การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงหมูหลุมโดยใช้นวัตกรรมและพัฒนานวัตกรรมเพื่อพัฒนาสู่เกษตรอินทรีย์แบบยั่งยืน
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
โครงการการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงหมูหลุมโดยใช้นวัตกรรมและพัฒนานวัตกรรมเพื่อพัฒนาสู่เกษตรอินทรีย์แบบยั่งยืนในกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงสุกร พื้นที่กลุ่มวิสาหกิจชุมชนหมูหลุมแบบครบวงจรบ้านกะทม หมู่ที่ 8 ตำบลเฉนียง อำเภอเมือง จังหวัดสุรินทร์ และ กลุ่มปศุสัตว์อินทรีย์บ้านทัพไทย หมู่ที่ 10 ตำบลทมอ อำเภอปราสาท จังหวัดสุรินทร์ เป็นการบูรณาการในการทำงานร่วมกันกับคณะทำงาน 3 ฝ่าย ได้แก่ คณะนักวิจัยหลักจากสัตวศาสตร์ คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น และศูนย์วิจัยของกรมปศุสัตว์ 2 ศูนย์วิจัย ได้แก่ ศูนย์วิจัยและพัฒนาสุกร อ.ปากช่อง จ.นครราชสีมา และ ศูนย์วิจัยและพัฒนากระบือ อ.เมือง จ.สุรินทร์ โครงการฯ นี้สามารถสร้างประโยชน์และผลกระทบทันทีต่อกลุ่มเป้าหมาย เพราะเป็นการทำวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) บนพื้นฐานการค้นหาปัญหาและความต้องการของชุมชน และการเน้นการผสมผสานนวัตกรรมพร้อมใช้เข้ากับนวัตกรรมท้องถิ่นระหว่างคณะนักวิจัยและกลุ่มเป้าหมายตามลำดับ ทั้งนี้ ผลการดำเนินงานช่วงแรกระยะเวลา 6 เดือน มีผลสัมฤทธิ์ด้วยกัน 3 ข้อ ได้แก่1. ลงพื้นที่ศึกษาชุมชนและประชุมกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงสุกรเตรียมความพร้อมกลุ่มเป้าหมายผู้เลี้ยงสุกรในชุมชน พบว่าโครงการฯ สามารถทำงานได้ลุล่วงตามเป้าหมายที่ตั้งไว้ แม้ในช่วงแรกจะประสบปัญหาอยู่บ้างจากการระบาดของไวรัสโควิด-192. ฐานข้อมูลชุมชนที่จัดพิมพ์ในรูปของเอกสาร (Document of village profile) ที่ประกอบด้วยข้อมูลทั่วไป จำนวนประชากร การประกอบอาชีพ แหล่งรายได้ และการวิเคราะห์ SWOT เพื่อพิจารณาขับเคลื่อนการทำงานให้บรรลุเป้าหมายในเรื่องต่างๆ เช่น การทำฟาร์มหมูหลุมอินทรีย์ การสร้างทางเลือกเพิ่มรายได้จากการเลี้ยงหมูหลุม เช่น การแปรรูปผลิตภัณฑ์ หรือการจำหน่ายปุ๋ยจากมูล โดยผลที่ได้จากการสำรวจแบบสอบถามเกษตรกรพบว่า ระดับการศึกษาของเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการเมื่อเรียงลำดับจากประถมศึกษาตอนต้น –มัธยมศึกษา-ปริญญาตรี คิดเป็นร้อยละเท่ากับ 63.9 , 30.6 และ 5.6 จะพบว่าส่วนใหญ่จะจบประถมศึกษาตอนต้น ทำนาเป็นอาชีพหลักร้อยละ 94.4 อาชีพรองคือ เลี้ยงสุกร คิดเป็นร้อยละ 75 ส่วนที่เหลือทำไร่ ค้าขาย ฯลฯ ส่วนใหญ่มีรายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือนอยู่ที่ 100,000-380,000 บาท ระยะเวลาในการเข้าร่วมกลุ่มผู้เลี้ยงหมูหลุมของชุมชนส่วนใหญ่มากกว่า 5 ปีแล้ว เหตุผลที่เข้าร่วมคือ ต้องการรวมกลุ่มและเพิ่มทางเอกในอาชีพ จำนวนสุกรที่เลี้ยงส่วนใหญ่เฉลี่ยประมาณ 4 ตัวต่อเกษตรกร สุกรที่เลี้ยงเป็นสุกรขุนและแม่พันธุ์สองสาย ที่ตั้งโรงเรือนเลี้ยงสุกร แยกจากบ้านพักอาศัย ลักษณะโรงเรือน เป็นแบบระบบเปิดแบบดั้งเดิม การให้อาหารและน้ำส่วนใหญ่อาหารผสมเองรองลงมาคือซื้ออาหารสำเร็จรูป ให้กิน แหล่งที่มาของสุกรในฟาร์มคือการซื้อจากฟาร์มเกษตรกรด้วยกัน การดูแลรักษาโรคนิยมใช้สมุนไพร โดยเฉพาะฟ้าทะลายโจรและบอระเพ็ด เกษตรกรมีการจัดทำข้อมูลฟาร์มและไม่มีการจัดทำข้อมูลฟาร์ม ช่องทางการจำหน่ายสุกรส่วนใหญ่จำหน่ายผ่านกลุ่ม และมีผู้มารับซื้อถึงบ้าน โดยชั่งจำหน่ายโดยคิดราคาตามน้ำหนักตัวรายได้จากการจำหน่ายสุกรและน้ำเชื้อในรอบปีที่ผ่านมาส่วนใหญ่ยังมีรายได้ไม่เกิน 50,000 บาท ปัญหา และอุปสรรคในการเลี้ยงสุกรแบบหมูหลุมของเกษตรกร พบว่า ปัญหาเรื่องโรคระบาดจะพบน้อยที่สุด ตั่ญหาที่เกษตรกรส่วนใหญ่ให้ความเห็นในระดับปานกลางคือ หาซื้อพันธุ์สุกรได้ยาก/มีราคาแพง, วัตถุดิบ/อาหารข้นราคาแพง, การผสมพันธุ์ เช่น ผสมติดยาก, ขาดแหล่งสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ, ขาดความรู้ในการจัดการฟาร์มที่ดี และปัญหาเรื่องกลิ่นรบกวน ส่วนสิ่งที่ต้องการให้ช่วยเหลืออันดับ 1 คือ ต้องการการสนับสนุนด้านพ่อแม่พันธุ์/ น้ำเชื้อ รองลงมาคือ ด้านอาหารสุกร และ ด้านสุขภาพและการจัดการโรคสุกรตามลำดับ3. ผลจากการสอบถามความต้องการในลำดับความสำคัญอันดับ 1 คือการสนับสนุนด้านพ่อแม่พันธุ์/ น้ำเชื้อ จึงนำมาซึ่งการดำเนินงานผลิตน้ำเชื้อจากสุกรพ่อพันธุ์ที่มีศักยภาพดีจากศูนย์วิจัยและพัฒนาสุกร อ.ปากช่อง จ.นครราชสีมา ปัจจุบันอยู่ในระหว่างการจัดสรรให้เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการ