โครงการศึกษาเพื่อจัดทำดัชนีชี้วัดขีดความสามารถในการแข่งขันด้านสมุนไพร
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การจัดทำดัชนีชี้วัดความสามารถในการแข่งขันด้านสมุนไพรของประเทศไทย มีเป้าหมายเพื่อเป็นเครื่องมือในการเปรียบเทียบข้อมูลสมุนไพรในกลุ่มประเทศอาเซียน และสามารถใช้ประโยชน์จากการจัดทำดัชนีมาเป็นแนวทางในการกำหนดนโยบายต่อการพัฒนาขีดความสามารถของสมุนไพรไทย ทั้งต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ แผนแม่บทแห่งชาติ ว่าด้วยการพัฒนาสมุนไพรไทย ฉบับที่ 1 พ.ศ. 2560-2564 ต้องการมุ่งเป้าหมายให้ประเทศไทยเป็นประเทศที่ส่งออกวัตถุดิบสมุนไพรคุณภาพและผลิตภัณฑ์ สมุนไพรชั้นนาของภูมิภาค ASEAN ภายในปี พ.ศ. 2564 และการสร้างมูลค่าของวัตถุดิบ สมุนไพรและผลิตภัณฑ์ของสมุนไพรภายในประเทศ อันจะเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน ของสมุนไพรไทยในตลาดทั้งในและต่างประเทศ กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ ในฐานะหน่วยงานซึ่งรับผิดชอบด้านการส่งเสริม การขยายตลาดในต่างประเทศ สำหรับผลิตภัณฑ์สมุนไพรไทย ได้เล็งเห็นถึงโอกาสทางการค้า และการลงทุน สร้างความเข้าใจในสถานการณ์ปัจจุบันของตลาดสมุนไพรและผลิตภัณฑ์สมุนไพรในประเทศ ต่างๆ ทั่วโลก ช่องทางจำหน่ายและแนวโน้มตลาด รวมถึงข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ซึ่งเป็นข้อมูล ที่ช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการไทยในต่างประเทศ ส่งผลต่อ ความมั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืนของสมุนไพรไทย และการสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจไทยผลการศึกษาวิเคราะห์การจัดทำดัชนีพบว่า ความต้องการสมุนไพรในตลาดโลกเพิ่มมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง จากปริมาณการนำเข้าสมุนไพรกลุ่มตลาดที่สำคัญของโลกและการสารวจประเมินแนวโน้มทางการตลาดในอนาคต ข้อมูลจาก Hexa Research พบว่า ตลาดสมุนไพรและผลิตภัณฑ์สมุนไพรของโลกในปี 2559 มีมูลค่า 71.19 พันล้านเหรียญสหรัฐ และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องตามความต้องการของผู้บริโภควัตถุดิบสมุนไพรส่วนใหญ่ได้มาจาก (1) สมุนไพรที่ได้จาก การปลูก ซึ่งมีกระจายทั่วประเทศ ส่วนใหญ่เป็นการเพาะปลูกแบบผสมผสานในครัว เรือนมากกว่าผลิตเพื่อการค้า (2) สมุนไพรที่ได้จากแหล่งธรรมชาติ ประมาณร้อยละ 70-80 ของผลผลิตที่ขายอยู่ในท้องตลาดปัจจุบัน เป็นสมุนไพรที่ได้จากป่าธรรมชาติ ไม่มีการปลูกหรือขยายพันธุ์ทดแทน (3) สมุนไพรที่ได้จากการนำเข้า ปัจจุบันการนำเข้า มีปริมาณค่อนข้างสูง ส่วนใหญ่เป็นการนาเข้าในรูปวัตถุดิบและสารสกัดเพื่อนามาใช้ทายา แหล่งนำเข้าที่สำคัญ ได้แก่ จีน อินเดีย ลาว และเวียดนาม การส่งออกสมุนไพร ในแต่ละปีมีมูลค่าการส่งออกสมุนไพรของไทยไม่สูงมากนัก เนื่องจากการผลิตเป็นไปเพื่อตอบสนองความต้องการใช้ภายในประเทศ ไม่ได้ปลูก เพื่อการค้าเป็นหลัก จึงยังคงมีปัญหาด้านมาตรฐานและคุณภาพ โดยเฉพาะวัตถุดิบ และคุณประโยชน์ของสินค้า สินค้าที่มีแนวโน้มและเป็นที่ต้องการของตลาดโลก คือ สารสกัดสมุนไพร การส่งออกสมุนไพรและสารสกัดจากสมุนไพร พบว่า ประเทศไทยส่งออกสมุนไพรเพียง 0.58 % ของส่วนแบ่งตลาดโลก อยู่ลำดับที่ 28 ของโลกและในส่วนของสารสกัดจากสมุนไพร พบว่า ประเทศไทยส่งออกเพียง 0.2 % อยู่ลาดับที่ 38 ของโลก (๒๕๕๙) ในขณะที่ประเทศจีนมีอันดับการส่งออกลำดับที่ 1 ของโลกแต่ยังมีการนำเข้าผลิตภัณฑ์สมุนไพรจากประเทศไทยอยู่ด้วย ดังนั้นจึงทำการศึกษาต้นแบบการทำการตลาดและอุตสาหกรรมการผลิตของประเทศจีน เพื่อที่จะทำให้ประเทศไทยส่งออกผลิตภัณฑ์สมุนไพรได้เป็นอันดับ ๑ ของภูมิภาค และติด ๑ ใน ๕ ของโลก ประเทศไทยจึงควรจะต้องผลักดันในการสร้างมูลค่าเพิ่มทางด้านสมุนไพรและสารสกัดสมุนไพรในตลาดโลกมากขึ้น