ความหลากหลายของชนิดพันธุ์พืชและระบบนิเวศป่าไม้กับการสะสมคาร์บอนเพื่อการท่องเที่ยวเชิงนิเวศในวนอุทยานไม้กลายเป็นหิน อำเภอบ้านตาก จังหวัดตาก

บทคัดย่อ

การวิจัยเกี่ยวกับความหลากหลายของชนิดพันธุ์พืช ศักยภาพการสะ สมดาร์บอนและธาตุ อาหารในระบบนิเวดปำไม้ ณ วนอุทยานไม้กลายเป็นหิน อำเภอบ้านตาก จังหวัดตาก ได้ดำเนินการ ระหว่างเดือนตุลาดม พ.ศ. 2551 ถึง ธันวาคม พ.ศ. 2552 ซึ่งเป็นป่เต็งรัง โดยแบ่งออกเป็น 2 พื้นที่ คือพื้นที่หินกรวดมนและหินแกรนิต ใช้แปลงสุ่มตัวอย่างขนาด 40 x 40 เมตร พื้นที่ละ 100 แปลง รวม ทั้งหมด 200 แปลง โดยวางให้กระจายทั่วพื้นที่ พบว่า ป้าเต็งรังพื้นที่หินกรวดมนมี ไม้แดง เป็นพันธุ์ไม้เด่นที่มีจำนวนต้นและดัชนี ดวามสำคัญมากที่สุดในบำ รองลงมาคือ เต็ง กุ๊ก รัง รักใหญ่ ดำมอกน้อย มะเกิ้ม ปอยาบ ทำฟาน ตาล เหลือง ตะแบกเลือด ตามลำดับ ขณะพื้นที่หินแกรนิตมี ไม้รัง เป็นพันธุ์ไม้เด่นที่มีจำนวนตันและดัชนี ดวามสำคัญมากที่สุด รองลงมาคือ ตะแบกเลือด แดง เต็ง ดำมอกน้อย กุ๊ก เด็ด มะด่าแต้ ตามลำดับ ป่าเต็งรังพื้นที่หินกรวดมนมีจำนวนชนิดพันธุ์ไม้ 107 ชนิด ใน 81 สกุลและ 40 วงศ์ ไม่ สามารถ วินิฉัยชื่อวิทยาศาสตร์อีก 2 ชนิด แบ่งเป็นต้นไม้ขนาดใหญ่ 18 ชนิด ขนาดกลาง 30 ชนิด ขนาดเล็ก 32 ชนิด ไม้เลื้อย 14 ชนิด ไม้พุ่ม 10 ชนิดและปาล์ม 1 ชนิด พื้นที่หินแกรนิตมีจำนวนชนิด พันธุ์ไม้ 89 ชนิด 74 สกุล และ 37 วงศ์ ไม่สามารถวินิฉัยชื่อวิทยาศาสตร์อีก 2 ชนิด แบ่งเป็นต้นไม้ ขนาดใหญ่ 15 ชนิด ขนาดกลาง 23 ชนิด ขนาดเล็ก 31 ชนิด ไม้เลื้อย 19 ชนิดและไม้พุ่ม 8 ชนิด ในพื้นที่หินกรวดมน ต้นไม้ในป่ามีความหนาแน่นเฉลี่ย 262.4 ตันไร่ (1,640 ตันเฮกแตร์) แบ่งเป็นต้นที่มีเส้นรอบวงสำตัน 100 ซม. จำนวน 18,690; 5,513; 1,925 และ 114 ตัน (ร้อยละ 72.22, 21.01, 7.34 และ 0.43 ตามสำดับ) ตันไม้ในพื้นที่หินแกรนิตมีความ หนาแน่นเฉลี่ย 191.54 ตัน/ไร่ (1,197 ตันเฮกแตร์) แบ่งเป็นต้นที่มีเส้นรอบวงลำต้น 100 ซม. จำนวน 12,154; 4,4933 2,096 และ 105 ต้น (ร้อยละ 65.05, 23.41, 10.94 และ 0.55 ตามลำดับ) ด่าดัชนีดวามหลากหลายของชนิดพันธุ์ตาม Shannon-Wiener Index และดัชนีบ่งชี้ สภาพป่า พื้นที่หินกรวดมนมีค่าเท่ากับ 4.10และ 46.85มสำดับ ซึ่งมีด่าใกล้เดียงกับพื้นที่ หินแกรนิตที่มีด่า 4.15 และ 40.71 การพัฒนาของดินในพื้นที่หินกรวดมนเกิดขึ้นช้ามากและช้ากว่าพื้นที่หินแกรนิต โดยพบ อนุภาคดินที่เป็นทรายแทรกตัวลงไปตามชั้นหิน ซึ่งมีปฏิกิริยาเป็นกรดเล็กน้อยและอุดมสมบูรณ์ต่ำ พื้นที่หินแกรนิตมีการผุสลายของหินแกรนิตเป็นอนุภาดทราย ทรายแป้งและดินเหนียวมีดวามลึก ประมาณ 60 ซม. ลึกลงไปเปินหินผุและหินดาน ดินมีปฏิกิริยาเป็นกรดเล็กน้อยและอุดมสมบูรณ์ต่ำ ปริมาณมวลชีวภาพของพรรณไม้ในบำเต็งรังพื้นที่หินกรวดมนและหินแกรนิต ที่รวมส่วนของ ลำตัน กิ่งใบและราก เท่ากับ 65.87 และ 61.71 Mgha ซึ่งมีค่ใกล้เดียงกัน แต่มีค่าที่ต่ำ เนื่องจาก เป็นป่าที่ค่อนข้างเสื่อมโทรม คิดเป็นปริมาณดาร์บอนในมวลชีวภาพและดินพื้นที่หินกรวดมนเท่ากับ 32.51 และ 15.42 Mgha ตามลำดับ รวมเป็นปริมาณสะสมในระบบนิเวศ 47.93 MgMa ซึ่งต่ำกว่าพื้นที่หินแกรนิตที่มี ปริมาณดาร์บอนในมวลชีวภาพและดิน 30.45 และ 53.45 Mgha เป็นปริมาณสะสมในระบบนิเวศ 83.90 Mgha ปริมาณนโตรเจนในมวลชีวภาพและดินพื้นที่หินกรวดมนมีด่ 305.38 และ 2,255.06 kgha เป็นปริมาณที่สะสมในระบบนิเวศ 2,560.44 kgma ขณะที่พื้นที่หินแกรนิตมีปริมาณในมวล ชีวภาพและดิน 285:27 และ 4,161.17 kgna รวมเป็นปริมาณที่สะสมในระบบนิเวศ 4,446.44 kg/ha ปริมาณฟอสฟอรัสในมวลชีวภาพป่าไม้และดิน (ปริมาณที่อยู่ในรูปที่ลามารถสกัดได้) พื้นที่หิน กรวดมนมีด่า 34.47 และ kg/ha เป็นปริมาณที่สะสมในระบบนิเวศ 40.55 kg/ha พื้นที่หินแกรนิตมี ปริมาณในมวลชีวภาพและดิน 32.32 และ 21.88 kgha เปินปริมาณที่สะสมในระบบนิเวศ 54.20 kgha แต่ในพื้นที่หิน granodiorite มีการละสมในดินสูง (420.20 kg/ha) และเป็นปริมาณที่สะสมใน ระบบนิเวศ 452.52 kg/ha ปริมาณโพแทลเซียมในมวลชีวภาพบำไม้และดินพื้นที่หินกรวดมนมีค่า 151.73 และ 498.94 kgha เป็นปริมาณที่สะสมในระบบนิเวศ 650.23 kg/ha ขณะที่พื้นที่หินแกรนิตมีปริมาณในมวล ชีวภาพและดิน 141.33 และ 1,807.59 kg/ha เป็นปริมาณที่สะสมในระบบนิเวศ 1,948.92 kg/ha ใน พื้นที่ที่มีหิน granodiorite มีการสะสมในดินและระบบนิเวศ 1,246.93 และ 1,388.26 kg/ha ปริมาณแดลเซียมในมวลชีวภาพและดินพื้นที่หินกรวดมนมีด่า 586.73 และ 1,219.34 kg/na เป็นปริมาณที่สะสมในระบบนิเวศ 1,806.07 kgma พื้นที่หิน นแกรนิตมีปริมาณในมวลชีวภาพและดิน 549.22 และ 10,018.35 kgha เป็นปริมาณที่สะสมในระบบนิเวศ 10,567.57 kgha ในพื้นที่หิน granodiorite มีการสะสมในดินและระบบนิเวศสูงถึง 58,609.22 และ 59,158.44 kg/ha ปริมาณแมกนีเซียมในมวลชีวภาพและดินพื้นที่หินกรวดมนมีค่ 89.20 และ 703.89 kgma เป็นปริมาณที่สะสมในระบบนิเวศ 793.09 kg/ha พื้นที่หินแกรนิตมีปริมาณสะสมในมวลชีวภาพและ ดิน 83.26 และ 2,225.45 kgha คิดเป็นปริมาณที่สะสมในระบบนิเวศ 2,308.71 kg/ha แต่ไนพื้นที่หิน granodiorite มีการสะสมในดินและระบบนิเวศ 9,218.65 และ 9,301.91 kg/ha ความหลากหลายของชนิดพันธุ์ไม้ในป่าเต็งรังพื้นที่ หินกรวดมนค่อนข้างสูงกว่าพื้นที่ หินแกรนิต บำเต็งรังสองพื้นที่นี้มีดวามหลากหลายของชนิดพันธุ์พืชสูงกว่าป่เต็งรังทั่วไป เนื่องจากมี พันธุ์ไม้จากป่าเบญจพรรณขึ้นปะปน สภาพของป่าไม้มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ ทำให้มีปริมาณมวล ชีวภาพป่าไม้ การสะสมคาร์บอน และธาตุอาหารพืชในระบบนิเวศป่าไม้น้อย ระบบนิเวศป่าเต็งรัง หินแกรนิตมีการสะสมดาร์บอนและธาตุอาหารสูงกว่าพื้นที่หินกรวดมน โดยเฉพาะในพื้นที่หินแกรโน ไดโอไรห์ที่มีปริมาณของฟอสฟอรัส แคลเซียมและแมกนีเซียมในดินสูง

คำสำคัญ