ชีววิทยาดอก เทคนิคการผสมเกสรของไม้พะยูง

บทคัดย่อ

การศึกษาชีววิทยาดอกและเทคนิคการผสมเกสรของพะยูง ดำเนินการที่ศูนย์จัดการเมล็ดพันธุ์ไม้ป่า จังหวัดสระบุรี ระหว่างเดือนตุลาคม 2552 ถึง กันยายน 2555 พบว่า พะยูงเป็นพืชที่ดอกมีโครงสร้าง แบบดอกสมบูรณ์ คือประกอบด้วยวงกลีบเลี้ยง วงกลีบดอก วงเกสรเพศผู้และวงเกสรเพศเมีย การเจริญพัฒนาของช่อดอกจากระยะที่เป็นตาดอกและพัฒนาเป็นช่อดอกถึงระยะดอกบานใช้เวลาประมาณ 1 เดือน การพัฒนาของผลตั้งแต่เริ่มติดผลจนสุกแก่ใช้เวลาประมาณ 4 เดือน ช่อดอกแบบช่อแยกแขนงที่เรียกว่า Panicle ประกอบด้วย กิ่งแขนงเฉลี่ย 8?0.65 กิ่ง กลุ่มดอกย่อยเฉลี่ย 33.45?4.20 กลุ่ม ซึ่งแต่ละกลุ่มมีดอกเฉลี่ย 7.66 ดอก หรือมีจำนวนดอกต่อช่อเฉลี่ย 256.09?49.11 ดอก หลังจากแตกตาดอกถึงช่วงดอกบานใช้เวลาประมาณ 1 เดือน และจะใช้เวลาในการพัฒนาฝักจนเป็นฝักแก่ที่สมบูรณ์ใช้เวลาประมาณ 4 เดือน ฝักส่วนใหญ่จะเป็นฝักที่มีเมล็ดตั้งแต่ 1- 4 เมล็ด มีเพียงร้อยละ 1 เท่านั้นที่ไม่มีเมล็ด ช่วงพร้อมรับละอองเรณูของดอกพะยูงอยู่ในช่วงเวลา 05.00- 11.00 น. โดยมีค่าความสำเร็จของการสืบพันธุ์อยู่ในเกณฑ์ที่ต่ำเท่ากับ 0.05 การควบคุมการผสมเกสรด้วยการปล่อยให้เกิดการถ่ายเรณูตามธรรมชาติ การคลุมด้วยถุงสำหรับผสมเกสรก่อนดอกบานให้ผสมภายในช่อเดียวกันและวิธีการตัดเกสรตัวผู้ให้เหลือแต่เกสรเพศเมีย ให้ความสำเร็จเฉลี่ยร้อยละ 6.01, 5.68 และ 4.12 ตามลำดับ ซึ่งไม่มีความแตกต่างทางสถิติ คำหลัก: พะยูง ชีววิทยา ระบบผสมพันธุ์ พาหะถ่ายเรณู การควบคุมการผสมเกสร นักวิชาการป่าไม้ชำนาญการพิเศษ กลุ่มงานวนวัฒนวิจัย สำนักวิจัยและพัฒนาการป่าไม้ กรมป่าไม้ E-mail: PYF49@hotmail.com นักวิชาการป่าไม้ ชำนาญการพิเศษ กลุ่มงานวนวัฒนวิจัย สำนักวิจัยและพัฒนาการป่าไม้ กรมป่าไม้ E-mail: suwan@forest.go.th นักวิชาการป่าไม้ชำนาญการพิเศษ กลุ่มงานวนวัฒนวิจัย สำนักวิจัยและพัฒนาการป่าไม้ กรมป่าไม้ E-mail: pathum99@hotmail.com นักวิชาการป่าไม้ชำนาญการ กลุ่มงานวนวัฒนวิจัย สำนักวิจัยและพัฒนาการป่าไม้ กรมป่าไม้ E.-mail: Paitamfun@hotmail.com นักวิชาการป่าไม้ชำนาญการพิเศษ กลุ่มงานวนวัฒนวิจัย สำนักวิจัยและพัฒนาการป่าไม้ กรมป่าไม้

คำสำคัญ