การพัฒนาแผนการจัดการเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์

บทคัดย่อ

บทคัดย่อการดำเนินโครงการวิจัยเรื่อง การพัฒนาแผนการจัดการเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ เป็นการศึกษาถึงปัจจัยที่มีผลต่อการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ รวมทั้งปัญหา โอกาสและแนวโน้มในการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ และการศึกษาขีดความสามารถในการรองรับการพัฒนาให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ เพื่อนำไปสู่การสังเคราะห์กรอบหรือเป้าหมายในการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ และจัดทำแผนการพัฒนาเมืองลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ที่สามารถนำไปใช้ได้จริงอย่างเป็นรูปธรรม โดยประชากรและกลุ่มตัวอย่างในการวิจัยจะเป็นการเลือกเจาะจงทุกภาคีที่เกี่ยวข้องในด้านการพัฒนาเมือง การพัฒนาเชิงสร้างสรรค์ การพัฒนาเมืองน่าอยู่ โดยเป็นกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลักทั้งภาครัฐและเอกชนที่มีบทบาทหลักในการร่วมดำเนินการวิจัย รวมถึงการขับเคลื่อนการพัฒนาลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ต่อจากคณะผู้วิจัย และมีอิทธิพลต่อความสำเร็จของแผนการขับเคลื่อนลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ ส่วนเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้จะเป็นแบบนำสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง พร้อมทั้งยังมีการจัดประชุมกลุ่มย่อย การจัดทำ Workshop และลงสัมภาษณ์เชิงลึก ผลการศึกษา พบว่า การวิเคราะห์ขีดความสามารถในการเป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ของเมืองลำปาง ซึ่งได้ทำการวิเคราะห์ปัจจัยภายนอกและภายในที่มีผลต่อการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ รวมทั้งวิเคราะห์ปัญหา โอกาสและแนวโน้มในการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ เพื่อนำมาสู่การสรุปความสามารถในการรองรับการการพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ ทั้งด้านกายภาพ เศรษฐกิจ และสังคมนั้น ผลการวิเคราะห์แสดงให้เห็นว่าเมืองลำปางมีศักยภาพในการพัฒนาเพื่อรองรับการเป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ในอนาคต ภายใต้กรอบหรือเป้าหมายในการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ที่ต้องมีความสอดคล้องภายใต้บริบทการพัฒนาเชิงพื้นที่ ใน 3 เป้าหมายหลัก คือ 1) การให้ความสำคัญกับพื้นที่ที่มีคุณค่าด้านทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม 2) การพัฒนาเมืองต้องพัฒนาภายใต้อัตลักษณ์และคุณค่าประวัติศาสตร์ของเมืองลำปาง และ 3) การพัฒนาพื้นที่สร้างสรรค์ และได้มีการดำเนินการจัดทำแนวคิดการพัฒนาเมืองลำปาง น่าอยู่สร้างสรรค์ภายใต้เป้าหมายและกรอบการพัฒนาข้างต้น ซึ่งมุ่งเน้นไปที่การพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์อย่างยั่งยืนภายใต้ 2 แนวคิดหลัก คือ 1) การพัฒนาเมืองที่สร้างความเป็นมิตรกับประชาชน และ2) การส่งเสริมกิจกรรมทางวัฒนธรรมที่หลากหลาย และจากแนวคิดทั้ง 2 แนวคิดนี้ทำให้เห็นว่า ความพยายามของทุกภาคส่วนที่จะเตรียมพื้นที่เข้าสู่การเป็นลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์นั้น นั่นคือ การสร้างให้เกิดระบบนิเวศของ เมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ ดังนั้น การเสนอแนะแผนการจัดการเมืองและกลไกการพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ที่เกิดจากการร่วมคิดร่วมทำของทุกภาคส่วนในลำปางที่จะหนุนเสริมให้เกิดนิเวศของเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์อย่างเป็นรูปธรรมนั้น ต้องมีการดำเนินการตามแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนใน 4 แผนปฏิบัติการ คือ 1) การพัฒนาให้เกิดเครือข่ายความร่วมมือการพัฒนาลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์อย่างเป็นรูปธรรม 2) การสร้างสภาพแวดล้อมที่หนุนเสริมให้เมืองเกิดการเรียนรู้อย่างสร้างสรรค์และบุคลากรสร้างสรรค์ที่มีประสิทธิภาพ 3) การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่ส่งเสริมให้เมืองเป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ เกิดการเรียนรู้ เกิดแรงบันดาลใจ และเกิดปฏิสัมพันธ์ระหว่างคนในเมือง และ 4) การสนับสนุนและสร้างโครงข่ายการเรียนรู้เชิงสร้างสรรค์อย่างครบวงจรสรุปผลการดำเนินงานชื่อโครงการ : การพัฒนาแผนการจัดการเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์วัตถุประสงค์ของการวิจัย :1) เพื่อศึกษาขีดความสามารถในการเป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ของเมืองลำปาง2) เพื่อกำหนดกรอบการวางแผนพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์3) เพื่อจัดทำแผนการจัดการเมืองและกลไกการพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ จากการบูรณาการการทำงานของทุกภาคส่วนที่มาของการวิจัย :ปัจจุบันนโยบายการพัฒนาเมืองที่เน้นการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของเมืองโดยมีการให้ความสำคัญกับพื้นที่สาธารณะ และพื้นที่สีเขียวมากขึ้น ซึ่งพื้นที่และสภาพแวดล้อมของเมืองนั้น จะมีส่วนเอื้อให้เกิดกิจกรรมทางเศรษฐกิจจากความคิดสร้างสรรค์ ก่อให้เกิดการจ้างงานสร้างรายได้ และเพิ่มศักยภาพในการแข่งขันให้กับเศรษฐกิจของเมือง รวมถึงกระบวนการพัฒนาเมืองที่มีความร่วมมือจากหลายกลุ่มทางสังคมมากขึ้น เพื่อดุลยภาพระหว่างมิติเชิงเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม เป็นลักษณะของเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์อย่างยั่งยืน และเมื่อมองถึงจังหวัดลำปาง ซึ่งเป็นเมืองรองในพื้นที่ภาคเหนือ และเป็นเมืองที่มีวิสัยทัศน์ในการพัฒนาเมือง สู่การเป็นเมืองน่าอยู่ นครแห่งความสุข ซึ่งลำปางก็เป็นเมืองที่มีความสำคัญมาตั้งแต่ครั้งอดีต มีการตั้งถิ่นฐานของกลุ่มคนหลากหลายเชื้อชาติ และเป็นศูนย์กลางในการคมนาคมขนส่งของภาคเหนือ ทำให้เมืองลำปางมีความเป็นเมืองสูง อย่างไรก็ดีการพัฒนาเมืองในช่วงที่ผ่านมา ก่อปัญหาให้กับเมืองในภาคเหนือในลักษณะเดียวกันกับระดับประเทศ กล่าวคือ นโยบายที่สร้างให้เมืองเชียงใหม่เป็นเมืองสำคัญและศูนย์กลางความเจริญในทุกมิติ ทำให้ประชากรเมืองรองโดยรอบหลั่งไหลเข้าไปสู่เมืองเชียงใหม่ เมืองลำปางซึ่งเคยเป็นศูนย์กลางด้านคมนาคมขนส่งของภาคและมีสัดส่วนความเป็นเมืองที่ไม่ต่างกับเชียงใหม่เมื่อครั้งอดีต ปัจจุบันการพัฒนาด้านเศรษฐกิจหยุดชะงักและส่งผลกระทบต่อประชาชนที่อยู่อาศัยในเมืองลำปางเป็นอย่างมาก แต่ด้วยต้นทุนของความรุ่งเรืองของเมืองมาตั้งแต่ครั้งอดีตทำให้เมืองลำปาง เป็นเมืองที่มีต้นทุนที่สำคัญของลำปางสามารถนำมาเป็นพื้นฐานและสามารถต่อยอดการพัฒนาเมืองจากแนวคิดของเมืองเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ และพลิกฟื้นความเป็นอยู่ วิถี อัตลักษณ์ชุมชน การพัฒนาพื้นที่ที่เหมาะสม มองเห็นอนาคตของคนในเมืองร่วมกัน และสร้างความสุขให้กับคนในเมืองได้ดังนั้น ผู้วิจัยจึงเห็นควรมีการศึกษาอย่างจริงจังว่า ปัจจัยอะไรที่มีผลต่อการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ รวมทั้งปัญหา โอกาสและแนวโน้มในการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์มีอะไรบ้าง และแนวโน้มการพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ในอนาคตจะเป็นอย่างไร และความสามารถในการรองรับการการพัฒนาดังกล่าวในพื้นที่เป็นอย่างไร พร้อมทั้งควรมีกรอบหรือเป้าหมายในการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์อย่างไร เพื่อนำมาสู่การร่วมคิดร่วมทำผังแนวคิดที่จะใช้เป็นกรอบการวางแผนพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ที่เหมาะสมกับบริบทของเมืองลำปาง ผ่านการวิเคราะห์ช่องว่าง Gap Analysis ของการขับเคลื่อนการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ และเพื่อนำไปสู่การหาคำตอบว่ากลไกในการขับเคลื่อนลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ในอนาคตที่จะช่วยปิดช่องว่างในการขับเคลื่อนในปัจจุบันจะต้องใช้กลไกอะไรมาขับเคลื่อนให้บรรลุการเป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ และควรมีแผนการพัฒนาเมืองลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์อย่างไรที่จะนำสู่การขับเคลื่อนอย่างเป็นรูปธรรมระเบียบวิธีวิจัย :การศึกษาวิจัยในครั้งนี้ต้องการที่จะตอบโจทย์งานวิจัยว่า ปัจจัยอะไรที่มีผลต่อการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ รวมทั้งปัญหา โอกาสและแนวโน้มในการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์มีอะไรบ้าง และแนวโน้มการพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ในอนาคตจะเป็นอย่างไร และความสามารถในการรองรับการการพัฒนาดังกล่าวในพื้นที่เป็นอย่างไร พร้อมทั้งควรมีกรอบหรือเป้าหมายในการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์อย่างไร เพื่อนำมาสู่การร่วมคิดร่วมทำผังแนวคิดที่จะใช้เป็นกรอบการวางแผนพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ที่เหมาะสมกับบริบทของเมืองลำปาง ผ่านการวิเคราะห์ช่องว่าง Gap Analysis ของการขับเคลื่อนการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ และเพื่อนำไปสู่การหาคำตอบว่ากลไกในการขับเคลื่อนลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ในอนาคตที่จะช่วยปิดช่องว่างในการขับเคลื่อนในปัจจุบันจะต้องใช้กลไกอะไรมาขับเคลื่อนให้บรรลุการเป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ และควรมีแผนการพัฒนาเมืองลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์อย่างไรที่จะนำสู่การขับเคลื่อนอย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งในการดำเนินการตอบโจทย์งานวิจัยข้างต้นได้ใช้แนวคิดหลักในการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน การบริหารจัดการเมืองอย่างยั่งยืน การวิเคราะห์ขีดความสามารถในการรองรับของเมือง การวิเคราะห์เชิงพื้นที่เพื่อการวางแผนพัฒนาพื้นที่ และการวางแผนด้วยสถานการณ์ (scenario planning) มาเป็นกรอบคิดหลักในการวิเคราะห์ผลการศึกษา ซึ่งรายละเอียดของกลุ่มตัวอย่าง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย และวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ สามารถอธิบายรายละเอียดได้ตามระเบียบวิธีวิจัยของการดำเนินการวิจัย ดังนี้1) ประชากร และกลุ่มตัวอย่าง ประชากรและกลุ่มตัวอย่างในการวิจัยเชิงคุณภาพ จะใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง โดยเลือกเจาะจงทุกภาคีที่เกี่ยวข้องในด้านการพัฒนาเมือง การพัฒนาเชิงสร้างสรรค์ การพัฒนาเมืองน่าอยู่ ทั้งภาครัฐและเอกชน โดยในการวิจัยในครั้งนี้ได้ทำการวิเคราะห์ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholder Analysis) ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาเมืองลำปาง โดยเป็นกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลักที่มีบทบาทหลักในการร่วมดำเนินการวิจัย รวมถึงการขับเคลื่อนการพัฒนาลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ต่อจากคณะผู้วิจัย และมีอิทธิพลต่อความสำเร็จของแผนการขับเคลื่อนลำปาง น่าอยู่สร้างสรรค์ ซึ่งประกอบด้วยหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม และตัวแทนประชาชน 2) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาวิจัยในครั้งนี้ ผู้วิจัยเลือกใช้เครื่องมือที่สามารถทำให้งานวิจัยชิ้นนี้ตอบคำถามโจทย์วิจัยได้อย่างครบถ้วน โดยเครื่องมือที่ใช้จะเป็นแบบนำสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง พร้อมทั้งยังมีการจัดประชุมกลุ่มย่อย การจัดทำ Workshop และลงสัมภาษณ์เชิงลึกในการศึกษา ร่วมกับการวิเคราะห์สถานการณ์ในอนาคต (Scenario Analysis) โดยเครื่องมือในการวิจัยเพื่อหาคำตอบของโจทย์วิจัยจะใช้กระบวนการสนทนากลุ่ม (Focus Group) / ประชุมกลุ่มย่อย เป็นเครื่องมือในการวิจัย ร่วมกับการวิเคราะห์สถานการณ์ในอนาคต (Scenario Analysis) โดยในการประชุมกลุ่มย่อยจะมีการเตรียมชุดคำถามไว้ เพื่อช่วยในการหาคำตอบงานวิจัย นอกจากนั้นในตอบโจทย์งานวิจัยให้ครบทุกข้อจะมีการนำแนวคิดในการวิเคราะห์คุณค่าและคุณลักษณะสำคัญ ของพื้นที่มาเป็นกรอบวิเคราะห์ขีดความสามารถในการเป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ของเมืองลำปาง 3) การเก็บรวบรวมข้อมูลการเก็บรวบรวมข้อมูลเพื่อให้ได้มาซึ่งคำตอบของงานวิจัย จะทำการเก็บรวบรวมข้อมูลจากแหล่งข้อมูล 2 ประเภท คือ ข้อมูลปฐมภูมิ เป็นการเก็บรวบรวมข้อมูลที่ได้จากการจัดประชุมกลุ่มย่อยทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง หลังจากนั้นผู้วิจัยจะนำข้อมูลที่ได้นั้นมาตรวจสอบความถูกต้อง ความครบถ้วนสมบูรณ์ของข้อมูล และข้อมูลทุติยภูมิ ได้จากการศึกษาค้นคว้าข้อมูลจากเอกสารต่างๆ เช่น หนังสือ ตำรา วิทยานิพนธ์ ทฤษฎี แนวคิด งานวิจัย รวมทั้งรายงานการศึกษาอิสระ และเอกสารวิชาการที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้เนื้อหางานวิจัยมีความสมบูรณ์4) การวิเคราะห์ และตรวจสอบข้อมูลการวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากกระบวนวิจัย จะเป็นการวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากการประชุมกลุ่มย่อย และสัมภาษณ์เชิงลึก รวมทั้งนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์แบบอุปนัย (Analytic Induction) เพื่อตีความและสร้างข้อสรุปของงานวิจัย นอกจากนั้นในการวิเคราะห์ข้อมูลของโครงการยังมีการนำแนวคิดในการวิเคราะห์คุณค่าและคุณลักษณะสำคัญของพื้นที่มาเป็นกรอบในการวิเคราะห์ เพื่อเป็นการหาคำตอบโจทย์วิจัยที่ว่าความสามารถในการรองรับการการพัฒนาดังกล่าวในพื้นที่เป็นอย่างไร พร้อมทั้งควรมีกรอบหรือเป้าหมายในการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ควรเป็นอย่างไร ผังแนวคิดที่จะใช้เป็นกรอบการวางแผนพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ที่เหมาะสมกับบริบทของเมืองลำปางควรเป็นอย่างไร และหาคำตอบว่ากลไกในการขับเคลื่อนลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ในอนาคตที่จะช่วยปิดช่องว่างในการขับเคลื่อนในปัจจุบันจะต้องใช้กลไกอะไรมาขับเคลื่อนให้บรรลุการเป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ และควรมีแผนการพัฒนาเมืองลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์อย่างไรที่จะนำสู่การขับเคลื่อนอย่างเป็นรูปธรรมการตรวจสอบข้อมูลที่ได้จากการเก็บข้อมูลภาคสนาม และข้อมูลที่ได้จากการประชุมกลุ่มย่อย และสัมภาษณ์เชิงลึก ว่ามีความครบถ้วนตามที่ต้องการหรือไม่ แล้วนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์แบบอุปนัย (Analytic Induction) เพื่อตีความและสร้างข้อสรุป เพื่อหาตอบคำถามงานวิจัยให้ครบทุกประเด็น5) ขั้นตอนการดำเนินงาน1. วิเคราะห์ปัจจัยที่มีผลต่อการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ ซึ่งจะเป็นการวิเคราะห์ปัญหา โอกาสและแนวโน้มในการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ โดยการนำข้อมูลการวิเคราะห์ศักยภาพและบทบาทการเป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ตามผลการประเมินเมืองตามตัวชี้วัดเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์จากโครงการย่อยที่ 1 มาร่วมเป็นฐานข้อมูลในการวิเคราะห์ 2. จัดประชุมกลุ่มย่อย เพื่อร่วมกันวิเคราะห์ปัจจัยที่มีผลต่อการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ โดยเป็นการนำผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งหมดในพื้นที่เข้ามีส่วนร่วมในกระบวนการ3. สรุปปัจจัยที่มีผลต่อการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์4. วิเคราะห์ขีดความสามารถในการเป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ของเมืองลำปางทั้งด้านกายภาพ เศรษฐกิจ และสังคม โดยนำฐานข้อมูลเมือง Urban Data Platform จากโครงการย่อยที่ 1 มาใช้ในการวิเคราะห์ ร่วมกับการนำข้อมูลที่ได้จากขั้นตอนการดำเนินงานในข้อ 1-3 มาร่วมวิเคราะห์กับแนวคิดต่างๆ มาใช้เพื่อตอบคำถามงานวิจัยที่ว่า แนวโน้มการพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ในอนาคตจะอย่างไร และความสามารถในการรองรับการการพัฒนาดังกล่าวในพื้นที่เป็นอย่างไร 5. วิเคราะห์เป้าหมายการพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ โดยจะนำข้อมูลที่ได้จากวัตถุประสงค์ข้อที่ 1 มาร่วมวิเคราะห์ เพื่อตอบโจทย์วิจัยที่ว่า กรอบหรือเป้าหมายในการพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ควรเป็นอย่างไร 6. จัดทำร่างผังแนวคิดทางเลือกการพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์จากข้อมูลที่ได้มาจากการวิเคราะห์เป้าหมายการพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ โดยในกระบวนการนี้จะมีการนำผู้มีส่วนได้ส่วนเสียมาร่วมในขั้นตอนของการจัดทำร่างผังแนวคิดทางเลือก ซึ่งจะเป็นการทำ Workshop ในพื้นที่7. จัดประชุมระดมสมองเพื่อให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพื่อให้ร่วมกันคัดเลือกผังแนวคิดทางเลือกการพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ที่เหมาะสมกับเมืองลำปาง และสามารถพัฒนาลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์อย่างเป็นรูปธรรม8. สรุปผังแนวคิดที่จะใช้เป็นกรอบการวางแผนพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์9. วิเคราะห์กลไกในการขับเคลื่อนลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ โดยการวิเคราะห์ถึงกลไกการขับเคลื่อนที่ผ่านมา เพื่อนำมาสู่การหาวิเคราะห์ช่องว่าง Gap Analysis ของการขับเคลื่อน และหาทางปิดช่องว่างดังกล่าว10. จัด Workshop ให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียมาร่วมกันวิเคราะห์กลไกในการขับเคลื่อนลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ในอนาคต และแผนการพัฒนาเมืองลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ในระยะสั้น กลาง และยาว จากฐานข้อมูลของโครงการที่ได้วิเคราะห์ช่องว่าง Gap Analysis ของการขับเคลื่อนในอดีต11. จัดทำกลไกในการขับเคลื่อนลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ และร่างแผนการพัฒนาเมืองลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ เพื่อนำไปสู่ประเด็นที่ต้องนำไปขับเคลื่อนอย่างเป็นรูปธรรม 12. จัดกิจกรรมนำเสนอร่างแผนการพัฒนาเมืองลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ให้แก่คนในเมืองลำปางตามสถานที่ที่สำคัญของเมือง และรับฟังความคิดเห็นเพื่อนำมาปรับปรุงแก้ไข13. สรุปกลไกในการขับเคลื่อนลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ และแผนการพัฒนาเมืองลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์14. ส่งแผนการพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ต่อให้โครงการย่อยที่ 4 เพื่อให้เกิดตัวอย่างการขับเคลื่อนการพัฒนาในพื้นที่และนำไปสู่การพัฒนาพื้นที่ต้นแบบน่าอยู่สร้างสรรค์ในพื้นที่เมืองลำปางผลการวิจัย :การดำเนินงานของโครงการย่อยที่ 3 : การพัฒนาแผนการจัดการเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ เป็นการตอบคำถามงานวิจัยในวัตถุประสงค์ที่ว่าปัจจัยอะไรที่มีผลต่อการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ รวมทั้งปัญหา โอกาสและแนวโน้มในการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์มีอะไรบ้าง และแนวโน้มการพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ในอนาคตจะเป็นอย่างไร และความสามารถในการรองรับการการพัฒนาดังกล่าวในพื้นที่เป็นอย่างไร พร้อมทั้งควรมีกรอบหรือเป้าหมายในการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์อย่างไร รวมถึงการหาคำตอบว่ากลไกในการขับเคลื่อนลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ในอนาคต ควรมีแผนปฏิบัติการในการขับเคลื่อนอย่างไรที่เป็นรูปธรรมการดำเนินงานตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 1 จะเป็นการวิเคราะห์ขีดความสามารถในการเป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ของเมืองลำปาง ซึ่งได้ทำการวิเคราะห์ปัจจัยภายนอกและภายในที่มีผลต่อการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ รวมทั้งวิเคราะห์ปัญหา โอกาสและแนวโน้มในการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ เพื่อนำมาสู่การสรุปความสามารถในการรองรับการการพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ ทั้งด้านกายภาพ เศรษฐกิจ และสังคม ซึ่งผลการศึกษา พบว่า ปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์นั้นประกอบไปด้วยปัจจัยทั้งภายนอกและภายใน โดยจะเห็นได้ว่าจากนโยบาย ยุทธศาสตร์การพัฒนาตั้งแต่ระดับชาติจนถึงระดับท้องถิ่นเอื้อต่อการพัฒนาเมืองลำปางสู่เมืองสร้างสรรค์ ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาด้านโครงการพื้นฐานเพื่อรองรับการพัฒนาเมือง การพัฒนาเมืองให้น่าอยู่น่าอาศัย รวมถึงการพัฒนาเศรษฐกิจในพื้นที่โดยการผลักดันให้เกิดการขับเคลื่อนสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ และในส่วนปัจจัยใน จะเห็นได้ว่า ทั้งปัจจัยทางด้านกายภาพ เศรษฐกิจ และสังคม ของพื้นที่ศึกษานั้นมีศักยภาพและความพร้อมสู่การพัฒนา ไม่ว่าจะเป็นลักษณะการใช้ประโยชน์ที่ดินแบบผสมผสาน และยังมีหลักในการพัฒนาพื้นที่และอนุรักษ์อัตลักษณ์ตัวตนคนลำปางไปพร้อม ๆ กัน รวมทั้งยังมีเส้นทางคมนาคมขนส่งที่เข้าถึงพื้นที่ได้โดยสะดวกและสามารถเชื่อมต่อไปยังพื้นที่รอบข้างได้อีกด้วย ประกอบกับการพัฒนาด้านเศรษฐกิจก็จะเริ่มเห็นการพัฒนาสร้างสรรค์ที่เกิดขึ้นในพื้นที่ ทั้งธุรกิจสร้างสรรค์ใหม่ ๆ พื้นที่สร้างสรรค์ และกิจกรรมสร้างสรรค์ ประกอบกับต้นทุนเดิมในด้านการท่องเที่ยวของลำปางที่มีรูปแบบการท่องเที่ยวที่หลากหลาย ซึ่งสามารถเชื่อมโยงสู่การขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ได้ และในด้านสังคม จะเห็นได้ว่าประชาชนในพื้นที่ศึกษามีความเข้มแข็ง และสามารถเข้ามามีบทบาทในการร่วมพัฒนาเมืองลำปางสู่เมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ เช่น การจัดตั้งบริษัท ลำปางพัฒนาเมือง จำกัด เป็นต้น รวมทั้งในผลการศึกษาวิเคราะห์คุณค่าและความสำคัญในพื้นที่ จะเห็นได้ว่าในพื้นที่ศึกษานั้นมีพื้นที่มีคุณค่าและความสำคัญของย่านที่สามารถต่อยอดสู่การพัฒนาให้เป็นสร้างสรรค์ในอนาคตได้ ซึ่งประกอบด้วย ชุมชนปงสนุก ชุมชนกาดกองต้า ชุมชนท่ามะโอ ชุมชนกาดเก๊าจาว ชุมชนสบตุ๋ย เป็นต้น ซึ่งจากการวิเคราะห์ปัจจัยมีผลต่อการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ ปัญหา โอกาสและแนวโน้มในการพัฒนาเมืองลำปาง ให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ จึงสามารถอนุมานได้ว่าในพื้นที่ศึกษามีศักยภาพในการพัฒนาเพื่อรองรับการเป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ในอนาคต การตอบคำถามในวัตถุประสงค์ข้อที่ 2 เป็นการตอบหาคำถามว่า จากปัจจัยที่มีผลต่อการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ รวมทั้งปัญหา โอกาสและแนวโน้มในการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ และแนวโน้มการพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ในอนาคตนั้น และผลการวิเคราะห์ความสามารถในการรองรับการการพัฒนา จะนำมาสู่การกำหนดกรอบหรือเป้าหมายในการพัฒนาเมืองลำปางให้เป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ได้อย่างไร ซึ่งผลการศึกษาพบว่า เป้าหมายและกรอบที่คนลำปาสงให้ความสำคัญสำหรับการพัฒนาพื้นที่ให้น่าอยู่สร้างสรรค์ต้องมีความสอดคล้องภายใต้บริบทการพัฒนาเชิงพื้นที่ ดังนี้ 1) การให้ความสำคัญกับพื้นที่ที่มีคุณค่าด้านทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม โดยมุ่งเน้นการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมในพื้นที่เมืองลำปาง เพื่อให้เอื้อต่อการพัฒนาให้เป็นเมืองน่าอยู่และสร้างสรรค์ รวมทั้งก่อให้เกิดผลประโยชน์แก่ท้องถิ่นทางด้านเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม 2) การพัฒนาเมืองต้องพัฒนาภายใต้อัตลักษณ์และคุณค่าประวัติศาสตร์ของเมืองลำปาง โดยมุ่งไปที่การพัฒนาเมืองที่ยังคงบทบาทของเมืองลำปางที่ทิ้งไม่อัตลักษณ์ ที่โดดเด่นสำคัญทั้ง 2 ประการ คือ การพัฒนาเมืองเพื่อส่งเสริมการเป็นเมืองรถม้า และเมืองเก่ามีชีวิต (เมืองเก่า เมืองวัฒนธรรม) และ 3) การพัฒนาพื้นที่สร้างสรรค์ เป็นการมุ่งสู่การพัฒนาเมืองสร้างสรรค์ที่อ้างอิงตามองค์ประกอบของเมืองสร้างสรรค์ ได้แก่ การพัฒนาธุรกิจสร้างสรรค์ พื้นที่สร้างสรรค์ และการส่งเสริมให้เกิดกิจกรรมสร้างสรรค์ของเมืองที่บ่งบอกรูปแบบ อัตลักษณ์ ความหลากหลาย ที่มีการจัดแบบต่อเนื่องและมาจากการมีส่วนร่วมของคนในพื้นที่ หลังจากนั้นจึงนำมาสู่การจัดทำแนวคิดการพัฒนาลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ในกระบวนการจัดทำแนวคิดการพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ได้นำผู้มีส่วนได้ส่วยเสียมาร่วมในขั้นตอนของวิเคราะห์เพื่อให้ได้แนวคิดการพัฒนาที่มาจากคนลำปางอย่างแท้จริง ซึ่งจากกระบวนการดำเนินการวิจัย พบว่า แนวคิดในการพัฒนาเมืองลำปางให้น่าอยู่สร้างสรรค์ภายใต้เป้าหมายและกรอบการพัฒนาที่ได้วิเคราะห์ร่วมกัน มุ่งเน้นไปที่การพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์อย่างยั่งยืนภายใต้ 2 แนวคิดหลัก คือ 1) การพัฒนาเมืองที่สร้างความเป็นมิตรกับประชาชน คือ การสร้างสภาพแวดล้อมและคุณภาพชีวิตของคนลำปางให้ดี มีสังคมที่เอื้ออาทรมีชุมชนที่เข้มแข็ง มีความสะดวกสบายปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน และ 2) การส่งเสริมกิจกรรมทางวัฒนธรรม ที่หลากหลาย คือ มีการส่งเสริมกิจกรรมทางวัฒนธรรมที่หลากหลายเพื่อสร้างระบบเศรษฐกิจดีมั่นคง มีวัฒนธรรมและจิตวิญญาณที่เป็นเอกลักษณ์ของเมืองและชุมชนมีการรวมกลุ่มกันอย่างหนาแน่นของคนทำงานสร้างสรรค์และมีสภาพแวดล้อม เหมาะสมในการเกิดแรงบันดาลใจและการเรียนรู้ จากแนวคิดทั้ง 2 แนวคิดนี้ทำให้เห็นว่าความพยายามของทุกภาคส่วนที่จะเตรียมพื้นที่เข้าสู่การเป็นลำปางเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์นั้น นั่นคือ การสร้างให้เกิดระบบนิเวศของ เมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ โดยประกอบไปด้วย 3 องค์ประกอบหลัก คือ 1) ต้นทุนทางวัฒนธรรม 2) ผู้คน/ผู้ขับเคลื่อน และ 3) การตลาด การดำเนินงานตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 3 จากผลงานวิจัยในวัตถุประสงค์ข้อที่ 1 และ2 ที่ได้กล่าวไปข้างต้นจะนำไปสู่จัดทำแผนการจัดการเมืองและกลไกการพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ ในกระบวนการได้นำผู้มีส่วนได้ส่วนเสียมาร่วมกันวิเคราะห์แผนแผนปฎิบัติการ เป้าหมายการขับเคลื่อน และกลไกหรือแนวทางการขับเคลื่อนเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ ซึ่งการวิเคราะห์ยังได้นำข้อมูลที่ทางโครงการได้วิเคราะห์ช่องว่างของนโยบายหรือแผนต่างๆในการพัฒนาเมืองลำปางสู่การขับเคลื่อนให้เมืองกลายเป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ ซึ่งทำให้ได้แผนปฏิบัติการขับเคลื่อนที่หนุนเสริมให้เกิดระบบนิเวศลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์อย่างเป็นรูปธรรมได้ 4 แผนปฏิบัติการ ดังรายละเอียดดังนี้ คือ 1) การพัฒนาให้เกิดเครือข่ายความร่วมมือการพัฒนาลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์อย่างเป็นรูปธรรม โดยมีเป้าหมายการขับเคลื่อนดังนี้• เป้าหมาย1) สร้างเครือข่ายลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ระหว่างภาครัฐ เอกชน ประชาชน เพื่อสร้างความเข้าใจและตระหนักถึงคุณค่าของการพัฒนาพื้นที่โดยใช้เศรษฐกิจสร้างสรรค์มาเป็นตัวขับเคลื่อน รวมทั้งต้องนำทุกภาคส่วนมาวางเป้าหมายการขับเคลื่อนร่วมกันว่าจะไปในทิศทางไหน ภายใต้อำนาจหน้าที่ของแต่ละหน่วยงาน2) ประชาสัมพันธ์และเผยแพร่เมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ให้เป็นที่รู้จักในระดับท้องถิ่น จังหวัด และระดับประเทศ2) การสร้างสภาพแวดล้อมที่หนุนเสริมให้เมืองเกิดการเรียนรู้อย่างสร้างสรรค์และบุคลากรสร้างสรรค์ที่มีประสิทธิภาพ โดยมีเป้าหมายการขับเคลื่อนดังนี้• เป้าหมาย1) ยกระดับวัฒนธรรมและภูมิปัญญาบนฐานอัตลักษณ์ของลำปางสู่การเป็นพื้นที่สร้างสรรค์2) สร้างระบบนิเวศของพื้นที่ลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ให้เป็นรูปธรรม3) ส่งเสริมให้เกิดผู้สร้างสรรค์ต้นแบบในพื้นที่ เพื่อกระตุ้นให้เกิดกระแสการพัฒนาพื้นที่สร้างสรรค์การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่ส่งเสริมให้เมืองเป็นเมืองน่าอยู่สร้างสรรค์ เกิดการเรียนรู้ เกิดแรงบันดาลใจ และเกิดปฏิสัมพันธ์ระหว่างคนในเมือง โดยมีเป้าหมายการขับเคลื่อนดังนี้• เป้าหมาย1) พัฒนาโครงการสร้างพื้นฐานเพื่อสนับสนุนระบบเศรษฐกิจสร้างสรรค์ในพื้นที่2) การพัฒนาให้เกิดการใช้ประโยชน์จากอาคารในพื้นที่อย่างเต็มประสิทธิภาพ ซึ่งพื้นที่นั้นอาจกลายเป็นพื้นที่บ่มเพาะคนสร้างสรรค์และเป็นพื้นที่พบปะแห่งใหม่ของลำปาง3) การพัฒนาพื้นที่สีเขียวขนาดเล็กในพื้นที่ และการเพิ่มพื้นที่สาธารณะ เพื่อกิจกรรมสร้างสรรค์ในพื้นที่4) การส่งเสริมการเดินเท้าในพื้นที่ เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจในพื้นที่4) การสนับสนุนและสร้างโครงข่ายการเรียนรู้เชิงสร้างสรรค์อย่างครบวงจร โดยมีเป้าหมายการขับเคลื่อนดังนี้• เป้าหมาย1) สร้างความรู้ความเข้าใจและสร้างจิตสำนึกแก่ทุกภาคส่วนให้เห็นความสำคัญของการจัดการพื้นที่ลำปางให้น่าอยู่สร้างสรรค์ 2) สร้างมาตรการสนับสนุนผู้ประกอบการสร้างสรรค์ในพื้นที่3) ผลักดันเมืองลำปาง เป็นแหล่งเรียนรู้ดูงานต้นแบบเศรษฐกิจสร้างสรรค์ให้ได้ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะ :จากการดำเนินงานของโครงการ พบว่า การขับเคลื่อนการพัฒนาเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ให้เกิด ความยั่งยืนนั้น สิ่งสำคัญที่สุดที่ควรดำเนินการให้เกิดเป็นรูปธรรมเพื่อเดินต่อสู่การขับเคลื่อนในประเด็นอื่น ๆ คือ การผลักดันให้เกิดการ จัดตั้งคณะทำงานขับเคลื่อนเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ ที่มีหน้าที่รับผิดชอบโดยตรงในระดับจังหวัด เพื่อพัฒนาเมืองสู่เมืองน่าอยู่สร้างสรรค์อย่างมีประสิทธิภาพ มีการกำหนดแผนการดำเนินงานที่ชัดเจน การบูรณาการทำงานร่วมกันเพื่อสร้างการรับรู้ และมีส่วนร่วมในการดำเนินกิจกรรม มีเจ้าภาพหลักในการดำเนินการ รวมไปถึงมีวีธีการขับเคลื่อนการพัฒนาเมืองอย่างเป็นรูปธรรม โดยคณะทำงานขับเคลื่อนเมืองลำปางน่าอยู่สร้างสรรค์ อาจจะประกอบไปด้วยผู้แทนภาครัฐ เอกชน ชุมชน และประชาสังคมในท้องถิ่น เป็นต้น

คำสำคัญ