ประสิทธิภาพของเทคโนโลยีพลาสมาอุณหภูมิต่ำเพื่อการควบคุมโรคเมล็ดด่างในข้าว

บทคัดย่อ

การระบาดของโรคเมล็ดด่างได้ทำความเสียหายให้ผลผลิตของข้าวลดลงทั้งคุณภาพและปริมาณการศึกษาการประยุกต์ใช้นวัตกรรมเทคโนโลยีพลาสมาอุณหภูมิต่ำเพื่อการควบคุมโรคเมล็ดด่างในข้าวเป็นอีกแนวทางหนึ่งที่อาจช่วยลดความเสียหายของการแพร่ระบาดของโรค เนื่องจากมีเชื้อสาเหตุโรคหลายชนิดในการก่อโรค ในการทดลองนี้ได้ทำการเก็บตัวอย่างและแยกเชื้อสาเหตุโรคเมล็ดด่างจากตัวอย่างข้าวที่เป็นโรคในพื้นที่ศูนย์วิจัยข้าวแพร่ มาทำการแยกและระบุเชื้อสาเหตุโรคเมล็ดด่าง ผลการทดลองพบว่าสามารถแยกและระบุเชื้อราก่อโรคเมล็ดด่างในเมล็ดข้าวได้จำนวน 3 ชนิด ได้แก่ Curvularia lunata, Fusarium incarnatum และ Sarocladium oryzae เมื่อทำการทดสอบเลี้ยงเชื้อในอาหารแขวนลอยชนิด VM เป็นเวลา 4-5 วัน พบว่าเชื้อราก่อโรคเมล็ดด่าง 2 ชนิด คือ F. incarnatum และ S. oryzae สามารถเจริญเติบโตได้ดีในอาหารแขวนลอยและผลิตสปอร์ได้จำนวนมาก ในขณะที่เชื้อราชนิด C. lunata เจริญเติบโตได้ดีและผลิตสปอร์ได้ในอาหารชนิด PDA เมื่อนำเชื้อราก่อโรคเมล็ดด่างชนิด F. incarnatum และ S. oryzae มาศึกษาการยับยั้งกระบวนการเจริญเติบโตด้วยพลาสมาแบบหัวกระสุนที่ผลิตพลาสมาจากอากาศ โดยการฉายพลาสมาเป็นเวลา 1, 5 และ 10 นาที และบ่มสปอร์เชื้อราเป็นเวลา 0 และ 3 ชั่วโมง ผลพบว่าเปอร์เซ็นต์การงอกของสปอร์และขนาดของโคโลนีเชื้อราก่อโรคเมล็ดด่างที่ผ่านการฉายด้วยพลาสมาสามารถยับยั้งอัตราการเจริญเติบโตของเชื้อราก่อโรคเมล็ดด่างทั้งสองชนิดได้เพียงเล็กน้อย และไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเปรียบเทียบกับชุดควบคุม เมื่อทำการทดสอบประสิทธิภาพการก่อโรคเมล็ดด่างของสปอร์เชื้อราที่ผ่านการฉายพลาสมาในข้าวจำนวน 3 สายพันธุ์ ประกอบด้วย ข้าวหอมดอกมะลิ 105, ปทุมธานี 1 และสันป่าตอง 1 ผลการทดลองพบว่าสปอร์ของเชื้อราก่อโรคเมล็ดด่างชนิด S. oryzae สามารถก่อโรคเมล็ดด่างในข้าวสายพันธุ์สันป่าตองได้ดีที่สุด รองลงมาคือ ข้าวหอมมะลิ 105 และปทุมธานี ตามลำดับ ในขณะที่เชื้อราก่อโรคเมล็ดด่างชนิด F. incarnatum สามารถก่อโรคในเมล็ดข้าวทั้ง 3 สายพันธุ์ได้ดี อย่างไรก็ตามพลาสมาแบบหัวกระสุนที่ใช้ในการทดลองครั้งนี้ยังมีความไม่เหมาะสมต่อการนำมาประยุกต์ใช้ในการควบคุมโรคเมล็ดด่างในข้าว และควรมีการศึกษาเปรียบเทียบเพิ่มเติมกับพลาสมาชนิดอื่น เพื่อทดสอบประสิทธิภาพของเทคโนโลยีพลาสมาอุณหภูมิต่ำในการประยุกต์ใช้เพื่อการควบคุมโรคเมล็ดด่างในข้าวต่อไปในอนาคต

คำสำคัญ