การเพิ่มผลิตภาพและการยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้มีรายได้น้อยในย่านพาณิชยกรรมศูนย์กลางเมืองของกรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ

ประเทศไทยมีกระบวนการเป็นเมือง (urbanization) ซึ่งเกิดจากการอพยพย้ายถิ่นของประชากรชนบทของประเทศและจากประเทศเพื่อนบ้าน ที่เข้ามาอยู่อาศัยและประกอบกิจกรรมทางเศรษฐและสังคมในเมือง โดยเฉพาะอย่างยิ่งกรุงเทพมหานครและเมืองศูนย์กลางความเจริญหรือเมืองหลักในภูมิภาคต่าง ๆ ของประเทศ ส่งผลให้เกิดการเติบโตทางเศรษฐกิจทั้งในสาขาอุตสาหกรรมและสาขาการค้าและการบริการ อีกทั้งยังได้ส่งผลต่อการกระจายผลตอบแทนทางเศรษฐกิจกลับไปยังพื้นที่ชนบทซึ่งเป็นแหล่งการผลิตในสาขาเกษตรกรรมที่เป็นตันทางของการอพยพย้ายถิ่นอย่างมีนัยยะสำคัญการอพยพย้ายถิ่นของประชากรจากพื้นที่ชนบทของประเทศและจากประเทศเพื่อนบ้านเข้าสู่เมืองโดยเฉพาะอย่างยิ่งกรุงเทพมหานครและเมืองศูนย์กลางความเจริญหรือเมืองหลักในภูมิภาคต่าง ๆ ของประเทศ ได้ส่งผลต่อสภาพความเหลื่อมล้ำทั้งทางเศรษฐกิจและสังคมที่เพิ่มขึ้น กล่าวคือประชากรที่อพยพย้ายถิ่นซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้มีรายได้น้อย มักประสบปัญหาในการเข้าถึงแหล่งการจ้างงานที่ทำให้มีรายได้ที่เพิ่มขึ้น อีกทั้งยังมีปัญหาในการเข้าถึงที่อยู่อาศัยที่มีคุณภาพและราคาที่เหมาะสม ประกอบกับพื้นที่สาธารณะที่มีอยู่อย่างจำกัดในเขตเมืองชึ้นในซึ่งที่ดินมีราคาแพง ทำให้ผู้มีรายได้น้อยต้องประสบปัญหาด้านคุณภาพชีวิตอย่างที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้โครงการวิจัยเรื่อง การเพิ่มผลิตภาพและการยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้มีรายได้น้อยในย่านพาณิชยกรรมศูนย์กลางเมืองของกรุงเทพมหานคร ซึ่งจำแนกเป็นโครงการวิจัยย่อยจำนวน 3 โครงการ ได้แก่ 1. ปัจจัยเพื่อส่งเสริมผลิตภาพของวิสาหกิจขนาดย่อมที่ดำเนินการโดยผู้มีรายได้น้อยในย่านพาณิชยกรรมศูนย์กลางเมืองของกรุงเทพมหานคร 2. การบริหารจัดการเพื่อให้มีที่อยู่อาศัยสำหรับผู้มีรายได้น้อยในย่านพาณิชยกรรมศูนย์กลางเมืองของกรุงเทพมหานคร และ 3. รูปแบบเชิงพื้นที่และเวลาของผู้มีรายได้น้อยในย่านพาณิชยกรรมศูนย์กลางเมืองของกรุงเทพมหานคร จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์และการกำหนดแนวทางการดำเนินการที่ช่วยให้ผู้มีรายได้น้อยที่อพยพย้ายถิ่นจากชนบทเข้าสู่เมืองสามารถสร้างรายได้จากการประกอบกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่เพิ่มมากขึ้น และมีคุณภาพชีวิตที่ดีโดยการมีที่อยู่อาศัยที่ได้มาตรฐาน ตลอดจนสามารถใช้ประโยชน์พื้นที่สาธารณะได้อย่าเหมาะสมผลการศึกษาวิจัยได้ชี้ให้เห็นถึงเหตุผลความจำเป็นในการกำหนดแนวนโยบายการตั้งถิ่นฐานเพื่อให้ประเทศไทยสามารถรองรับกระบวนการเป็นเมืองได้อย่างเหมาะสม ประกอบกับการวางผังเมืองศูนย์กลางความเจริญซึ่งได้แก่กรุงเทพมหานครและเมืองหลักในภูมิภาคต่าง ๆ ของประเทศ เพื่อให้สามารถรองรับการเพิ่มขึ้นของประชากรโดยการอพยพย้ายถิ่นจากชนบทและแรงงานจากประเทศเพื่อนบ้าน การวางผังพัฒนาฟื้นฟูเมืองเพื่อให้มีแหล่งการจ้างงาน ที่อยู่อาศัย และพื้นที่สาธารณะที่เหมาะสมและพอเพียงต่อความต้องการ ตลอดจนการนำที่ดินของรัฐมาใช้ประโยชน์ทั้งเพื่อกิจการของรัฐ การใช้ประโยชน์สาธารณะ และการใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์เพื่อเป็นแหล่งการจ้างงานและที่อยู่อาศัยสำหรับผู้มีรายได้น้อยตามลำดับ

คำสำคัญ