การสำรวจผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์จากกระจูดของชุมชนหัตกรรมจักสานในพื้นที่จังหวัดนราธิวาส
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
บทคัดย่อ การวิจัย ครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจข้อมูลเครื่องจักสานกระจูดของชุมชนหัตถกรรม จักสานในพื้นที่จังหวัดนราธิวาสและเพื่อค้นหาแนวทางการพัฒนาการเรียนรู้เครื่องจักสานกระจูด อนุรักษ์ สืบสานและต่อยอดเครื่องจักสานกระจูดสู่ผลงานสร้างสรรค์ร่วมสมัย โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ทั้งนี้ คณะผู้วิจัยได้ดำเนินการเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึก ประชุมกลุ่มย่อย สำรวจ สังเกต แบบสอบถาม และสังเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ผลการสำรวจข้อมูล พบว่า เครื่องจักสานกระจูดจังหวัดนราธิวาสมีวิวัฒนาการ ที่สามารถแบ่งเป็นช่วงเวลาได้ 3 ยุค ได้แก่ 1) ยุคดั้งเดิม เครื่องจักสานกระจูดที่นิยมผลิตมี 3 ชนิด ได้แก่ 1) เสื่อ 2) กระสอบ และ 3) กระบุง ผลิตเพื่อใช้ในชีวิตประจำวัน โดยเรียนรู้การสานจากบรรพบุรุษ 2) ยุคที่ได้รับการสนับสนุนจากกองงานศิลปาชีพ เริ่มมีการพัฒนารูปแบบการสาน เพิ่มชนิดของเครื่องใช้ ได้แก่ ซองชุดสำหรับใส่ผ้าทอพื้นถิ่น กล่องชุดสำหรับใส่ของที่ระลึก เสื่อลายแปลกสำหรับเป็นของที่ระลึก เนื่องจากได้รับความรู้จากหน่วยงานภายนอก และ 3) ยุควิวัฒนาการการจักสานกระจูดสร้างสรรค์ เริ่มผลิตตามคำสั่งซื้อจากกลุ่มลูกค้า สามารถแบ่งผลิตภัณฑ์ได้เป็น 3 รูปแบบ ได้แก่ 1. รูปแบบสานเสื่อลายต่างๆ ได้แก่ ลายพื้นฐาน ลายดั้งเดิม และลายประยุกต์ 2. รูปแบบสานขึ้นเป็นรูปทรง ได้แก่ ทรงสี่เหลี่ยม ทรงกลม ทรงสามเหลี่ยม และ 3. รูปแบบการนำเสื่อกระจูด มาตัดและเย็บประกอบเป็นผลิตภัณฑ์ และมีการนำวัสดุอื่นๆ ประกอบการผลิต ผลการค้นหาแนวทางการพัฒนาการเรียนรู้เครื่องจักสานกระจูด อนุรักษ์ สืบสานและต่อยอดเครื่องจักสานกระจูดสู่ผลงานสร้างสรรค์ร่วมสมัย โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน จากการดำเนินการวิจัย พบว่า มีแนวทางการพัฒนาการเรียนรู้ ดังนี้ 1) จัดทำคลังข้อมูลเกี่ยวกับเครื่องจักสานกระจูด 2) พัฒนาหลักสูตร “การพัฒนาผลิตภัณฑ์กระจูดสร้างสรรค์” 3) การจัดการเรียนการสอน 4)จัดตั้งศูนย์เรียนรู้ ในวิทยาลัยชุมชนนราธิวาสและชุมชนหัตกรรมจักสานกระจูดในพื้นที่จังหวัดนราธิวาส คำสำคัญ: ผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์ เครื่องจักสานกระจูด หัตถกรรมจักสานกระจูด