป็นสื่อกลางความสัมพันธ์ระหว่างชุมชนและพื้นที่ใกล้เคียง กับสถาบันทางการศึกษา

คำสำคัญ