โครงการพัฒนา ที-เซลล์ที่ถูกดัดแปลงพันธุกรรมให้มีความจำเพาะครอบคลุมมะเร็งที่พบบ่อยในประเทศไทย

บทคัดย่อ

โรคมะเร็งเป็นปัญหาทางสาธารณสุขที่สำคัญของประเทศไทยและทั่วโลก โดยเฉพาะเมื่อสังคมไทยก้าวเข้าสู่สังคมสูงอายุ ทำให้อัตราการเสียชีวิตจากโรคมะเร็งและผู้ป่วยโรคมะเร็งในประเทศไทยเพิ่มสูงขึ้นทุกปี การรักษามะเร็งด้วยภูมิคุ้มกันบำบัดเป็นแนวทางการรักษามะเร็งที่อาศัยการเหนี่ยวนำและกระตุ้นการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันของผู้ป่วยให้มีประสิทธิภาพในการทำลายเซลล์มะเร็งในร่างกาย โดยวิธีดังกล่าวสามารถรักษามะเร็งที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาอื่นได้ หนึ่งในเทคโนโลยีภูมิคุ้มกันบำบัดที่ได้รับการศึกษาพัฒนาอย่างกว้างขวางคือ การดัดแปลงพันธุกรรมของเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิด T cells ให้มีความจำเพาะต่อมะเร็ง หรือ Chimeric antigen receptor (CAR) T cells การรักษาด้วยเทคโนโลยีดังกล่าวมีผลในการควบคุมโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวและมะเร็งต่อมนํ้าเหลืองชนิดบีเซลล์ที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาอื่นๆได้สูงถึง 50-90% สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกาจึงได้ขึ้นทะเบียนการรักษาดังกล่าวให้เป็นหนึ่งในการรักษามาตรฐานของโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวและมะเร็งต่อมนํ้าเหลืองชนิดบีเซลล์ อย่างไรก็ดีค่าใช้จ่ายในการรักษาด้วยนวัตกรรมดังกล่าวนั้นมีราคาสูงถึง 15,000,000 บาท รวมทั้งยังมีข้อจำกัดในด้านประสิทธิภาพ และความจำเพาะเจาะจง เมื่อใช้ในการรักษาโรคมะเร็งชนิดก้อน โครงการวิจัยนี้ มีจุดมุ่งหมายในการพัฒนา CAR T cells ที่จำเพาะกับ โมเลกุล B7-H3 เพื่อใช้ในการรักษาครอบคลุมโรคมะเร็งร้ายแรงที่พบมาก 1 ใน 10 ของประเทศไทย ได้แก่ มะเร็งตับอ่อน มะเร็งลำไส้ มะเร็งเต้านม และ มะเร็งรังไข่ เนื่องจากเซลล์มะเร็งดังกล่าวมีการแสดงออกของ B7-H3 ที่สูง ในขณะที่ เซลล์ปกติมีการแสดงออกของ B7-H3 ต่ำมาก คณะผู้วิจัยดำเนินการผลิต anti-B7H3 antibody จากการกระตุ้นหนูทดลองด้วย B7H3 protein ที่มีความสามารถในการจับกับโปรตีน B7H3 ได้สูง จากนั้นได้ออกแบบ และสังเคราะห์ B7H3 CAR constructs ที่ได้จากการพัฒนาชิ้นส่วนแอนติบอดี้ขึ้นใหม่ และพัฒนากระบวนการในการผลิต CAR B7H3 T cells จากเลือดของชาวไทย ซึ่งมี % transduction efficiency สูง คณะผู้วิจัยได้ทำการทดสอบประสิทธิภาพในการต้านเซลล์มะเร็งและคุณลักษณะทางภูมิคุ้มกันวิทยาของ B7H3 CAR T cell ที่ได้จาก antibody ใหม่ ในระดับห้องปฏิบัติการพบว่า B7H3 CAR T cell ที่พัฒนาได้สามารถฆ่าเซลล์มะเร็งเต้านม มะเร็ง glioblastoma และมะเร็ง cholangiocarcinoma ได้อย่างมีประสิทธิภาพและจำเพาะเจาะจง โดย B7H3 CAR T cell ที่พัฒนานั้นมีคุณลักษณะทางภูมิคุ้มกันวิทยาเป็น central memory T cell มากกว่า 30% ซึ่งเป็น phenotype ที่เหมาะสมในการเพิ่มจำนวนของเซลล์ในร่างกาย นอกจากนี้ คณะผู้วิจัยได้ทำการทดสอบความสามารถในการต้านมะเร็ง glioblastoma ในหนูทดลองชนิด xenograft model พบว่า B7H3 CAR T cell สามารถควบคุมการเจริญของก้อนมะเร็งได้อย่างมีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับหนูกลามควบคุม ผลการวิจัยที่ได้ในครั้งนี้ จะนำไปสู่การพัฒนา B7H3 CAR T cell เพื่อการศึกษาความปลอดภัยในระดับคลินิกต่อไป รวมทั้งการวิจัยต่อยอดเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของ B7H3 CAR T cell ให้ดียิ่งขึ้น

คำสำคัญ