ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศโลกที่มีต่อระบบนิเวศแนวปะการังและมาตรการในการฟื้นฟูแนวปะการังในน่านน้ำไทย

บทคัดย่อ

ระบบนิเวศแนวปะการังพบได้เฉพาะในเขตร้อน และเป็นบริเวณที่มีความซับซ้อน มีความเปราะบาง รวมทั้งมีความหลากหลายทางชีวภาพสูงที่สุดในทะเล การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศโลกอาจมีผลกระทบต่อระบบนิเวศทางทะเลที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงปัจจัยสิ่งแวดล้อม เช่น อุณหภูมิน้ำทะเลสูงขึ้น ระดับน้ำทะเลสูงขึ้น ค่าความเป็นกรดของน้ำทะเลเพิ่มขึ้น ความแปรปรวนของคลื่นลมมากขึ้น การระบาดของโรคสัตว์น้ำ ซึ่งผลกระทบเหล่านี้ จะเกิดขึ้นกับระบบนิเวศแนวปะการังด้วย โดยปัญหาสำคัญที่คาดว่าจะเกิดขึ้น ได้แก่ การเกิดปรากฎการณ์ปะการังฟอกขาว การสร้างหินปูนของปะการังลดลง และผลกระทบต่อกระบวนการทางสรีรวิทยาและนิเวศวิทยาของปะการัง วัตถุประสงค์ของโครงการวิจัยมีดังนี้ 1) เพื่อศึกษาผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศโลกที่มีต่อระบบนิเวศแนวปะการังในประเทศไทย; 2) เพื่อกำหนดมาตรการในการฟื้นฟูแนวปะการังที่เสื่อมโทรมจากผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศโลก ; 3) เพื่อศึกษาแนวทางในการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่นในการอนุรักษ์แนวปะการัง; 4) เพื่อจัดทำฐานข้อมูลระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์เกี่ยวกับความอ่อนไหว ความเปราะบาง ภูมิต้านทาน แนวทางในการฟื้นฟู มาตรการป้องกันและลดผลกระทบในบริเวณแนวปะการังแต่ละพื้นที่ และ 5) เพื่อพัฒนาการวิจัยชีววิทยาแนวปะการังในระดับสูง และสร้างนักวิจัยรุ่นใหม่ในสาขาชีววิทยาทางทะเล โครงการวิจัยนี้ได้ศึกษาผลกระทบของการเปลี่ยนสภาพภูมิอากาศโลกที่มีต่อระบบนิเวศแนวปะการังในประเทศไทยในเชิงคุณภาพและปริมาณเพื่อใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานที่สำคัญ โดยทำการศึกษาในบริเวณแนวปะการังที่สำคัญในจังหวัดชลบุรี ตราด ประจวบคีรีขันธ์ สุราษฎร์ธานี ภูเก็ต กระบี่ และพังงา และครอบคลุมประเด็นการศึกษาที่สำคัญ ได้แก่ การเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างกลุ่มสิ่งมีชีวิตแนวปะการังในเชิงปริมาณ การสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศของปะการัง อัตราการเจริญเติบโตของปะการัง โรคปะการัง ติดตามการเกิดปะการังฟอกขาว อัตราการตกตะกอน คุณภาพน้ำทะเล กำหนดมาตรการในการฟื้นฟูแนวปะการัง และความเป็นไปได้ของการมีส่วนร่วมของประชาชนในท้องถิ่น รวมทั้งการจัดทำฐานข้อมูลสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ การเกิดปรากฎการณ์ปะการังฟอกขาวในปี พ.ศ. 2553 ซึ่งเป็นผลมาจากอุณหภูมิน้ำทะเลสูงขึ้นผิดปกติ ส่งผลกระทบต่อแนวปะการังของประเทศไทยอย่างรุนแรงมากเป็นบริเวณกว้าง โดยระดับการฟอกขาวของปะการังในฝั่งอ่าวไทยและอันดามันส่วนใหญ่อยู่ในระดับ ร้อยละ 76-100 ยกเว้นปะการังในบริเวณอ่าวไทยตอนในที่ส่วนใหญ่มีระดับการฟอกขาว ร้อยละ 51-75 ระดับการตายของปะการังส่วนใหญ่อยู่ระหว่างร้อยละ 26-50 ปรากฏการณ์ปะการังฟอกขาวยังส่งผลกระทบต่อการสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศและการลงเกาะของตัวอ่อนปะการัง โครงสร้างกลุ่มสิ่งมีชีวิตแนวปะการัง และความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ของปะการังบางชนิด ผลงานวิจัยที่ได้จากโครงการฯ ครอบคลุมประเด็นต่างๆ ตามขอบเขตการวิจัยและวัตถุประสงค์ของโครงการฯ ได้เผยแพร่โดยการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการและนำเสนอในการประชุมวิชาการระดับชาติและระดับนานาชาติ จำนวน เรื่อง และพัฒนาโครงการร่วมกับจังหวัดตราด สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ในการฟื้นฟู และจัดการแนวปะการัง เพื่อรองรับวิกฤตจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของโลก โดยการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน เพื่อการใช้ประโยชน์ทรัพยากรแนวปะการังอย่างยั่งยืน

คำสำคัญ