โครงการกลาง (แผน) นวัตกรรมกระบวนการมีส่วนร่วมการสร้างห่วงโซ่การผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูงได้มาตรฐานในชุมชนนวัตกรรมจังหวัดลำปางและจังหวัดตาก

บทคัดย่อ

โครงการวิจัย “นวัตกรรมกระบวนการมีส่วนร่วมการสร้างห่วงโซ่การผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูง ได้มาตรฐาน ในชุมชนนวัตกรรมจังหวัดลำปางและจังหวัดตาก” ระยะเวลาตั้งแต่เดือนเมษายน 2565 ถึงเดือนเมษายน 2566 รวมระยะเวลาดำเนินการทั้งหมด 12 เดือน โดยกำหนดกรอบแผนงานชุดโครงการวิจัยบนเป้าหมายเชิงพื้นที่และประเด็นสร้างห่วงโซ่การผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูงได้มาตรฐานที่ประกอบด้วย 3 โครงการวิจัยย่อย กำหนดวัตถุประสงค์ 3 ข้อ ได้แก่ 1) เพื่อให้ได้ตัวแบบการเรียนรู้นวัตกรรมกระบวนการสร้างห่วงโซ่การผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูง ได้มาตรฐานแบบมีส่วนร่วมในชุมชนจังหวัดลำปางและจังหวัดตากให้มีความสามารถในการพัฒนาพึ่งพา และจัดการตนเองนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงชุมชนนวัตกรรมได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืน 2) เพื่อให้ได้นวัตกรชุมชนที่มีทักษะความเชี่ยวชาญในการรับ ปรับใช้ นำความรู้และนวัตกรรมพร้อมใช้/เทคโนโลยีการผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูงได้มาตรฐาน สามารถพัฒนาขีดความสามารถของตนเองและชุมชน รวมทั้งสามารถจัดกระบวนการเรียนรู้และขยายผลถ่ายทอดสู่การพัฒนาชุมชนอื่นๆ ได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืน และ 3) เพื่อให้ได้พื้นที่การเรียนรู้ (Learning and Innovative Platform) ห่วงโซ่การผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูงได้มาตรฐาน นำร่องเป็นศูนย์กลางการจัดกระบวนการเรียนรู้และถ่ายทอดความรู้/เทคโนโลยี/นวัตกรรม เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงและพัฒนาชุมชนนวัตกรรมในจังหวัดลำปางและจังหวัดตากได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืน กลไกการขับเคลื่อนการดำเนินงานเชิงพื้นที่และประเด็นของ 3 โครงการย่อยด้วยกิจกรรมเชิงบูรณาการภายใต้กลไกการสนับสนุน อำนวยการและร่วมในกิจกรรมของแผนงานชุดโครงการฯเพื่อให้บรรลุตามวัตถุของแต่ละโครงการย่อยและวัตถุของของแผนงานชุดโครงการฯ ภายใต้กรอบระยะเวลาดำเนินงานวิจัย 1 ปี ผลการดำเนินงานในชุมชนนวัตกรรม 14 ตำบล โดยภาพรวมมีการจัดการผลผลิตทางการเกษตรในวิถีอาชีพของชุมชนมีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น ลดต้นทุนมากกว่าร้อยละ 20 ผลผลิตมีคุณภาพเพิ่มขึ้นมากกว่าร้อยละ 20 จากเดิม และผลผลิตทางการเกษตรของชุมชนมีมูลค่าทางการตลาดเพิ่มขึ้นจากเดิมมากกว่าร้อยละ 10 ด้านการผลิตเมล็ดพันธุ์ชุมชนถั่วลิสงและพริก การผลิตพืชระบบ GAP ได้แก่ ถั่วลิสง พริก และผักกาดเขียวปลี ยื่นขอใบรับรองการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี จำนวน 120 ราย พื้นที่ 84 และ 334.9 ไร่ สร้างแปลงต้นแบบการผลิตพริกระบบการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี/อินทรีย์ 4 อำเภอ คือ อำเภอแม่ระมาด แม่สอด พบพระ และ อุ้มผาง จำนวน 4 รายต่ออำเภอ รวมทั้งหมด 23 ราย รวมพื้นที่ทั้งหมด 71 ไร่ ทางด้านการเพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตร ได้ข้อมูลคุณภาพ องค์ประกอบสารสำคัญของสินค้าเกษตรหรือผลิตภัณฑ์ ซึ่งเป็นฐานข้อมูลการสร้างองค์ความรู้และเทคโนโลยีการแปรรูปสร้างมูลค่าเพิ่มสินค้าเกษตรคุณภาพดีได้ 60 เทคโนโลยี ทำให้ได้ต้นแบบผลิตภัณฑ์อาหารที่มีคุณภาพขายได้จริงเชิงพาณิชย์จำนวน 30 รายการ และต้นแบบบรรจุภัณฑ์รักษ์โลกจากใบสับปะรด 1 รายการ งานวิจัยนี้ ได้สร้างกระบวนการเรียนรู้โดยการถ่ายทอดเทคโนโลยีเพื่อ New Skill & Up skill & Re skill ให้กลุ่มเป้าหมายจำนวน 9 หลักสูตร ได้เอกสารประกอบการถ่ายทอดเทคโนโลยีจำนวน 9 ชุด งานวิจัยได้พัฒนาชุดความรู้ “การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต การจัดการวัตถุดิบคุณภาพสูงและการสร้างมูลค่าเพิ่มสินค้าเกษตรที่มีคุณภาพมาตรฐานเชิงพาณิชย์” ที่เหมาะสมตามชนิดสินค้าเกษตร จำนวน 35 ชุด ผลการยกระดับคุณภาพมาตรฐาน พบว่าสถานที่ผลิตและกระบวนการผลิตอาหารของตำบลบ้านสาได้มาตรฐาน GMP420 2 แห่ง ส่งผลให้ผลิตภัณฑ์ได้รับเครื่องหมาย อย. จำนวน 9 รายการ ผลการพัฒนาศักยภาพชุมชนได้สร้างนวัตกรชุมชนต้นแบบ การจัดการผลผลิตทางการเกษตรในวิถีอาชีพของชุมชนมีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น ลดต้นทุน การจัดการผลิตตามมาตรฐานเกษตรปลอดภัยและเกษตรอินทรีย์ และด้านการจัดการสินค้าเกษตรคุณภาพสูงและการแปรรูปผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพระดับตำบล จำนวน 186 ราย มีพื้นที่การเรียนรู้ 14 ตำบล

คำสำคัญ