การบูรณาการเพื่อยกระดับรายได้ท้องถิ่นจากนักท่องเที่ยวคุณภาพที่มีกำลังซื้อสูงสู่การเป็นเมืองพักผ่อนเพื่อสุขภาพชั้นนำของโลก ในเขตพัฒนาการท่องเที่ยวฝั่งทะเลตะวันตก

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาเรื่องเล่าในตำนานของแหล่งท่องเที่ยวเชิง ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมเมืองเก่า และพัฒนานวัตกรรมนักเล่าเรื่องและสื่อความหมาย ในเขต พัฒนาการท่องเที่ยวฝั่งทะเลตะวันตก 2) สร้างภาพยนตร์สั้นและสื่อ Application ที่ส่งเสริมและ กระตุ้นการท่องเที่ยว ในเขตพัฒนาการท่องเที่ยวฝั่งทะเลตะวันตก และ 3) พัฒนารูปแบบกิจกรรมการ ท่องเที่ยว เส้นทางการท่องเที่ยว และคุณภาพการให้บริการในแหล่งท่องเที่ยว ในเขตพัฒนาการ ท่องเที่ยวฝั่งทะเลตะวันตก เพื่อรองรับนักท่องเที่ยวกลุ่มคุณภาพสูง ใช้ระเบียบวิธีการวิจัยและพัฒนา (Research & Development :R&D) และการวิจัยแบบผสผสานวิธี (Mixed Method Research) ดำเนินการวิจัย 4 ชั้นตอนคือ ขั้นตอนที่ 1 ค้นหาและคัดเลือกพื้นที่มีศักยภาพในการศึกษาเรื่องเล่าใน ตำนานเมืองเก่า พัฒนานักเล่าเรื่องและสื่อความหมาย สร้างสื่อภาพยนตร์สั้นและสื่อ Application พัฒนารูปแบบกิจกรรมและเส้นทางการท่องเที่ยว และคุณภาพบริการในแหล่งท่องเที่ยว ในเขต พัฒนาการท่องเที่ยวฝั่งทะเลตะวันตก กลุ่มเป้าหมาย เป็นภาครัฐและเอกชน จำนวน 40 คน เครื่องมือ ที่ใช้ในการวิจัยคือ แบบสอบถาม แนวทางการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการวิเคราะห์ เอกสาร วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ขั้นตอนที่ 2 ออกแบบและพัฒนาหนังสือเรื่องเล่าใน ตำนานเมืองเก่า นักเล่าเรื่องและสื่อความหมาย สื่อภาพยนตร์สั้น สื่อ Application กิจกรรมและ เส้นทางการท่องเที่ยว และคุณภาพบริการในแหล่งท่องเที่ยว และประเมิน/รับรองคุณภาพโดย ผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 5-7 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือ แบบประเมินคุณภาพ แบบรับรองหลักสูตร คู่มือ รูปแบบ ขั้นตอนที่ 3 จัดฝึกอบรมนักเล่าเรื่องและสื่อความหมายและประเมินผลกับกลุ่มเป้าหมาย 4 จังหวัดๆ 7 ชุมชน และประเมินความพึงพอใจของสื่อภาพยนตร์สั้นและสื่อ Application กับกลุ่ม ตัวอย่างนักท่องเที่ยว จำนวน 400 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบทดสอบก่อนและหลังการฝึกอบรม แบบ ประเมินความพึงพอใจ และขั้นตอนที่ 4 ทดสอบการท่องเที่ยวแบบขับรถด้วยตนเอง (Self-Drive Tourism) กับกลุ่มนักท่องเที่ยวคุณภาพ ผ่านหนังสือเรื่องเล่าในตำนานเมืองเก่า การเล่าเรื่องและสื่อ ความหมาย ภาพยนตร์สั้น สื่อ Application กิจกรรมและเส้นทางการท่องเที่ยว และคณภาพบริการ ในแหล่งท่องเที่ยวด้วยการขับรถท่องเที่ยวด้วยตนเอง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือ แบบประเมินผล ความพึงพอใจและการถอดบทเรียนด้วยการขับรถด้วยตนเอง ผลการวิจัยพบว่า (1) ผลการศึกษาเรื่องเล่าในตำนานของแหล่งท่องเที่ยวและวัฒนธรรม เมืองเกำ ได้สร้างหนังสือเรื่องเล่าในตำนานเมืองเก่า จำนวน 4 เล่ม ดังนี้ เล่มที่ 1 หนังสือเล่าเรื่องเมือง เก่าเพชรบุรี ประกอบด้วยเนื้อหา เรื่องเล่าเมืองเก่าเพชรบุรี ทวารวดีโคกเศรษฐี เพชรบุรีเมืองสามวัง วัดในตัวเมืองเพชร เมืองเก่าคลองกระแชง เส้นทางโบราณวัดชะอำ ชะอำฟองคลื่นศักดินา เพชรบุรี เมืองแห่งโครงการพระราชดำริ เล่าขานตำนานเมืองเพชร (มหาเภตรา ตาม่องล่าย เจ้าลาย นางพันธุ รัต) เล่มที่ 2 หนังสือเล่าเรื่องเมืองเก่ากุยบุรี ประกอบด้วยเนื้อหา เรื่องเล่าเมืองเก่าประจวบคีรีขันธ์ กุย บุรีดินแดนมหัศจรรย์ เล่าเรื่องเมืองสามอ่าว หัวหินเมืองแห่งความรัก เล่าขานตำนานถ้ำม้าร้อง พระ มหาธาตุเจดีย์ภักดีประกาศ เล่าเรื่องเมืองคลองวาฬ ด่านสิงขรประตูสู่เมียนมา ตำนานเขาตาม่องล่าย โครงการพระราชดำริ เล่มที่ 3 หนังสื่อเล่าเรื่องเมืองเก่าชุมพร ประกอบด้วยเนื้อหา เรื่องเล่าเมืองเก่า ชุมพร สามแก้วเมืองท่าโบราณ เรื่องเล่าเมืองหลังสวน กรมหลวงชุมพร ชีวิตพอเพียงที่ฟาร์มบางเบิด หาดทุ่งวัวแล่น เล่าขานตำนานพื้นบ้าน โครงการพระราชดำริ เล่มที่ 4 หนังสือเล่าเรื่องเมืองเก่าระนอง ประกอบด้วยเนื้อหา เรื่องเล่าเมืองเก่าระนอง จวนเจ้าเมืองระนอง พระราชวังรัตนรังสรรค์ ถนนสาย ประวัติศาสตร์ วิถีแร่วิถีคนระนอง คนหงาวเล่าเรื่อง หาดส้มแป้น เล่าเรื่องเมืองกระบุรี วิถีพอเพียง บ้านไรไออรุณ บุคคลสำคัญเมืองระนอง ผลการพัฒนานักเล่าเรื่องและสื่อความหมาย รูปแบบ กิจกรรมนักเล่าเรื่องและสื่อความหมาย ได้รูปแบบเรียกว่า "SEKUNA Model" ที่ผ่านการรับรองจาก ผู้เชี่ยวชาญ ผลการอบรมนักเล่าเรื่องและสื่อความหมายทั้ง 4 ชุมชน 4 จังหวัด และขยายผล 4 ชุมชน มีคะแนนก่อนการอบรม และหลังการอบรมแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และมีความ พึงพอใจในการอบรมในภาพอยู่ในระดับมากทั้งกลุ่มเป้าหมายและกลุ่มที่ขยายผล ถอดบทเรียนและ สะท้อนการเรียนรู้ ชุมชนสามารถเป็นนักเล่าเรื่องได้โดยเฉพาะการท่องเที่ยวแบบขับรถเที่ยวด้วย ตนเอง (Self-drive Tourism) (2) ผลการสร้างภาพยนตร์สั้น ได้สร้างภาพยนตร์สั้น จำนวน 4 เรื่อง ผลการประเมิน คุณภาพระภาพอนตร์สิ้น 3 ตัวน ได้แก่ ด้านพภาพยนตร์ขึ้น ด้านการถ่ายทำถายกพอบสร้าน การตัดต่อภาพยนตร์สั้น คือ 1) ภาพยนตร์สั้นเรื่อง Romantic Road (จังหวัดเพชรบุรี) 2) ภาพยนตร์ สั้นเรื่อง ประจวบเหมาะ 369 (จังหวัดประจวบคีรีขันธ์) สื่อภาพยนตร์สั้นเรื่อง ปลายฝั่ง (จังหวัดชุมพร) 4) ภาพยนตร์สั้นเรื่อง กำลังชรา (จังหวัดระนอง) มีคุณภาพโดยรวมอยู่ในระดับดีมาก และความพึง พอใจของนักท่องเที่ยวที่มีต่อภาพยนตร์สั้น 3 ด้าน ได้แก่ ด้านเนื้อหา ด้านการถ่ายทำและการตัดต่อ และด้านประโยชน์และการนำไปใช้ อยู่ในระดับมากที่สุด นักท่องเที่ยวสามารถรับชมภาพยนตร์สั้นได้ โดยการ scan QR Code ที่อยู่ในแผ่นโปสเตอร์ภาพยนตร์สั้นแต่ละเรื่อง หรือผ่านช่องทางออนไลน์บน Youtube ผลการสร้างสื่อ Application ได้สร้างสื่อ Application ชื่อว่า "Thailand Riviera" ใช้ได้ กับโทรศัพท์สมาร์ทโฟนหรือแท็บเล็ตที่เป็นทั้งระบบปฏิบัติการแบบแอนดรอยด์และไอโอเอส รองรับ 3 ภาษา ได้แก่ ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ และภาษาจีน ผลการประเมินคุณภาพของ Application "Thailand Riviera" 3 ด้าน ได้แก่ ด้านเนื้อหา ด้านการออกแบบและการจัดรูปแบบ และด้าน ประโยชน์และการนำไปใช้ โดยรวมอยู่ในระดับดีมาก และผลการประเมินความพึงพอใจของ นักท่องเที่ยวใน 3 ด้าน ได้แก่ ด้านเนื้อหา ด้านการออกแบบและการจัดรูปแบบ และด้านประโยชน์ และการนำไปใช้ โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด นักท่องเที่ยวสามารถใช้งาน Application "Thailand Riviera" โดยการ scan OR Code ที่อยู่ในโบรชัวร์แผ่บประชาสัมพ์ (3) ผลการพัฒนารูปแบบกิจกรรมการท่องเที่ยว พบว่า ทุกจังหวัดมีกิจกรรมที่มีความหลาก หลาน โดดเด่นแตกต่างกัน ผลการประเมินรูปแบบกิจกรรมการท่องเที่ยว โดยการจัดสนทนากลุ่มกับ ผู้เกี่ยวข้อง ทั้งผู้ประกอบการ ผู้แทนจากหน่วยงานภาคเอกชน หน่วยงานภาครัฐ นักวิชาการ และ นักท่องเที่ยว พบว่า ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องมีความเห็นว่ารูปแบบ U-SEA-I MODEL และผ่านการรับรองจาก ผู้ทรงคุณวุฒิว่ามีความเหมาะสมในระดับมาก ผลการพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยว ได้เส้นทางการ ท่องเที่ยวของแต่ละจังหวัดที่เหมาะสมกับนักท่องเที่ยวคุณภาพในการขับรถด้วยตนเอง คือ (1) จังหวัด เพชรบุรี มี 2 เส้นทาง ได้แก่ เส้นทางที่ 1 City Tour และเส้นทางที่ 2 Romantic Road เป็นเส้นทาง การศึกษาระบบนิเวศป้าชายเลน ชมความสมบูรณ์ของธรรมชาติ (2) จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มี 3 เส้นทาง ได้แก่ เส้นทางที่ 1 หัวหิน (เมืองแห่งความสุขและการพักผ่อน) เส้นทางที่ 2 เมืองสามอ่าว ประจวบคีรีขันธ์ (เมืองแห่งการพักผ่อน) และเส้นทางที่ 3 บ้านกรูด (ธรรมชาติรังสรรค์) เป็นเส้นทาง การท่องเที่ยวนี้ตอบสนองสำหรับนักท่องเที่ยวที่ใส่ใจด้านสิ่งแวดล้อม (3) จังหวัดชุมพร มี 3 เส้นทาง ได้แก่ เส้นทางที่ 1 หาดทรายรี (Must Go) เส้นทางที่ 2 ทุ่งมหาปะทิว (ทะเลสวย น้ำใสหาด ทรายขาว) และเส้นทางที่ 3 หาดทุ่งวัวแล่น (นอนชิว ชมวิวทะเล) ด้วยกิจกรรมการท่องเที่ยวแบบเนิบ นาบ (Slow life) (4) จังหวัดระนอง มี 1 เส้นทาง ได้แก่ เส้นทางที่ 1 รักษ์สุขภาพ ผลการทดลองใช้ และประเมินรูปแบบเส้นทางท่องเที่ยวผ่านการทดลองจากนักท่องเที่ยวคุณภาพ มุ่งเน้นกิจกรรมที่เกิด จากการเรียนรู้ ประสบการณ์ตรงต่อนักท่องเที่ยว แต่ยังคงรักษาอัตลักษณ์ตามบริบทของแหล่ง ท่องเที่ยวนั้น ๆ ผลการพัฒนารูปแบบคุณภาพการให้บริการในแหล่งท่องเที่ยว พบว่า จังหวัด เพชรบุรีและจังหวัดประจวบมีความคล้ายคลึงกัน คือ สามารถรองรับนักท่องเที่ยวคุณภาพได้ คือ มีที่ พักและการบริการที่ได้มาตรฐาน มีการให้บริการในเรื่องอาหารเครื่องดื่ม บริการด้านสุขภาพ เช่น นวด สปา ที่ได้มาตรฐาน มีการให้บริการสำหรับการพักผ่อนริมชายหาด และกิจกรรมทางทะเล มีการ บริการนำชมสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญ ๆ จังหวัดชุดชุมพรและระนอง พบว่า สถานที่ท่องเที่ยวหลายแหล่ง เป็นของภาคเอกชน และยังรองรับนักท่องเที่ยวได้ในจำนวนไม่มากนัก แต่มีการให้บริการที่ดีและมี คุณภาพ สามารถสร้างความประทับใจให้แก่นักท่องเที่ยวได้ ผลจากการศึกษายังพบว่า สำหรับแหล่ง ท่องเที่ยวใหม่ที่ดำเนินการโดยผู้ประกอบการภาคเอกชน รูปแบบคุณภาพการให้บริการที่ได้จากการ พัฒนาคือ U-SEA-I MODEL ซึ่งผ่านการรับรองจากผู้ทรงคุณวุฒิว่ามีความเหมาะสมในระดับมาก ส่วนผลการทดสอบการท่องเที่ยวแบบขับรถเที่ยวด้วยตนเอง ได้กลยุทธ์ รูปแบแบบ และแนวทาง ในการจัดการท่องเที่ยวแบขับรถเที่ยวด้วยตนเองในเขตพัฒนาการท่องเที่ยวฝั่งทะเลตะวันตก ซึ่งสามารถกำหนดเป็นนโยบายในการท่องเที่ยวรูปแบบใหม่ New Normal ในยุคหลัง COVID-19

คำสำคัญ