วงจรชีวิต การเลือกแหล่งสร้างรัง และกำลังผลิตมดแดง (Oecophylla smaragdina Fabricius, 1775) ในป่าเสม็ดมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย จังหวัดตรัง
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การศึกษาวงจรชีวิต การเลือกแหล่งสร้างรัง และกำลังผลิตมดแดงในป่าเสม็ดมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย จังหวัดตรัง ดำเนินการศึกษาตั้งแต่เดือนตุลาคม 2560 ถึง กรกฎาคม 2562 โดยศึกษาชนิดพันธุ์พืชที่มดแดงอาศัย จำนวนรัง และบริเวณที่มดแดงอาศัย ผลการศึกษาพบว่ามดแดงอาศัยบนพืช 35 ชนิด ทั้งไม้ยืนต้น ไม้พุ่ม และไม้เลื้อย พบมดแดงตั้งแต่ 1 รังต่อต้น ถึง 20 รังต่อต้น และมักพบรังมดแดงบริเวณขอบแปลงที่ศึกษา ผลการศึกษาวงจรชีวิตของมดแดงในปี 2562 พบว่าในเดือนมกราคม มดแดงเริ่มมีตัวอ่อนและดักแด้มดงาน ในเดือนกุมภาพันธ์และมีนาคม พบตัวอ่อนมดเพศเมีย ดักแด้เพศเมีย และตัวเต็มวัยเพศเมีย เดือนเมษายน พบมดเพศผู้ และเดือนพฤษภาคมพบมดแดงเพศเมียไม่มีปีก และไข่มดแดง ผลการศึกษากำลังผลิตพบว่าในป่าเสม็ด สามารถผลิตมดแดงต่อฤดูกาลได้ 500 – 700 รังต่อฤดูกาลเก็บผลผลิต คิดเป็นเงินโดยประมาณ 50,000 – 100,000 บาท ร้อยละโปรตีนในตัวอ่อนเพศเมีย ตัวอ่อนมดงาน ดักแด้เพศเมีย และดักแด้มดงานจากแหล่งเก็บตัวอย่างในป่าเสม็ดที่แตกต่างกัน มีค่าใกล้เคียงกัน โดยมีค่าร้อยละ 6.2 – 9.5 โดยน้ำหนัก การเลี้ยงมดแดงในป่าเสม็ดมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพแวดล้อมที่มดแดงอาศัย การเลือกกินอาหารของมดแดง และการเลี้ยงมดแดงในสภาพ ธรรมชาติของป่าเสม็ด กำหนดพื้นที่ศึกษาเป็น 3 แปลง ศึกษาการเลือกกินอาหารของมดแดง โดยให้อาหารต่างชนิด ศึกษาการเลี้ยงในสภาพธรรมชาติ โดยให้อาหารและน้ำในรังเทียมที่ติดตั้งไว้กับต้นไม้ที่มีรังมดแดง ผลการเลือกอาหารของมดแดง พบว่า มดแดงกินอาหารได้ทั้ง 10 ชนิดที่เตรียมให้ และการให้อาหารมดแดงช่วยเพิ่มปริมาณมดแดง ผลการศึกษาพฤติกรรมการสร้างอาณาจักรใหม่ในกรงเลียนแบบธรรมชาติ พบว่ามดแดงจะสร้างรังหลักก่อน ใช้เวลาประมาณ 8 ชั่วโมง และจากนั้นจะสร้างรังย่อย มดงานจะใช้เส้นใยจากรังเก่ามาสร้างรังใหม่ด้วย หลังสร้างรังหลักเสร็จจะเริ่มหาอาหาร ศัตรูธรรมชาติของมดแดงที่พบคือ มดก้นห้อยธรรมดา (Dolichoderus thoracicus Smith, 1860) สามารถทำลายมดแดงทั้งอาณาจักร ผลศึกษานี้ทำให้ทราบแหล่งอาศัย วงจรชีวิต อาหาร การเลี้ยง และพฤติกรรมบางประการซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการเพาะเลี้ยงและการใช้ประโยชน์ต่อไป