นวัตกรรมภูมิปัญญาท้องถิ่นร่วมกับสมุนไพรในการกำจัดลูกน้ำและการไล่ยุงลาย (Aedes aegypti L.)
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ยุงลายบ้าน (Aedes aegypti L.) เป็นปัญหาที่สําคัญทางด้านการแพทย์และสาธารณสุขในประเทศไทย โดยเป็นพาหะนำโรคที่สำคัญ ได้แก่ โรคไข้เลือดออก โรคชิคุนกุนยา และโรคไวรัสซิกา การใช้สารเคมีในการกำจัดลูกน้ำยุงลายทำให้เกิดสารเคมีตกค้าง และส่งผลกระทบทั้งต่อมนุษย์และสิ่งแวดล้อม การนําพืชสมุนไพรมาใช้ในการกำจัดลูกน้ำยุงลายจึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่จะนํามาใช้เพื่อทดแทนการใช้สารเคมีดังกล่าว งานวิจัยชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤกษเคมีเบื้องต้นของสารสกัดหยาบและนํ้ามันหอมระเหยของใบสาบเสือ และศึกษาประสิทธิภาพของสารสกัดหยาบและนํ้ามันหอมระเหยของใบสาบเสือต่อการกําจัดลูกนํ้าและการไล่ยุงลาย วิธีการศึกษาทำการทดสอบโดยการนำใบสาบเสือมาสกัด ด้วยน้ำ เอทานอล และเมทานอล ผลพบว่าเปอร์เซ็นต์ผลผลิตของสารสกัดหยาบจากใบสาบเสือด้วยเมทานอลเท่ากับ 21.31 เปอร์เซ็นต์ และผลผลิตของน้ำมันหอมระเหยจากใบสาบเสือเท่ากับ 0.20 เปอร์เซ็นต์ ผลการตรวจสอบพฤกษเคมีเบื้องต้นของสารสกัดหยาบจากสาบเสือ พบ Alkaloids Tannins และ Flavonoids ได้ในทุกตัวทำละลาย สำหรับผลการศึกษาประสิทธิภาพของสารสกัดหยาบต่อการกําจัดลูกนํ้ายุงลาย พบว่าที่เวลา 48 ชั่วโมง สารสกัดหยาบจากใบสาบเสือมีค่าความเป็นพิษเฉียบพลันที่ทำให้ลูกน้ำยุงลายตายได้ครึ่งหนึ่ง (LC50) มีค่าเท่ากับ 2.54 และค่าความเป็นพิษเฉียบพลันที่ทำให้ลูกน้ำยุงลายตายได้ได้ 90 เปอร์เซ็นต์ (LC90) มีค่าเท่ากับ 3.41 ตามลำดับ สำหรับน้ำมันหอมระเหยจากใบสาบเสือมีฤทธิ์ปานกลาง (Moderate 51-100 min) ในการป้องกันการกัดของยุงลายบ้าน (Ae. aegypti) นอกจากนี้การนำภูมิปัญญาท้องถิ่นคือปูนแดงผสมสารสกัดหยาบสมุนไพรใบสาบเสือพบว่าสามารถกำจัดลูกน้ำยุงลายได้ โดยอัตราการตายเพิ่มสูงขึ้นตามลำดับความเข้มข้น และระยะเวลาที่ยาวนานมากขึ้น จึงเหมาะสมในการนำไปใช้ในการพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์กำจัดลูกน้ำยุงลายต่อไปได้