การพัฒนาวิธีตรวจสอบยากลุ่มฟลูออโรควิโนโลนเพื่อการควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์น้ำ

บทคัดย่อ

การพัฒนาวิธีและตรวจสอบความใช้ได้ของวิธีวิเคราะห์ปริมาณ Fluoroquinolones ในอาหารผสมสำเร็จรูปสำหรับ กุ้ง ปลา และกบ เพื่อใช้ยืนยันชนิดและปริมาณของยาตกค้างกลุ่มฟลูออโรควิโนโลน 7 ชนิด ได้แก่ Norfloxacin (NOR), Ciprofloxacin (CIP), Danofloxacin (DAN), Enrofloxacin (ENR), Difloxacin (DIF), Sarafloxacin (SAR) และ Flumequine (FLU) พบว่ายากลุ่มนี้จะถูกสกัดออกจากตัวอย่างด้วย 2% formic acid in Acetonitrile กำจัดไขมันโดยใช้เทคนิค liquid-liquid extraction และทำให้บริสุทธิ์โดยใช้เทคนิค solid phase extraction จากนั้นตรวจวิเคราะห์ชนิด และปริมาณด้วยเครื่อง UPLC วัดสัญญาณด้วย Fluorescence Detector ที่ความยาวคลื่น Excitation (Ex) = 280 nm, Emission (Em) = 465 nm สำหรับ NOR, CIP, DAN, ENR, DIF และ SAR ส่วน FLU ที่ความยาวคลื่น Excitation (Ex) = 320 nm, Emission (Em) = 365 nm แยกสารโดยใช้ Columns Acquity UPLC BEH C 18 ขนาด 100 x 2.1mm.,1.7 ?m มีเฟสเคลื่อนที่เป็นสารละลายของ Methanol : Acetonitrile : 0.025 M phosphoric acid ใน 0.0025 M sodium 1-heptanesulfonate monohydrate (13:9:78) โดยวิธีดังกล่าวมีขีดจำกัดของการตรวจพบ (limit of detection, LOD) DAN ที่ 8 ng/g DIF ที่ 20 ng/g , NOR, CIP, ENR, SAR และ FLU ที่ 40 ng/g, ค่าขีดจำกัดของการวัดเชิงปริมาณ (limit of quantitation, LOQ) DAN ที่ 16 ng/g, DIF ที่ 40 ng/g, NOR, CIP, ENR, SAR และ FLU ที่ 80 ng/g, ช่วงการวิเคราะห์ที่ให้ความสัมพันธ์เป็นเส้นตรง (linearity of working range) DANO มีค่าในช่วง 16 50 ng/g , DIF มีค่าในช่วง 40 125 ng/g, NOR, CIP, ENR, SAR และ FLU มีค่าในช่วง 80 250 ng/g และ มีค่าสัมประสิทธิ์การตัดสินใจ (coefficient of determination: R2) ? 0.995, มีความแม่น (accuracy) และความเที่ยง (precision) ความเที่ยงของการวิเคราะห์ซ้ำ (Repeatability) และ การทดสอบความสามารถในการทำซ้ำ (Intermediate precision) โดยค่า% Recovery อยู่ในช่วง 80 110 และ % RSD มีค่าน้อยกว่า Predicted Horwitz RSD, การทดสอบ selectivity วิธีวิเคราะห์นี้มีความสามารถที่จะตรวจวัดปริมาณ Fluoroquinolones ได้ โดยไม่มีการรบกวนจากสารอื่นที่มีคุณสมบัติคล้ายกัน (Marbofloxacin และ Oxolinic acid)ประเมินผลทางสถิติด้วย t-test พบว่าไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่น 95% นอกจากนี้ยังแสดงถึงความสามารถในการแยกสารที่ดี (Resolution, Rs? 2) และกิจกรรมการเปรียบเทียบผลระหว่างห้องปฏิบัติการ (interlaboratory comparison) ประเมินผลการทดสอบด้วยวิธีทางสถิติ t-Test : paired two sample for means พบว่าไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่น 95%จากนั้น นำวิธีวิเคราะห์ที่ได้ทดสอบความถูกต้องของวิธีแล้วไปวิเคราะห์ปริมาณการปนเปื้อนของยากลุ่ม Fluoroquinolones ในตัวอย่างอาหารสำเร็จรูป อาหารกุ้ง อาหารปลา และอาหารกบ ที่ขึ้นทะเบียนกับกรมประมงเพื่อประเมินสถานการณ์การปนเปื้อนของยาในอาหารสัตว์น้ำผสมสำเร็จรูปจำนวน 87 ตัวอย่าง เป็นอาหารกุ้งจำนวน 50 ตัวอย่าง อาหารปลาจำนวน 34 ตัวอย่าง และ อาหารกบ 3 ตัวอย่าง ผลการวิเคราะห์ ไม่พบการปนเปื้อน ของยากลุ่ม Fluoroquinolones การศึกษาพัฒนาการตรวจสอบ การปนเปื้อนยากลุ่ม Fluoroquinolones สามารถนำวิธีที่ได้ทดสอบแล้วว่ามีความถูกต้อง แม่นยำในการทดสอบ ใช้การวิเคราะห์การปนเปื้อนของยาตกค้างได้อย่างรวดเร็ว ทำให้หน่วยงานสามารถดำเนินการเฝ้าระวังและควบคุมคุณภาพและมาตรฐานอาหารสัตว์น้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพสามารถสร้างความมั่นใจให้ เกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำได้คำสำคัญ : พัฒนาวิธีทดสอบ, ฟลูออโรควิโนโลน, อาหารสัตว์น้ำ

คำสำคัญ