ชุดการเรียนรู้และเสริมทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิตวิชาศิลปะ (ทัศนศิลป์) สำหรับนักเรียนตาบอดในประเทศไทย
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
โครงการวิจัยย่อยที่ 1 : การขยายผลชุดการเรียนรู้วิชาศิลปะ (ทัศนศิลป์) ในโรงเรียนเครือข่ายที่มีนักเรียนตาบอดในชั้นเรียนแบบเรียนรวมระดับมัธยมศึกษาตอนปลายงานวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้นักเรียนตาบอดสามารถเรียนร่วมกับนักเรียนที่มองเห็นอย่างเสมอภาคและเท่าเทียมกันทางการศึกษาในรายวิชาศิลปะ (ทัศนศิลป์) ในชั้นเรียนแบบเรียนรวมระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย โดยขยายผลต่อยอดต่อไปในโรงเรียนอื่นๆ ที่มีนักเรียนตาบอดในประเทศไทย ได้แก่ ขอนแก่น ร้อยเอ็ด นครราชสีมา เพชรบุรี และ ลพบุรี ในการวิจัยครั้งนี้ได้ใช้การจัดการเรียนรู้และแบบทดสอบแบบออนไลน์ เนื่องมาจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื่อไวรัสโคโรน่า COVID-19 ทำให้ไม่สามารถจัดคาบเรียนในห้องเรียนของโรงเรียนได้มีวิธีดำเนินการวิจัยผสมสานแบบเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ มีเครื่องมือวิจัย ได้แก่ ชุดสื่อการเรียนรู้หุ่นจำลองประติมากรรม สถาปัตยกรรม และภาพนูนต่ำ ที่ผลิตขึ้นจากเครื่องพิมพ์วัตถุแบบ 3 มิติ จำนวน 18 ชิ้นงาน ใช้ประกอบกับคลิปวีดีโอเพื่อการเรียนรู้แบบออนไลน์ จำนวน 15 คลิป ครอบคลุมเนื้อหาด้านทัศนศิลป์ตามหลักสูตรแกนกลางของกระทรวงศึกษาธิการ แบบทดสอบและ แบบสอบถามออนไลน์ ผลการวิจัยพบว่า นักเรียนที่เป็นอาสาสมัครทุกคนสามารถเรียนรู้วิชาศิลปะ (ทัศนศิลป์) ด้วยวิธีออนไลน์ได้ แต่ต้องมีครูผู้สอนร่วมในกิจกรรมเพื่อแนะนำ นักเรียนตาบอดสามารถใช้อุปกรณ์โทรศัพท์มือถือฟังสื่อการเรียนรู้และทำแบบฝึกหัดได้ ผลงานสร้างสรรค์ภาคปฏิบัติอยู่ในระดับที่ดี สอดคล้องตามปรัชญาของศิลปศึกษาเพื่อให้ผู้เรียนเกิดการพัฒนาการและการเจริญเติบโตในด้านต่างๆ ทั้งความรู้ ประสบการณ์ จินตนาการและความสุขที่วิชาศิลปะพึงมีให้โครงการวิจัยย่อยที่ 2 : การพัฒนาห้องสมุดวิชาศิลปะ (ทัศนศิลป์) สำหรับคนตาบอดเพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตโครงการวิจัย เรื่อง การพัฒนาห้องสมุดวิชาศิลปะ (ทัศนศิลป์) สำหรับคนตาบอดเพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิต มีวัตถุประสงค์ในการนำเสนอแนวความคิดในการออกแบบปรับปรุงพื้นที่ห้องสมุดของโรงเรียน โดยศึกษาสภาพการณ์ในปัจจุบันและปัจจัยเกี่ยวกับการเข้าถึงที่เอื้อต่อการใช้ห้องสมุดของโรงเรียนการศึกษาคนตาบอด และจัดทำเป็นแนวทางการออกแบบในการสร้างพื้นที่แห่งการเรียนรู้ด้วยตนเองตลอดชีวิตด้านทัศนศิลป์สำหรับคนตาบอดในห้องสมุดของโรงเรียนเครือข่าย โดยมีชุดการเรียนรู้ด้านทัศนศิลป์อย่างเต็มรูปแบบ ประกอบด้วย สื่อการเรียนรู้ และอุปกรณ์เครื่องมือต่างๆ ที่หลากหลายโครงการวิจัยนี้ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ประเภทการพัฒนาทดลอง เพื่อศึกษาปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้น โดยการสำรวจพื้นที่และออกแบบเพื่อนำเสนอแนวทางการปรับปรุงห้องสมุดเพื่อรองรับการเรียนรู้ตลอดชีวิตของคนตาบอด และเชิงปริมาณด้วยการประเมินผลด้วยแบบสอบถามความพึงพอใจ มีขอบเขตและพื้นที่ในการทำวิจัยเป็นห้องสมุดของโรงเรียนในเครือข่ายของมูลนิธิธรรมิกชนเพื่อคนตาบอดในประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้แก่ โรงเรียนการศึกษาคนตาบอดขอนแก่น โรงเรียนการศึกษาคนตาบอดร้อยเอ็ด โรงเรียนการศึกษาคนตาบอดนครราชสีมา โรงเรียนธรรมิกวิทยาเพชรบุรี และ โรงเรียนการศึกษาคนตาบอดและคนตาบอดพิการซ้ำซ้อนลพบุรีผลประเมินจากกลุ่มตัวอย่างที่เป็นผู้เกี่ยวข้องกับการใช้งานห้องสมุดของโรงเรียนการศึกษาคนตาบอดทั้ง 5 แห่ง ได้แก่ บุคลากร ครู บรรณารักษ์หรือเจ้าหน้าที่ดูแลห้องสมุด นักเรียนตาบอด และนักเรียนที่มองเห็น พบว่า มีผลประเมินด้านความพึงพอใจในภาพรวมต่อแนวคิดการออกแบบปรับปรุงพื้นที่ของห้องสมุดอยู่ในระดับดี-ดีมาก การจัดให้มีพื้นที่สำหรับกิจกรรมศิลปะปฏิบัติเพื่อให้คนตาบอดได้ฝึกทักษะและสร้างสรรค์ผลงานด้านศิลปศึกษา (ทัศนศิลป์) มีพื้นที่ติดตั้งหุ่นจำลองประติมากรรม สถาปัตยกรรม และภาพนูนต่ำเพื่อการสัมผัส โดยกลุ่มตัวอย่างพึงพอใจกับแนวความคิดการออกแบบที่คำนึงถึงความปลอดภัยเป็นเรื่องสำคัญ โดยใช้หลัก 3 ประการ ได้แก่ จุดจำ นำทาง ปลอดภัย