การปรับปรุงพันธุ์ข้าว กข79 ให้ออกดอกเร็ว หอม ต้านทานต่อโรคขอบใบแห้ง โรคไหม้ และเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล โดยใช้เครื่องหมายโมเลกุล (ปีที่ 2)
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การปรับปรุงพันธุ์ข้าวให้มีอายุเก็บเกี่ยวสั้น ต้านทานต่อโรคและแมลง เพื่อลดการใช้สารเคมีในการเพาะปลูก และเป็นแนวทางการปรับปรุงพันธุ์เพื่อเพิ่มศักยภาพการปลูกข้าวของเกษตรกรได้ในอนาคต พันธุ์ข้าวที่เกษตรกรนิยมปลูก คือ กข79 เป็นข้าวพื้นนุ่ม มีคุณภาพเมล็ดทางกายภาพดี เมล็ดยาวเรียว ท้องไข่น้อย คุณภาพการสีดีมาก แต่มีอายุวันออกดอกยาวในฤดูนาปรัง และเป็นข้าวไม่หอม ค่อนข้างต้านทานต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลและโรคไหม้ แต่อ่อนแอต่อโรคขอบใบแห้ง โครงการวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อปรับปรุงพันธุ์ข้าว กข79 โดยใช้เครื่องหมายดีเอ็นเอช่วยในการคัดเลือกให้ข้าวมีอายุวันออกดอกเร็วขึ้นในฤดูนาปรังโดยใช้ยีน hd1 และ hd2 ซึ่งได้จากข้าวพันธุ์หอมแม่โจ้ 100 และใช้ยีน hd6 จากพันธุ์ กข79 ให้ความหอมโดยใช้ยีน fgr ซึ่งได้จากข้าวพันธุ์หอมแม่โจ้ 100 ต้านทานต่อโรคขอบใบแห้งโดยใช้ยีน xa5, Xa21 และ xa33 ซึ่งได้จากข้าวพันธุ์หอมนาคา และต้านทานต่อโรคไหม้ได้ดีขึ้น โดยใช้ยีน Pish และ Pikm2 ซึ่งได้จากข้าวพันธุ์หอมนาคา แต่ยังคงมียีน Bph17 ที่ควบคุมลักษณะความต้านทานต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล ซึ่งมีอยู่ในข้าวพันธุ์ กข79 โดยปีที่ 1 (ฤดูที่ 1-2) ได้ผนวกยีนเป้าหมายจากข้าวทั้ง 3 พันธุ์ รวมทั้งทดสอบและคัดเลือกเครื่องหมายดีเอ็นเอของยีน hd1, hd2, hd6, fgr, xa5, Xa21, xa33, Pish, Pikm2, Bhp17 และ wx เพื่อใช้คัดเลือกประชากรในโครงการ จากนั้นในปีงบประมาณปัจจุบัน (ปีที่ 2 ฤดูที่ 3) ผลิตเมล็ด BC1F1 โดยผสมกลับไปหา กข79 ได้จำนวน 5,400 เมล็ด ที่มีพันธุกรรมส่วนใหญ่เหมือนของ กข79 เท่ากับ 62.5 เปอร์เซ็นต์ ได้เมล็ด BC1F1 ที่มียีน hd11,0hd21,0hd61,0fgr1xa51,0Xa211,0xa331,0Pish1,0Pikm21,0 Bph172,1wx1,0 ในปีงบประมาณปัจจุบัน (ปีที่ 2 ฤดูที่ 4) ปลูกต้น BC1F1 จำนวน 4,224 ต้น จากนั้นคัดเลือกต้น BC1F1 ให้มียีน hd1, hd2, xa5, Xa21, xa33, Pish, Pikm2 และ wx เป็น heterozygous ส่วนยีน Bph17 คัดให้เป็น heterozygous ได้ 2 ต้น คือ เบอร์ 31665 และ 32338 และคัดให้ยีน Bph17 เป็น homozygous ได้ 1 ต้น คือ เบอร์ 31107 จากนั้นปล่อยผสมตัวเองได้เมล็ด BC1F2 ที่มียีน hd12,1,0hd22,1,0hd62,1,0 fgr2,1,0xa52,1,0Xa212,1,0xa332,1,0Pish2,1,0 Pikm22,1,0Bph172,1,0wx2,1,0 เมล็ดที่ได้จะนำไปปลูกคัดเลือกโดยวิธีพันธุ์ประวัติร่วมกับการใช้เครื่องหมายดีเอ็นเอช่วยในการคัดเลือกในฤดูที่ 5 (ปีงบประมาณ 2567) ต่อไป เมื่อสิ้นสุดกระบวนการการปรับปรุงพันธุ์ข้าวในโครงการนี้จะมีพันธุ์ข้าวเจ้า/เหนียว ไม่ไวต่อช่วงแสง ออกดอกเร็ว หอม ต้านทานต่อโรคขอบใบแห้ง โรคไหม้ และเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล ให้กับเกษตรกรได้ปลูกเพื่อขยายผลผลิต และเครื่องหมายดีเอ็นเอที่ได้จากโครงการนี้จะเป็นต้นแบบของเทคโนโลยีเครื่องหมายดีเอ็นเอสำหรับการนำไปพัฒนากระบวนการตรวจสอบแบบ high throughput ซึ่งจะช่วยย่นระยะเวลาและประหยัดทรัพยากรในกระบวนการปรับปรุงพันธุ์พืชได้ในอนาคต