การปรับปรุงพันธุ์ข้าวไม่ไวต่อช่วงแสง ต้นเตี้ย ข้าวเหนียวหอม พันธุ์ กข-แม่โจ้ 2 ให้อายุเก็บเกี่ยวสั้น ต้านทานต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล โรคขอบใบแห้ง และโรคไหม้ โดยใช้เครื่องหมายโมเลกุลช่วยในการคัดเลือก
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การปรับปรุงพันธุ์ข้าวให้มีอายุเก็บเกี่ยวสั้น ต้านทานต่อโรคและแมลง โดยการผนวกยีน จากข้าวพันธุ์ดีเป็นแนวทางการปรับปรุงพันธุ์เพื่อเพิ่มศักยภาพการปลูกข้าวของเกษตรกร ข้าวพันธุ์ กข-แม่โจ้ 2 เป็นข้าวเหนียว เมล็ดเรียวยาว มีกลิ่นหอม ต้นเตี้ย ผลผลิตสูง (865 กิโลกรัมต่อไร่) เป็นข้าวไม่ไวต่อช่วงแสงสามารถปลูกได้ทั้งฤดูนาปีและนาปรัง มีอายุเก็บเกี่ยวยาว 138 วัน (นาปี) และ 146 วัน (นาปรัง) จึงทำให้เป็นข้อจำกัดในบางพื้นที่ อีกทั้งยังอ่อนแอต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล โรคขอบใบแห้ง และโรคไหม้ โครงการวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อปรับปรุงพันธุ์ข้าวไม่ไวต่อช่วงแสง ต้นเตี้ย ข้าวเหนียวหอม พันธุ์ กข-แม่โจ้ 2 ให้มีอายุเก็บเกี่ยวสั้น ต้านทานต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล โรคขอบใบแห้ง และโรคไหม้ โดยใช้เครื่องหมายโมเลกุลช่วยในการคัดเลือก โดยการผนวกยีน Wx, fgr, hd2, RFT1, Bph17, xa5, Xa21, Pikm2 และ Pita จากข้าว 4 พันธุ์/สายพันธุ์ คือ กข-แม่โจ้ 2, กข61, MJU-KDML 105-51D-2965(64D) และหอมนาคา ในฤดูที่ 1 ผลิตเมล็ด F1 ของ 2 คู่ผสม ได้แก่ คู่ผสมที่ 1 คือ การผสมระหว่าง กข-แม่โจ้ 2 และ MJU-KDML 105-51D-2965(64D) ได้เมล็ด F1 ที่มียีน Wxbwxfgr2 จำนวน 869 เมล็ด และคู่ผสมที่ 2 คือ การผสมระหว่าง กข61 และหอมนาคา ได้เมล็ด F1 ที่มียีน Wxlvwxhd21RFT11Bph171xa51Xa211Pikm21Pita2 จำนวน 388 เมล็ด จากนั้นในฤดูที่ 2 นำต้น F1 ของทั้ง 2 คู่ มาผสมแบบผสมคู่เพื่อสร้างประชากร F1 ของ (กข-แม่โจ้ 2/MJU-KDML 105-51D-2965(64D))//(กข61/หอมนาคา) ที่มียีน WxbWxlv,Wxbwx,Wxlvwx,wxwx fgr1,0hd21,0RFT11,0 Bph171,0xa51,0Xa211,0Pikm21,0Pita1 ผลิตเมล็ด F1 ได้จำนวน 1,155 เมล็ด และ F1 ที่ได้นี้จะเป็นต้นแบบของประชากรที่จะใช้ในการปรับปรุงพันธุ์ข้าวของโครงการนี้ ขณะเดียวกันได้ทำการอ่านลำดับทั้งจีโนมของข้าวพันธุ์ให้และพันธุ์รับ 4 พันธุ์/สายพันธุ์ โดยเทียบกับจีโนมอ้างอิง Oryza sativa ssp. japonica Nipponbare จากนั้นวิเคราะห์หาตำแหน่ง SNP และ InDel ของยีนที่สนใจ 9 ตำแหน่ง เพื่อนำมาออกแบบเป็นเครื่องหมายใหม่ และใช้ร่วมกับเครื่องหมายที่ได้จากการค้นหาจากรายงานการวิจัยและจากฐานข้อมูลข้าว โดยเครื่องหมายโมเลกุลที่แสดง ความแตกต่างระหว่างพันธุ์รับและพันธุ์ให้มีจำนวน 14 เครื่องหมาย ได้แก่ Glu23, 484/485 (ยีน waxy), fgr marker (ยีนหอม), RM22184 และ hd2_C/t (ยีน hd2), RFT1-2 marker และ fHR1_G/a (ยีน RFT1), Bph17_A/g, Bph17-1 marker และ Bph17-2 marker (ยีน Bph17), xa5Ext.F/Ext.R/Int.F/Int.R (ยีน xa5), pTA24 (ยีน Xa21), RM144 (ยีน Pikm2) และ PitaExt.F/Ext.R/Int.F/Int.R (ยีน Pita) ซึ่งเครื่องหมายโมเลกุลเหล่านี้จะถูกใช้คัดเลือกประชากรในโครงการต่อไป การปรับปรุงพันธุ์ข้าวในโครงการนี้เมื่อสิ้นสุดกระบวนการการปรับปรุงพันธุ์จะมีพันธุ์ข้าวเจ้า/ข้าวเหนียว หอม อายุเก็บเกี่ยวสั้น ต้านทานต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล โรคขอบใบแห้ง และโรคไหม้ ให้กับเกษตรกรได้ปลูกเพื่อเพิ่มศักยภาพในการผลิตข้าวในอนาคต นอกจากนี้ขั้นตอนและวิธีการหาเครื่องหมายโมเลกุลจากโครงการนี้จะเป็นประโยชน์ต่อการนำไปพัฒนาการปรับปรุงพันธุ์ข้าวพันธุ์อื่นหรือพืชอื่น ๆ ให้มีลักษณะตามต้องการได้