ประสิทธิภาพการผลิตข้าวของเกษตรกรในพื้นที่เขตชานเมืองฝั่งตะวันออกของกรุงเทพมหานคร.

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาสภาพการผลิตข้าวของเกษตรกรในพื้นที่เขตชานเมืองฝั่งตะวันออกของกรุงเทพมหานคร 2) เพื่อวิเคราะห์ฟังก์ชันการผลิตข้าวของเกษตรกรในพื้นที่เขตชานเมืองฝั่งตะวันออกของกรุงเทพมหานคร 3) เพื่อวิเคราะห์ประสิทธิภาพการผลิตข้าวของเกษตรกรในพื้นที่เขตชานเมืองฝั่งตะวันออกของกรุงเทพมหานคร 4) เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิภาพในการผลิตข้าวของเกษตรกรในพื้นที่เขตชานเมืองฝั่งตะวันออกของกรุงเทพมหานคร พื้นที่ที่ใช้ในการศึกษาคือ พื้นที่เขตชานเมืองฝั่งตะวันออกของกรุงเทพฯ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เหมาะสมหรับการปลูกข้าวของกรุงเทพ ฯ ที่กาหนดโดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ ดาเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลในช่วง วันที่ 1 ตุลาคม ปีพ.ศ. 2560 ถึง 30 กันยายน ปี พ.ศ. 2561 จากกลุ่มตัวอย่างจานวน 230 ราย ใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบเป็นระบบ (Systematic Random Sampling) และกาหนดการจัดสรรจานวนครัวเรือนเกษตรกรตัวอย่างในแต่ละเขต ด้วยวิธีแบบเป็นสัดส่วนกับจานวนครัวเรือนเกษตรกรผู้ผลิตข้าวในแต่ละเขตที่ลงทะเบียนเกษตรกรกับสานักงานเกษตรอาเภอ (Proportional Allocation) เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล การผลิตข้าวของเกษตรกรในปีเพาะปลูก 2559/2560 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และทาการวัดประสิทธิภาพการผลิตข้าวของเกษตรกรโดยใช้ฟังก์ชันการผลิตแบบ Cobb-Douglas และใช้ Stochastic Frontier Analysis (SFA) ในการวิเคราะห์ข้อมูล และการวิเคราะห์สมการถดถอยพหุ (Multiple Regression Analysis) เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิภาพการผลิตข้าว ผลการวิจัยพบว่าสภาพเศรษฐกิจ สังคมของเกษตรกรผู้ผลิตข้าวในพื้นที่เขตชานเมืองฝั่งตะวันออกของกรุงเทพฯ ส่วนใหญ่เป็นเพศชาย (ร้อยละ 75.20) เกษตรกรมีอายุเฉลี่ย 54.73 ปี ส่วนใหญ่มีสถานะสมรส คิดเป็นร้อยละ 82.60 ระดับการศึกษาสูงสุดในระดับประถมศึกษา (ร้อยละ 77) สมาชิกในครัวเรือนเฉลี่ย 4.66 คน แรงงานในครัวเรือนเฉลี่ย 1.57 คน มีประสบการณ์ในการทานาข้าวมากกว่า 20 ปี (ร้อยละ 65.20) มีการทานาเฉลี่ย 30.69 ไร่ การผลิตข้าวของเกษตรกร ส่วนใหญ่เป็นนาหว่าน จัดการการผลิตเป็นไปตามระยะการเจริญเติบโตของข้าว การวิเคราะห์ต้นทุน ผลตอบแทน ของการผลิตข้าวของเกษตรกรในพื้นที่เขตชานเมืองฝั่งตะวันออกของกรุงเทพฯ พบว่า เกษตรกรมีต้นทุนทั้งหมดเฉลี่ย 3,504.50 บาทต่อไร่ มีรายได้ทั้งหมดเฉลี่ย 5,588.75 บาทต่อไร่ และมีกาไรสุทธิเฉลี่ย 2,084.25 บาทต่อไร่ โดยต้นทุนประกอบด้วยต้นทุนผันแปรทั้งหมดเฉลี่ย 2,788.25 บาทต่อไร่ คิดเป็นร้อยละ 79.56 โดยต้นทุนผันแปร ประกอบด้วย ค่าแรงงาน ค่าเมล็ดพันธุ์ ค่าปุ๋ยเคมี ค่าสารป้องกันและกาจัดสัตว์ตรูพืช ค่าน้ามันเชื้อเพลิง ค่าใช้จ่ายอื่นๆ และต้นทุนคงที่ทั้งหมดเฉลี่ย 716.25 บาทต่อไร่ คิดเป็นร้อยละ 20.44 โดยที่ต้นทุนคงที่ประกอบด้วย ค่าภาษีที่ดิน ค่าเช่าที่ดิน ค่าเสียโอกาสการใช้ที่ดิน ค่าเสื่อมเครื่องมืออุปกรณ์ ผลการวัดประสิทธิภาพการผลิตข้าวของเกษตรกรโดยใช้ฟังก์ชันการผลิตแบบ Cobb-Douglas และใช้ SFA ในการวิเคราะห์ข้อมูล ผลการประมาณค่าความเป็นไป พบว่าขนาดของพื้นที่การผลิตข้าว มีผลกระทบเชิงบวก และมีนัยสาคัญต่อผลผลิตข้าวในพื้นที่ศึกษา และพบว่าประสิทธิภาพการผลิต (technical efficiency: TE) ของเกษตรกรรผู้ผลิตข้าวในพื้นที่เขตชานเมืองฝั่งตะวันออกของกรุงเทพฯ มีค่า TE เฉลี่ยเท่ากับ 0.81 มีระดับประสิทธิภาพระหว่าง 0.37 ถึง 0.98 ผลการวิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิภาพการผลิตด้วยสมการถดถอยพหุ พบว่า จานวนสมาชิกในครัวเรือน มีอิทธิพลประสิทธิภาพการผลิตข้าวอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่น ร้อยละ 90 และระดับรายได้ มีอิทธิพลต่อประสิทธิภาพการผลิตข้าวอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่น ร้อยละ 99 คาสาคัญ: ประสิทธิภาพการผลิต, การผลิตข้าวในเขตชานเมือง, เกษตรกรรมชานเมือง

คำสำคัญ