การพัฒนาข้าวก่ำเพื่อการป้องกันและรักษาโรคเรื้อรัง

บทคัดย่อ

แผนงานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อศึกษาฤทธิ์ชีวภาพของข้าวก่ำเพื่อการป้องกันโรคเรื้อรัง โดยกลุ่มผู้วิจัย ได้ดำเนินการปลูกและขยายพันธุ์ข้าวกั๋ 3 สายพันธุ์ได้แก่ ดอยสะเก็ด น่าน และพะเยา ผลการวิเคราะห์ องค์ประกอบทางเคมีพบว่า ข้าวกั๋สายพันธุ์พื้นเมืองทั้ง 3 สายพันธุ์ มีสารพฤกษเคมีทั้งกลุ่มของสารประกอบฟิ นอลลิกและกลุ่มวิตามินอีกับอนุพันธ์อีกหลายตัวในปริมาณสูงกว่าข้าวกล้อง กข.6 นอกจากนี้ข้าวกำยังมีคุณค่า ทางโภชนาการสูงอีกด้วย จากนั้นทำการสกัดสารออกฤทธิ์ในข้าวก๋ำทั้ง 3 สายพันธุ์และข้าวกล้อง กข6 ด้วยตัวทำ ละลายเมท านอลและ ไดคลอโรมีเทน สารสกัดทั้ง 8 ตัวอย่างนี้ใช้ในการ ทดสอบฤทธิ์ทางชีวภาพต่างๆ ในการ ป้องกันโรคเรื้อรัง ได้แก่ ฤทธิ์ต้านมะเร็ง ฤทธิ์ต้านการสะสมไขมันและการดื้อต่ออินซูลิน ฤทธิ์ยับยั้งภาวะข้อเสื่อม และต้านการตายของเชลล์ประสาท ตลอดจนฤทธิ์ปรับระบบภูมิคุ้มกัน ต่อไป ผลการทดสอบความปลอดภัยของสารสกัดตัวอย่างพบว่าข้าวกำทุกชนิดไม่มีฤทธิ์ก่อกลายพันธุ์ใน แบคที่เรียซัลโมเนลลา และไม่มีความเป็นพิษต่อเชลล์เพาะเลี้ยงชนิดต่างๆ ได้แก่ ไฟโบรบาสต์ เซลล์ไขมันอะดิโพ ไซท์ เซลล์ประสาท รวมถึงเซลล์เม็ดเลือดขาวลิมโฟไซท์ นอกจากนี้สารสกัดไม่ก่อความเป็นพิษแบบเฉียบพลันใน หนูทดลอง ผลการศึกษาฤทธิ์ต้านมะเร็งพบว่าสารสกัดข้าวกำโดยเฉพาะอย่างยิ่งสารสกัดเมทานอลของข้าวก๋ำ พะเยามีฤทธิ์ต้านการกลายพันธุ์ในแบคทีเรียซัลโมเนลลา ธัยฟิมิวเรียม และสามารถกระตุ้นกัมมันภาพของเอนไซม์ ต้านมะเร็งได้ สารสกัดเมทนอลของข้าวกั๋พะเยาสามารถยับยั้งการเจริญของเซลล์มะเร็งตับ โดยเหนี่ยวนำให้เกิด การตายแบบอะพอพโทชีสผ่านทางการส่งสัญญาณจากภายนอกและออกฤทธิ์เสริมกับยารักษามะเร็งชนิดวินบลา สติน นอกจากนี้สารสกัดเมทานอลของข้าวกั๋ทั้ง 3 สายพันธุ์สามารถยับยั้งการเจริญของเซลล์มะเร็งต่อม ลูกหมาก โดยกดการแสดงออกของยืนที่สำคัญคือ ตัวรับแอนโดรเจนและเอนไซม์ 5-อัลฟารีดักเทส เมแทบอลิก ชินโดรมเป็นกลุ่มอาการที่สัมพันธ์กับภาวะอ้วนและการดื้อต่ออินซูลิน ซึ่งเกี่ยวข้องกับการเกิด โรคเบาหวาน ผลการทดสอบฤทธิ์ของสารสกัดจากข้าวพบว่าสารสกัดใดคลอโรมีเทนของข้าวค่ำน่านและข้าว กล้อง กข.6 มีฤทธิ์ยับยั้งการแปลงสภาพของเชลล์ไขมันที่เป็นสาเหตุของการสะสมไขมันในเซลล์ สารสกัดเมทา นอลของข้าวก๋ำน่านและข้าวกล้อง กข.6 มีฤทธิ์ลดภาวะดื้อต่ออินซูสินของเซลล์ไขมันที่กระตุ้นให้เกิดการอักเสบได้ อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเพิ่มความสามารถของเซลล์ไขมันในการขนส่งกลูโคสเข้าเซลล์และลดการสลายไขมันของ เซลล์ในสภาวะดื้อต่ออินซูลินได้ การศึกษาฤทธิ์ของสารสกัดต่อการยับยั้งภาวะข้อเสื่อมในหลอดทดลองและการตายของเชลล์ประสาทที่ เหนี่ยวนำโดยเบต้าอะไมลอยด์ พบว่สารสกัดเมทานอลของข้าวกั๋พะเยามีฤทธิ์ป้องกันการสลายของกระดูกอ่อน หมูเมื่ออยู่ในสภาวะอักเสบได้ แต่ทว่าสารสกัดในส่วนรำข้าวออกฤทธิ์ได้ดีกว่า นอกจากนี้ยังพบว่าสารสกัดข้าวค่ำ ดอยสะเก็ดมีฤทธิ์ในการป้องกันการตายของเซลล์ประสาทที่ได้รับเบต้าอะไมลอยด์ แต่ไม่สามารถยับยั้งการทำงาน ของเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการส่งกระแสประสาท ได้แก่ ะเซลโคลีนเอสเตอรสและบิวไทริลโคลีนเอสเตอเรสได้ ผลของสารสกัดข้าวกำต่อระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายพบว่าสารสกัดไดคลอโรมีเทนมีผลกระตุ้นการทำงาน ของเอ็นเคซลล์ แต่สารสกัดเมทานอลของข้าวก่ำทั้ง 3 สายพันธุ์มีฤทธิ์กระตุ้นการแบ่งตัวของเซลล์ลิมโฟชัยต์ และ กระตุ้นให้เชลล์มาโครฟาจน์จับกินสิ่งแปลกปลอมได้มากขึ้น โดยเฉพาะข้าวก๋ำน่านมีฤทธิ์สูงสุด และเมื่อป้อนสาร สกัดข้าวก๋ำน่านให้แก่หนูทดลองพบว่าหนูมีการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันดีขึ้นกว่าหนูกลุ่มควบคุมที่ไม่ได้รับ สารสกัด จากผลการทดลองทั้งหมดในแผนงานวิจัยนี้สามารถบ่งชี้ได้อย่างชัดเจนว่าสารสกัดข้าวกำมีฤทธิ์ทางชีวภาพ ที่หลากหลาย ซึ่งล้วนมีศักยภาพในการพัฒนาต่อยอดเพื่อการใช้ประโยชน์ในด้านการป้องกันโรคเรื้อรังต่างๆ ได้แก่ โรคมะเร็ง โรคอ้วน โรคเบาหวาน โรคข้อเสื่อม และรคอัลไซเมอร์ รวมถึงการใช้สารสกัดในการฟื้นฟูการทำงาน ของระบบภูมิคุ้มกันให้ดีขึ้นได้อีกด้วย ผลการศึกษาวิจัยข้าวก่ำจากแผนงานวิจัยขึ้นนี้จะเป็นข้อมูลเบื้องต้นสำหรับ การทดสอบความปลอดภัยและใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารเสริมเพื่อสุขภาพจากสารสกัดข้าวก๋ำ ผู้วิจัยมุ่งที่จะดำเนินการในปีที่ 2 ของแผนงานวิจัยที่จะศึกษากลไกของสารออกฤทธิ์ต่างๆ และสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ เพื่อสุขภาพจากสารสกัดข้าวก่ำต่อไป

คำสำคัญ