การจัดการห่วงโซ่อุปทานของสินค้าเกษตรในอำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาลักษณะการจัดการห่วงโซ่อุปทานของสินค้าเกษตร 2) สร้างรูปแบบการจัดการห่วงโซ่อุปทานของสินค้าเกษตร 3) นำรูปแบบการจัดการห่วงโซ่อุปทานถ่ายทอดไปสู่การปฏิบัติในการจัดการห่วงโซ่อุปทานของสินค้าเกษตร และ 4) ศึกษาแนวทางการจัดการที่เหมาะสมของสมาคมผู้ส่งออกและชาวสวนทุเรียนในพื้นที่อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ เกษตรกรผู้ปลูกมังคุด และทุเรียน ผู้ประกอบการในโซ่อุปทาน ได้แก่ พ่อค้าคนกลาง ตัวแทนจำหน่าย/ขนส่ง พ่อค้ารับซื้อผลผลิตหรือพ่อค้าท้องถิ่น ผู้บริหารสมาคม ผู้ส่งออกและชาวสวนทุเรียนหลังสวน สมาชิกสมาคมผู้ส่งออกและชาวสวนทุเรียนหลังสวน ใช้การวิจัยเชิงปริมาณ แบบสอบถามจำนวน 348 ชุด ค่าสถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าร้อยละ และค่าเฉลี่ย ร่วมกับการวิจัยเชิงคุณภาพ สัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 30 คน และสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม ผลการศึกษาพบว่า 1) ต้นทุนการผลิตและผลตอบแทนที่ได้รับจากการปลูกทุเรียน มีต้นทุนคงที่คือ 3,000 บาท/ไร่ ต้นทุนผันแปร 14,868 บาท/ไร่ คิดเป็นต้นทุนรวม 17,868 บาท/ไร่ ต้นทุนรวมต่อกิโลกรัมเท่ากับ 18.23 บาท และผลตอบแทนสุทธิ 83,300 บาท/ไร่ ผลผลิตเฉลี่ยของจังหวัดชุมพร 980 กิโลกรัม/ไร่ ราคาผลผลิตที่เกษตรกรผู้ปลูกทุเรียนของจังหวัดชุมพรได้รับสูงกว่าราคามาตรฐานมาก คือ ราคาเฉลี่ย 85 บาท/กิโลกรัม 2) ต้นทุนการผลิตและผลตอบแทนที่ได้รับจากการปลูกมังคุด มีต้นทุนคงที่เท่ากับ 3,000 บาท/ไร่ ต้นทุนผันแปรเท่ากับ 6,313 บาท/ไร่ ต้นทุนรวมเท่ากับ 9,310 บาท/ไร่ คิดเป็นต้นทุนรวมต่อกิโลกรัมเท่ากับ 12.9 บาท ทั้งนี้ผลตอบแทนสุทธิคือ 14,400 บาท/ไร่ คิดเป็นผลตอบแทนต่อกิโลกรัมเท่ากับ 20 บาท ผลผลิตเฉลี่ยของจังหวัดชุมพร 720 กิโลกรัม/ไร่ 3) รูปแบบการจัดการห่วงโซ่อุปทานของผลผลิตทุเรียนและมังคุดประกอบด้วย บริษัทส่งออก พ่อค้ารวบรวมผลผลิต/ล้ง และเกษตรกร มีโครงสร้างของโซ่อุปทานไม่ซับซ้อน สามารถแบ่งตลาดออกเป็น 3 ระดับ คือ ตลาดระดับพื้นที่ ตลาดระดับท้องถิ่น และตลาดส่งออก 4) ปัญหาและแนวทางในการแก้ไขปัญหาการผลิตและการส่งออกทุเรียนและมังคุด คือ ปัญหาด้านการผลิต ปัญหาด้านการแปรรูปและการใช้ประโยชน์จากสิ่งเหลือใช้ ปัญหาด้านการตลาดตลาดภายในประเทศและตลาดต่างประเทศ และปัญหาด้านการขนส่ง คำสำคัญ: การจัดการห่วงโซ่อุปทาน, สินค้าเกษตร, ต้นทุนการผลิต, ผลตอบแทน

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ