การพัฒนาพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ด้วยแนวคิดเมืองน่าอยู่

บทคัดย่อ

โครงการการพัฒนาพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ด้วยแนวคิดเมืองน่าอยู่ มีวัตถุประสงค์เพื่อวัดคุณสมบัติความเป็นพลเมืองสร้างสรรค์ที่ตื่นรู้ (Active Citizenship) ของพลเมืองในเมืองลำปาง ภายใต้แนวคิดเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ เพื่อเสริมสร้างทักษะใหม่ (Upskill) และพัฒนาทักษะที่มีอยู่ (Reskill) แก่พลเมืองลำปางสู่การเป็นพลเมืองสร้างสรรค์ในเมืองน่าอยู่ และเพื่อบ่มเพาะแกนนำและเครือข่ายพลเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ เป็นการวิจัยโดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพมุ่งเน้นที่การปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) โดยคณะผู้วิจัยและกลุ่มชุมชนร่วมกันขับเคลื่อนและวิเคราะห์สภาพปัจจุบันและความต้องการ สะท้อนความคิดร่วมกัน แลกเปลี่ยนเรียนรู้และวางแผนเพื่อการเปลี่ยนแปลงและลงมือปฏิบัติตามแผน พื้นที่การดำเนินการได้แก่เขตเทศบาลนครลำปาง และเทศบาลเมืองเขลางค์นคร ในอำเภอเมือง จังหวัดลำปางคณะผู้วิจัยได้ดำเนินการเก็บข้อมูลด้วยการจัดประชุมระดมสมองระหว่างผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเพื่อกำหนดเป้าหมายการพัฒนา เพื่อร่วมวิเคราะห์และกำหนด Flagship ด้านการพัฒนาพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ กำหนดกลุ่มพลเมืองสร้างสรรค์ ลักษณะของเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ และคุณสมบัติอันพึงประสงค์ของพลเมืองสร้างสรรค์ เครื่องมือการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ การสัมภาษณ์เชิงลึก การประชุมกลุ่มย่อย และการระดมสมอง วัดและประเมินคุณสมบัติความเป็นพลเมืองสร้างสรรค์ที่ตื่นรู้ โดยข้อคำถามได้รับการตรวจสอบความถูกต้องเที่ยงตรง (validity) โดยผู้เชี่ยวชาญ การประชุม Focus group เพื่อดำเนินการวัดและประเมินคุณสมบัติความเป็นพลเมืองสร้างสรรค์ที่ตื่นรู้ (Active Citizenship) ของพลเมืองในเมืองลำปาง เมื่อได้ลักษณะของคุณสมบัติความเป็นพลเมืองสร้างสรรค์ที่ตื่นรู้ของพลเมืองในเมืองลำปางแล้ว จึงสร้างหลักสูตรการพัฒนาและเสริมสร้างทักษะใหม่ (Upskill) และพัฒนาทักษะที่มีอยู่ (Reskill) แก่พลเมืองลำปางสู่การเป็นพลเมืองสร้างสรรค์ การจัดกิจกรรมเสริมสร้างทักษะใหม่ (Upskill) และกิจกรรมการพัฒนาทักษะที่มีอยู่ (Reskill) แก่พลเมืองลำปางสรร้างสรรค์นำร่อง ในขณะเดียวกันก็จัดกิจกรรรมเพื่อสอดแทรกการบ่มเพาะแกนนำและเครือข่ายพลเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ รรวมถึงส่งเสริมให้ผู้แทนพลเมืองลำปางสร้างสรรค์นำร่องได้นำเสนออัตลักษณ์พลเมืองสร้างสรรค์ ลำปางเมืองน่าอยู่สู่พื้นที่อื่น ๆ ในประเทศ เพื่อแลกเปลี่ยน และเผยแพร่ผลการดำเนินงานสามารถวิเคราะห์ความต้องการเพื่อพัฒนาคุณลักษณะของพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ในด้านทัศนคติ องค์ความรู้ ทักษะ และความสร้างสรรค์เฉพาะกลุ่ม ผลการวิเคราะห์พลเมืองลำปางสร้างสรรค์นำร่อง ได้แก่ กลุ่มคนขับรถม้า กลุ่มผู้ประกอบการสร้างสรรค์ กลุ่มบุคลากรภาครัฐ กลุ่มชุมชนวัฒนธรรม และกลุ่มกาดกองต้า หลักสูตรและรูปแบบกิจกรรมการพัฒนาที่ต้องการ ได้แก่ การพัฒนารูปแบบบริการของรถม้าลำปางสร้างสรรค์ (Upskill) การพัฒนาผู้ประกอบการสร้างสรรค์ด้านการตลาดบนสื่อออนไลน์และโซเซียลมีเดีย (Reskill) บุคลากรลำปางสร้างสรรค์ สานฝันสู่ลำปาง-เรียนรู้-น่าอยู่-ยั่งยืน (Reskill) การสร้างสรรค์งานอีเว้นท์จากต้นทุนทางวัฒนธรรมและวิถีชีวิตของชุมชน (Upskill) เมนูลับกาดกองต้าสู่วิถีเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (Reskill) และการเพิ่มมูลค่าอาหารเฉพาะถิ่นของกาดกองต้าให้เป็นเมนูสร้างสรรค์ (Upskill) ในระหว่างการรดำเนินงานได้ส่งเสริมและสอดแทรกกิจกรรมเพื่อบ่มเพาะแกนนำและเครือข่ายพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ และสามารถส่งเสริมแกนนำที่มีศักยภาพเพื่อร่วมขับเคลื่อนเมืองและสร้างความเปลี่ยนแปลงด้านพลเมืองสร้างสรรค์แก่สมาชิกในกลุ่มได้ รวมทั้งได้ส่งเสริมและนำเสนออัตลักษณ์พลเมืองสร้างสรรค์ลำปางเมืองน่าอยู่สู่เครือข่ายต่างพื้นที่เพื่อแลกเปลี่ยนและเผยแพร่ผลการดำเนินงาน รวมถึงได้นำเสนอผ่านการเสวนาออนไลน์และได้รับความสนใจเป็นอย่างดีสรุปผลการดำเนินงานชื่อโครงการ : การพัฒนาพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ด้วยแนวคิดเมืองน่าอยู่วัตถุประสงค์ของการวิจัย :1) เพื่อวัดคุณสมบัติความเป็นพลเมืองสร้างสรรค์ที่ตื่นรู้ (Active Citizenship) ของพลเมืองในเมืองลำปาง ภายใต้แนวคิดเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์เพื่อวิเคราะห์ศักยภาพพื้นที่ต้นแบบตามตัวชี้วัดลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์2) เพื่อเสริมสร้างทักษะใหม่ (Upskill) และพัฒนาทักษะที่มีอยู่ (Reskill) แก่พลเมืองลำปางสู่การเป็นพลเมืองสร้างสรรค์ในเมืองน่าอยู3) เพื่อบ่มเพาะแกนนำและเครือข่ายพลเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ที่มาของการวิจัย :จังหวัดลำปางได้กำหนดวิสัยทัศน์ของพื้นที่ไว้ว่า ลำปาง เมืองน่าอยู่ นครแห่งความสุข แต่ในปัจจุบันพื้นที่ในเขตเมืองลำปางยังพบอุปสรรคที่ไม่อาจพัฒนาเมืองให้เติบโตไปตามทิศทางที่วางไว้ได้ สาเหตุหลักมาจากการขยายตัวของประชากรและเศรษฐกิจ และการพัฒนาความเจริญที่ไม่สัมพันธ์กับการพัฒนาคน และปัญหาข้างต้นส่งผลให้ลำปางที่เคยเป็นเมืองอันเงียบสงบและมีมนตร์เสน่ห์งดงามเปลี่ยนแปลงไปเป็นสังคมเมืองที่มีความวุ่นวายมากขึ้น ค่าครองชีพสูง ตรงกันข้ามกับระดับคุณภาพชีวิตที่ลดลง ประชาชนที่เคยอยู่อาศัยกันแบบถ้อยทีถ้อยอาศัยเริ่มปรับวิถีเป็นต่างคนต่างอยู่ เกิดพฤติกรรมละเลยสังคมไม่สนใจพัฒนาตนเอง และขาดตกในเรื่องจิตสำนึกสาธารณะ อันเป็นจุดที่เริ่มต้นและอุปสรรคที่ทำให้เมืองไม่สามารถพัฒนาได้ตามวิสัยทัศน์สู่อนาคตของเมืองน่าอยู่ได้ แนวคิดสำคัญเพื่อพัฒนาเมืองลำปางภายใต้การขยายตัวที่รวดเร็วนี้ ประกอบกับผลการศึกษาวิจัยในโครงการขับเคลื่อนแผนยุทธศาสตร์เพื่อพัฒนาเมืองยั่งยืนเพื่อรองรับท่องเที่ยวไทย 4.0 แผนเมืองท่องเที่ยววัฒนธรรมลำปางเซรามิกซิตี้ พบข้อเสนอจากเครือข่ายในพื้นที่เกี่ยวกับแบบแผนหรือทิศทาง โดยมีเป้าหมายพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจด้วยกลไกพัฒนาเมืองร่วมกับองค์กรปกครองในพื้นที่เพื่อที่จะทำให้เกิดความสร้างสรรค์แปลกใหม่บนฐานต้นทุนทางสังคม ปะวัติศาสตร์ วัฒนธรรมและวิถีชีวิตแบบลำปาง รักษาคุณค่าเดิมและเพิ่มมูลค่าใหม่ให้แก่เมืองลำปาง การวิจัยนี้ได้ดำเนินการขับเคลื่อนกิจกรรมการพัฒนาพลเมืองลำปางสร้างสรรค์และร่วมมือกับหลายภาคส่วน ทั้งหน่วยงานราชการในพื้นที่ หน่วยงานเอกชน นักวิชาการ ผู้นำชุมชน และประชาชนชาวลำปางในการบ่มเพาะพลเมืองสร้างสรรค์ ผ่านกระบวนการหลักได้แก่ จัดการประชุมระดมสมองระหว่างผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย การรร่วมกำหนดเป้าหมายการพัฒนาจากผลการศึกษาและผลการดำเนินงาน การวิเคราะห์และกำหนด Flagship ด้านการพัฒนาพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ด้วยแนวคิดเมืองน่าอยู่ การประเมินและวัดทักษะและความเป็นพลเมืองสร้างสรรค์กลุ่มประชากรที่อยู่อาศัยในเมืองลำปางการจัดทำหลักสูตรการพัฒนาและเสริมสร้างทักษะใหม่ (Upskill) และพัฒนาทักษะที่มีอยู่ (Reskill) ให้มีศักยภาพยิ่งขึ้น จัดกิจกรรมประชุมเชิงปฏิบัติเพื่อเสริมสร้างทักษะใหม่และพัฒนาทักษะที่มีอยู่แก่ทรัพยากรและทุนมนุษย์ในเขตเทศบาลนครลำปาง และเทศบาลเมืองเขลางค์นคร รวมถึงการจัดกิจกรรมสนับสนุนและบ่มเพาะแกนนำเครือข่ายพลเมืองลำปางรุ่นใหม่ เพื่อเติมเต็มองค์ความรู้ที่จำเป็นและเสริมทักษะเดิมให้พลเมืองลำปางเกิดคุณสมบัติพลเมืองสร้างสรรค์ สามารถถ่ายทอดปลูกฝังกระบวนการเสริมทักษะใหม่และการพัฒนาทักษะที่มีอยู่ให้ไปสู่เยาวชนรุ่นหลัง เหนือสิ่งอื่นใดคือการได้จุดประกายให้พลเมืองมีความพร้อมที่จะร่วมมือกันสรรค์สร้างสภาวะแวดล้อมที่เหมาะสมในการดำเนินชีวิต ตามนิยามของเมืองน่าอยู่และสอดคล้องกับเจตนารมณ์ของเมืองลำปางระเบียบวิธีวิจัย :การวิจัยนี้เป็นการวิจัยโดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพมุ่งเน้นที่การปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) โดยคณะผู้วิจัยและกลุ่มชุมชนร่วมกันขับเคลื่อนและวิเคราะห์สภาพปัจจุบันและความต้องการ สะท้อนความคิดร่วมกัน แลกเปลี่ยนเรียนรู้และวางแผนเพื่อการเปลี่ยนแปลง และลงมือปฏิบัติตามแผน คณะผู้วิจัยได้ดำเนินการเก็บข้อมูลด้วยการจัดประชุมระดมสมองระหว่างผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเพื่อกำหนดเป้าหมายการพัฒนา เพื่อร่วมวิเคราะห์และกำหนด Flagship ด้านการพัฒนาพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ กำหนดกลุ่มพลเมืองสร้างสรรค์ ลักษณะของเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ และคุณสมบัติอันพึงประสงค์ของพลเมืองสร้างสรรค์ เครื่องมือการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ การสัมภาษณ์เชิงลึก การประชุมกลุ่มย่อย และการระดมสมอง วัดและประเมินคุณสมบัติความเป็นพลเมืองสร้างสรรค์ที่ตื่นรู้ โดยข้อคำถามได้รับการตรวจสอบความถูกต้องเที่ยงตรง (validity) โดยผู้เชี่ยวชาญ การประชุม Focus group เพื่อดำเนินการวัดและประเมินคุณสมบัติความเป็นพลเมืองสร้างสรรค์ที่ตื่นรู้ (Active Citizenship) ของพลเมืองในเมืองลำปาง เมื่อได้ลักษณะของคุณสมบัติความเป็นพลเมืองสร้างสรรค์ที่ตื่นรู้ของพลเมืองในเมืองลำปางแล้ว จึงสร้างหลักสูตรการพัฒนาและเสริมสร้างทักษะใหม่ (Upskill) และพัฒนาทักษะที่มีอยู่ (Reskill) แก่พลเมืองลำปาง สู่การเป็นพลเมืองสร้างสรรค์ การจัดกิจกรรมเสริมสร้างทักษะใหม่ (Upskill) และกิจกรรมการพัฒนาทักษะ ที่มีอยู่ (Reskill) แก่พลเมืองลำปางสร้างสรรค์นำร่อง ในขณะเดียวกันก็จัดกิจกรรรมเพื่อสอดแทรกการบ่มเพาะแกนนำและเครือข่ายพลเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ รรวมถึงส่งเสริมให้ผู้แทนพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ นำร่องได้นำเสนออัตลักษณ์พลเมืองสร้างสรรค์ ลำปางเมืองน่าอยู่สู่พื้นที่อื่น ๆ เพื่อแลกเปลี่ยน และเผยแพร่ โดยมีขั้นตอนการดำเนินการวิจัยดังนี้1. ทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องกับเมืองสร้างสรรค์ เมืองน่าอยู่ และกระบวนการพัฒนาพลเมือง จากเอกสาร งานวิจัย รายงาน เว็บไซต์ เป็นต้น 2. จัดประชุมระดมสมองระหว่างผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพื่อกำหนดเป้าหมายการพัฒนาและกำหนด Flagship ด้านการพัฒนาพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ด้วยแนวคิดเมืองน่าอยู่ 3. สร้างเครื่องมือวัดและประเมินคุณสมบัติความเป็นพลเมืองสร้างสรรค์ที่ตื่นรู้ (Active Citizenship) ของพลเมืองในเมืองลำปาง ภายใต้แนวคิดเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ 4. จัดประชุม Focus Group เพื่อวัดและประเมินคุณสมบัติความเป็นพลเมืองสร้างสรรค์ที่ตื่นรู้ (Active Citizenship) ของกลุ่มพลเมืองสร้างสรรค์นำร่องในเมืองลำปาง ภายใต้แนวคิดเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์5. วิเคราะห์ข้อมูลและสร้างหลักสูตรการพัฒนาและเสริมสร้างทักษะใหม่ (Upskill) และพัฒนาทักษะ ที่มีอยู่ (Reskill) แก่พลเมืองลำปางสู่การเป็นพลเมืองสร้างสรรค์ในเมืองน่าอยู่6. พัฒนาและประเมินคุณค่าและความเป็นไปได้ของหลักสูตรการพัฒนา ฯ 7. จัดกิจกรรมเสริมสร้างทักษะใหม่ (Upskill) แก่พลเมืองลำปางสร้างสรรค์นำร่องตามผล การวิเคราะห์8. จัดกิจกรรมการพัฒนาทักษะที่มีอยู่ (Reskill) แก่พลเมืองลำปางสร้างสรรค์นำร่องตามผล การวิเคราะห์9. จัดกิจกรรมบ่มเพาะแกนนำและเครือข่ายพลเมืองลำปางสร้างสรรค์10. เข้าร่วมเวทีการนำเสนออัตลักษณ์พลเมืองสร้างสรรค์ ลำปางเมืองน่าอยู่สู่พื้นที่อื่น ๆ เพื่อแลกเปลี่ยน และเผยแพร่การดำเนินงานผลการวิจัย :ความเป็นพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ในบริบทของเมืองน่าอยู่หมายถึงความเป็นพลเมืองในมิติ ของการรวมตัวกันเป็นกลุ่มชุมชนหรือสังคม โดยพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ถูกคาดหวังให้เป็นผู้ที่มีคุณลักษณะ ที่เมืองต้องการเพื่อส่งเสริมให้ก้าวไปข้างหน้าในแบบที่เหมาะสมและเป็นที่ยอมรับของสมาชิกของเมืองโดยทั่วไปนั่นคือมีคุณลักษณะหรือคุณสมบัติที่แสดงให้เห็นถึงทัศนคติ องค์ความรู้ และทักษะของพลเมือง ที่สามารถเสริมสร้างและทำให้เมืองมีความน่าอยู่มากขึ้น และส่งเสริมความเป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ในอนาคตได้อย่างยั่งยืนด้วยโดยทัศนคติ หมายถึงความคิด ความรู้สึก ความเข้าใจ ฯลฯ ของบุคคล หรือสมาชิกกลุ่ม ที่มีต่อกลุ่มและเมืองลำปางในด้านต่าง ๆ องค์ความรู้ หมายถึง ความสามารถในการเข้าใจและนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อตนเอง ชุมชน และสังคม และทักษะ หมายถึงความถนัด ความเชี่ยวชาญ ในการทำสิ่งต่าง ๆ ของบุคคล หรือสมาชิกกลุ่มในการอยู่อาศัยในกลุ่มและเมืองลำปางในด้านต่าง ๆ และสิ่งที่จำเป็นอีกประการสำหรับพลเมืองลำปางสร้างสรรค์คือความรู้และความเชี่ยวชาญเกี่ยวกับทักษะและกระบวนการสมัยใหม่ เช่น ทักษะการใช้อุปกรณ์สื่อโซเชียลมีเดีย กระบวนการคิดแบบ systems thinking กระบวนการคิดแบบการฉายภาพอนาคต ทักษะการติดต่อสื่อสารและโน้มน้าวใจ ทักษะการบริการที่เป็นเลิศ เป็นต้น ในการศึกษาวิจัยในครั้งนี้ คณะผู้วิจัยได้นำเสนอคุณลักษณะที่ดีของความเป็นพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ในบริบทของเมืองน่าอยู่ประกอบด้วยคุณลักษณะหลัก 4 ด้าน ได้แก่ 1. คุณลักษณะด้านทัศนคติพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ ประกอบด้วยคุณลักษณะย่อย 4 ประการ ได้แก่ ความรับผิดชอบต่อตนเองและการมีส่วนร่วมพัฒนาชุมชน จิตสาธารณะ จิตสำนึกเมืองลำปาง และจิตวิทยาการอยู่ร่วมกัน 2. คุณลักษณะด้านองค์ความรู้ของพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ ประกอบด้วยคุณลักษณะย่อย 4 ประการ ได้แก่ องค์ความรู้เกี่ยวกับเมืองน่าอยู่และเมืองสร้างสรรค์ การสร้างสรรค์นวัตกรรมหรือกระบวนการใหม่ ลำปางเมื่อวันวาน..เพื่อเปลี่ยนผ่านสู่อนาคต และการประกอบสัมมาชีพ 3. คุณลักษณะด้านทักษะของพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ ประกอบด้วยคุณลักษณะย่อย 4 ประการ ได้แก่ ทักษะด้านการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ การคิดเชิงระบบ การทำงานเป็นทีม และทักษะความสามารถ ในการวิเคราะห์และแก้ไขปัญหา 4. คุณลักษณะด้านการสร้างสรรค์เฉพาะกลุ่มของพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ หมายถึง ความคิด แปลกใหม่ การกระทำที่แตกต่างไปจากเดิมแต่ไม่ขัดแย้งกับแนวคิดเดิมเพื่อส่งเสริม ต่อยอด และขยายขอบเขตของคุณค่าให้กว้างไปมากกว่าเดิม เช่น การพัฒนาการบริการของคนขับถม้าด้วยการรกระทำที่แปลกแตกต่างไปจากเดิม เพื่อทำให้เกิดความประทับใจเพิ่มมากขึ้น การพัฒนารูปแบบการจำหน่ายและรรูปแบบผลิตภัณฑ์ของสินค้าเซรามิก เป็นต้น ซึ่งหากนำคุณลักษณะที่ดีของพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ทั้ง 4 ด้านนี้ไปขยายและพัฒนากลุ่มพลเมืองกลุ่มอื่น ๆ เพิ่มเติม ก็จะได้พลเมืองสร้างสรรค์ที่มีรูปแบบคล้ายคลึงกัน แต่จะแตกต่างกันในคุณลักษณะ ด้านการสร้างสรรค์เฉพาะกลุ่มเท่านั้นซึ่งถือเป็นวิชาชีพเฉพาะที่สามารถพัฒนาได้ ในพื้นที่อื่น ๆ ของประเทศไทย หากต้องการพัฒนาพลเมืองของตนเองให้มีความสร้างสรรค์แปลกใหม่ดังเช่นเมืองลำปาง ก็สามารถนำรูปแบบการพัฒนานี้ไปประยุกต์ใช้ได้ เนื่องจากมีกระบวนการที่ไม่ซับซ้อนและสามารถนำไปต่อยอดลงมือปฏิบัติได้ทันที ประเด็นสำคัญของการพัฒนาพลเมืองสร้างสรรค์ได้แก่ความร่วมมือร่วมใจและความต้องการที่ระเบิด จากภายใน คณะผู้วิจัยไม่สามารถดำเนินการเพียงแค่ทบทวนวรรณกรรม ศึกษาเอกสาร แล้วชี้นำทางความคิดแก่สมาชิกของเมืองสร้างสรรค์ให้พัฒนาในจุดที่คณะผู้วิจัยต้องการได้ เนื่องจากจะเป็นการมองจากภายนอกและเป็นการพัฒนาที่คนในพื้นที่ไม่ได้ต้องการ การดำเนินงานจะสำเร็จได้ผลดีมากยิ่งขึ้นหากมีการระดมความคิด การวิเคราะห์ความต้องการร่วมกัน การฉายภาพอนาคตให้เห็นร่วมกัน และการสรุปความต้องการเป็นของเมืองที่ไม่ใช่เป็นความต้องการของคนภายนอก และการร่วมมือกันขับเคลื่อนอย่างช้า ๆ แต่มั่นคงความคิดเห็นและข้อเสนอแนะ :1. เผยแพร่และประกาศใช้คุณลักษณะที่ดีของพลเมืองลำปางสร้างสรรค์อย่างจริงจัง โดยเฉพาะควรวางแผนเพื่อปลูกฝังคุณลักษณะเช่นนี้ในเยาวชน ผ่านสถาบันการศึกษาทุกระดับในพื้นที่ เพื่อบ่มเพาะพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ให้เกิดขึ้นมาในอีก 5-10 ปีข้างหน้า2. ส่งเสริมการใช้หลักสูตรการพัฒนาพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ที่พัฒนาขึ้น เช่น อาจนำเสนอต่อสถาบันการศึกษาในพื้นที่ให้นำไปประยุกต์เป็นหลักสูตรท้องถิ่นเพื่อการพัฒนาเยาวชนลำปาง เป็นต้น3. ส่งเสริม สนับสนุน ปลูกฝังและให้ความรู้อย่างจริงจังในเรื่องของการขับเคลื่อนเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ที่ต้องดำเนินการควบคู่ไปกับการสร้างจิตสำนึกในประวัติศาสตร์ ประเพณี วิถีชีวิตและวัฒนธรรมที่ดีและถูกต้องทั้งต่อบุคคลภายนอกและคนในพื้นที่อย่างสมดุล 4. ส่งเสริมให้เกิดการสร้างความร่วมมือระหว่างกลุ่มพลเมืองกลุ่มต่าง ๆ ในการดำเนินงานด้านการขับเคลื่อนความเป็นเมืองสร้างสรรค์และเมืองน่าอยู่ของจังหวัดลำปาง ให้ดำเนินงานสอดคล้องกัน สัมพันธ์กัน หรือเป็นไปในทิศทางเดียวกัน5. หน่วยงานภาครัฐในพื้นที่ทุกหน่วย ควรส่งเสริมเชื่อมโยงกาพัฒนาคนร่วมกันนอกเหนือไปจาก การดำเนินงานตามหน้าที่หลัก 6. ส่งเสริมให้เชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ด้านพลเมืองสร้างสรรค์ในพื้นที่เขตในเมืองกับเขตท้องถิ่นอื่น7. ขยายพื้นที่และขอบเขตการพัฒนาพลเมืองลำปางสร้างสรรค์ไปยังกลุ่มอื่น ๆ และพื้นที่อื่น ๆ อาทิ กลุ่มผู้ผลิตผลิตภัณฑ์เซรามิกท้องถิ่น กลุ่มผู้ประกอบการที่ได้รรับผลกระทบจากโควิด-19 พื้นที่อำเภอรอบนอก เช่น เกาะคา ห้างฉัตร แม่ทะ เป็นต้น 8. ขยายพื้นที่และขอบเขตการพัฒนาพลเมืองสร้างสรรค์ไปยังกลุ่มอื่น ๆ และพื้นที่อื่น ๆ อาทิ จังหวัด อื่น ๆ โดยอาจปรับเปลี่ยนคุณลักษณะบางประการไปตามบริบทของพื้นที่นั้น ๆ 9. กระบวนการทำงานและการออกแบบโครงการในลักษณะการขับเคลื่อนเมืองหรือความร่วมมือ จำเป็นต้องได้รับความเห็นชอบและความร่วมมือจากหลายฝ่าย บางครั้งการทำความเข้าใจมีความละเอียดอ่อนที่เกี่ยวข้องในมิติของเมืองที่มีประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมเฉพาะตน ควรมีดำเนินงานอย่างค่อยเป็นค่อยไป อาจมีการปรับเปลี่ยนแนวทางระหว่างดำเนินงานในลักษณะของการทำและ เรียนรู้และแก้ไขสถานการณ์ปัญหาไป พร้อม ๆ กัน โดยมีเป้าหมายเพื่อให้เกิดความร่วมมือเชิงสร้างสรรค์ระหว่างผู้คนในชุมชนและคณะ ผู้ดำเนินงาน10. เสริมสร้างความรู้ความเข้าใจระหว่างสมาชิกของเมืองในกลุ่มต่าง ๆ โดยการจัดเสวนาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันในมุมมองของการพัฒนาคน และการพัฒนาคุณภาพที่ไม่ใช่กายภาพแต่เพียงอย่างเดียว เพื่อเป็นการสรางความเข้าใจระหว่างกันให้ตรงกันและแก้ไขปัญหาชุมชนร่วมกัน11. ส่งเสริมให้มีกิจกรรมพัฒนาอาชีพเสริมและอาชีพทางเลือกแก่กลุ่มประชาชนในพื้นที่เพื่อสร้างรายได้เสริมและเพื่อจูงใจในการรวมตัวและการสร้างปฏิสัมพันธ์ของผู้คนในชุมชนที่มาจากกลุ่มที่แตกต่างกัน 12. การดำเนินโครงการในระยะต่อไปควรมีจุดเน้นส่งต่อให้กับคนรุ่นใหม่ ให้ได้สานต่อกิจกรรมและความสัมพันธ์ของกลุ่มพลเมืองให้เกิดความต่อเนื่อง และมีรูปธรรมยิ่งขึ้น นอกจากนี้ควรประสานให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้วยการ เล่าปูมลำปาง และมิติของการอยู่ร่วมกันของพลเมืองช่วงวัยต่าง ๆ ในเมืองลำปาง เพื่อถอดองค์ความรู้เกี่ยวกับความรู้สึกนึกคิดและภูมิปัญญาแล้วถ่ายทอดและส่งต่อให้คนรุ่นใหม่ได้สืบทอดต่อไป

คำสำคัญ