การพัฒนาเรื่องราว สร้างเนื้อหา สื่อดิจิทัล กิจกรรมและเส้นทางการท่องเที่ยว และคุณภาพบริการ เพื่อกระตุ้นการท่องเที่ยวในเขตพัฒนาการท่องเที่ยวฝั่งทะเลตะวันตก

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาเรื่องเล่าในตำนานของแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมเมืองเก่า และพัฒนานวัตกรรมนักเล่าเรื่องและสื่อความหมาย ในเขตพัฒนาการท่องเที่ยวฝั่งทะเลตะวันตก 2) สร้างภาพยนตร์สั้นและสื่อ Application ที่ส่งเสริมและกระตุ้นการท่องเที่ยว ในเขตพัฒนาการท่องเที่ยวฝั่งทะเลตะวันตก และ 3) พัฒนารูปแบบกิจกรรมการท่องเที่ยว เส้นทางการท่องเที่ยว และคุณภาพการให้บริการในแหล่งท่องเที่ยว ในเขตพัฒนาการท่องเที่ยวฝั่งทะเลตะวันตก เพื่อรองรับนักท่องเที่ยวกลุ่มคุณภาพสูง ใช้ระเบียบวิธีการวิจัยและพัฒนา (Research & Development :R&D) และการวิจัยแบบผสมผสานวิธี (Mixed Method Research) ดำเนินการวิจัย 4 ขั้นตอนคือ ขั้นตอนที่ 1 ค้นหาและคัดเลือกพื้นที่มีศักยภาพในการศึกษาเรื่องเล่าในตำนานเมืองเก่า พัฒนานักเล่าเรื่องและสื่อความหมาย สร้างสื่อภาพยนตร์สั้นและสื่อ Application พัฒนารูปแบบกิจกรรมและเส้นทางการท่องเที่ยว และคุณภาพบริการในแหล่งท่องเที่ยว ในเขตพัฒนาการท่องเที่ยวฝั่งทะเลตะวันตก กลุ่มเป้าหมาย เป็นภาครัฐและเอกชน จำนวน 40 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือ แบบสอบถาม แนวทางการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการวิเคราะห์เอกสาร วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ขั้นตอนที่ 2 ออกแบบและพัฒนาหนังสือเรื่องเล่าในตำนานเมืองเก่า นักเล่าเรื่องและสื่อความหมาย สื่อภาพยนตร์สั้น สื่อ Application กิจกรรมและเส้นทางการท่องเที่ยว และคุณภาพบริการในแหล่งท่องเที่ยว และประเมิน/รับรองคุณภาพโดยผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 5-7 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือ แบบประเมินคุณภาพ แบบรับรองหลักสูตร คู่มือ รูปแบบ ขั้นตอนที่ 3 จัดฝึกอบรมนักเล่าเรื่องและสื่อความหมายและประเมินผลกับกลุ่มเป้าหมาย 4 จังหวัดๆ 7 ชุมชน และประเมินความพึงพอใจของสื่อภาพยนตร์สั้นและสื่อ Application กับกลุ่มตัวอย่างนักท่องเที่ยว จำนวน 400 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบทดสอบก่อนและหลังการฝึกอบรม แบบประเมินความพึงพอใจ และขั้นตอนที่ 4 ทดลองการประชาสัมพันธ์ผ่านหนังสือเรื่องเล่าในตำนานเมืองเก่า การเล่าเรื่องและสื่อความหมาย สื่อภาพยนตร์สั้น สื่อ Application กิจกรรมและเส้นทางการท่องเที่ยว และคุณภาพบริการในแหล่งท่องเที่ยวด้วยการขับรถท่องเที่ยวด้วยตนเอง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือ แบบประเมินผลความพึงพอใจและการถอดบทเรียนด้วยการขับรถด้วยตนเอง ผลการวิจัยพบว่า (1) ผลการสร้างหนังสือเรื่องเล่าในตำนานเมืองเก่า 4 เล่ม ดังนี้ เล่มที่ 1 หนังสือเล่าเรื่องเมืองเก่าเพชรบุรี ประกอบด้วยเนื้อหา เรื่องเล่าเมืองเก่าเพชรบุรี ทวารวดีโคกเศรษฐี เพชรบุรีเมืองสามวัง วัดในตัวเมืองเพชร เมืองเก่าคลองกระแชง เส้นทางโบราณวัดชะอำ ชะอำฟองคลื่นศักดินา เพชรบุรีเมืองแห่งโครงการพระราชดำริ เล่าขานตำนานเมืองเพชร (มหาเภตรา ตาม่องล่าย เจ้าลาย นางพันธุรัต) เล่มที่ 2 หนังสือเล่าเรื่องเมืองเก่ากุยบุรี ประกอบด้วยเนื้อหา เรื่องเล่าเมืองเก่าประจวบคีรีขันธ์ กุยบุรีดินแดนมหัศจรรย์ เล่าเรื่องเมืองสามอ่าว หัวหินเมืองแห่งความรัก เล่าขานตำนานถ้ำม้าร้อง พระมหาธาตุเจดีย์ภักดีประกาศ เล่าเรื่องเมืองคลองวาฬ ด่านสิงขรประตูสู่เมียนมา ตำนานเขาตาม่องล่าย โครงการพระราชดำริ เล่มที่ 3 หนังสื่อเล่าเรื่องเมืองเก่าชุมพร ประกอบด้วยเนื้อหา เรื่องเล่าเมืองเก่า ชุมพร สามแก้วเมืองท่าโบราณ เรื่องเล่าเมืองหลังสวน กรมหลวงชุมพร ชีวิตพอเพียงที่ฟาร์มบางเบิด หาดทุ่งวัวแล่น เล่าขานตำนานพื้นบ้าน โครงการพระราชดำริ เล่มที่ 4 หนังสือเล่าเรื่องเมืองเก่าระนอง ประกอบด้วยเนื้อหา เรื่องเล่าเมืองเก่าระนอง จวนเจ้าเมืองระนอง พระราชวังรัตนรังสรรค์ ถนนสายประวัติศาสตร์ วิถีแร่วิถีคนระนอง คนหงาวเล่าเรื่อง หาดส้มแป้นเล่าเรื่องเมืองกระบุรี วิถีพอเพียงบ้านไร่ไออรุณ บุคคลสำคัญเมืองระนอง ผลการพัฒนานักเล่าเรื่องและนักสื่อความหมาย รูปแบบกิจกรรมนักเล่าเรื่องและสื่อความหมาย ได้รูปแบบเรียกว่า “SEKUNA Model” ที่ผ่านการรับรองจากผู้เชี่ยวชาญ ผลการอบรมนักเล่าเรื่องและสื่อความหมายทั้ง 4 ชุมชน 4 จังหวัด และขยายผล 4 ชุมชน มีคะแนนก่อนการอบรม และหลังการอบรมแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และมีความพึงพอใจในการอบรมในภาพอยู่ในระดับมากทั้งกลุ่มเป้าหมายและกลุ่มที่ขยายผล ถอดบทเรียนและสะท้อนการเรียนรู้ ชุมชนสามารถเป็นนักเล่าเรื่องได้โดยเฉพาะการท่องเที่ยวแบบขับรถเที่ยวด้วยตนเอง (Self-drive Tourism) (2) ผลการสร้างสื่อภาพยนตร์สั้น ผลการประเมินคุณภาพของสื่อภาพยนตร์สั้น 3 ด้าน ได้แก่ ด้านบทภาพยนตร์สั้น ด้านการถ่ายทำภาพยนตร์สั้น และด้านการตัดต่อภาพยนตร์สั้น คือ 1) สื่อภาพยนตร์สั้นเรื่อง Romantic Road (จังหวัดเพชรบุรี) 2) สื่อภาพยนตร์สั้นเรื่อง ประจวบเหมาะ 369 (จังหวัดประจวบคีรีขันธ์) สื่อภาพยนตร์สั้นเรื่อง ปลายฝั่ง (จังหวัดชุมพร) 4) สื่อภาพยนตร์สั้นเรื่อง กำลังวังชา (จังหวัดระนอง) มีคุณภาพโดยรวมอยู่ในระดับดีมาก และความพึงพอใจของนักท่องเที่ยวที่มีต่อสื่อภาพยนตร์สั้น 3 ด้าน ได้แก่ ด้านเนื้อหา ด้านการถ่ายทำและการตัดต่อ และด้านประโยชน์และการนำไปใช้ อยู่ในระดับมากที่สุด นักท่องเที่ยวสามารถรับชมสื่อภาพยนตร์สั้นได้ โดยการ scan QR Code ที่อยู่ในแผ่นโปสเตอร์ภาพยนตร์สั้นแต่ละเรื่อง หรือผ่านช่องทางออนไลน์บน Youtube ผลการสร้างสื่อ Application เป็นการสร้างสื่อ Application ชื่อว่า “Thailand Riviera” ใช้ได้กับเครื่องสมาร์ทโฟนหรือแท็บเล็ตที่เป็นทั้งระบบปฏิบัติการแอนดรอยด์หรือไอโอเอส รองรับ 3 ภาษา ได้แก่ ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ และภาษาจีน ผลการประเมินคุณภาพของ Application “Thailand Riviera” 3 ด้าน ได้แก่ ด้านเนื้อหา ด้านการออกแบบและการจัดรูปแบบ และด้านประโยชน์และการนำไปใช้ โดยรวมอยู่ในระดับดีมาก และผลการประเมินความพึงพอใจของนักท่องเที่ยวใน 3 ด้าน ได้แก่ ด้านเนื้อหา ด้านการออกแบบและการจัดรูปแบบ และด้านประโยชน์และการนำไปใช้ โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด นักท่องเที่ยวสามารถใช้งาน Application “Thailand Riviera” โดยการ scan QR Code ที่อยู่ใน โบรชัวร์แผ่นพับประชาสัมพันธ์(3) ผลการพัฒนารูปแบบกิจกรรมการท่องเที่ยว พบว่า ทุกจังหวัด มีกิจกรรมที่มีความหลากหลาน โดดเด่นแตกต่างกัน ผลการประเมินรูปแบบกิจกรรมการท่องเที่ยว โดยการจัดสนทนากลุ่มกับผู้เกี่ยวข้อง ทั้งผู้ประกอบการ ผู้แทนจากหน่วยงานภาคเอกชน หน่วยงานภาครัฐ นักวิชาการ และนักท่องเที่ยว พบว่า ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องมีความเห็นว่ารูปแบบ U-SEA-I MODEL และผ่านการรับรองจากผู้ทรงคุณวุฒิว่ามีความเหมาะสมในระดับมาก ผลการพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยว ได้เส้นทางการท่องเที่ยวของแต่ละจังหวัดที่เหมาะสมกับนักท่องเที่ยวคุณภาพในการขับรถด้วยตนเอง คือ (1) จังหวัดเพชรบุรี มี 2 เส้นทาง ได้แก่ เส้นทางที่ 1 City Tour และเส้นทางที่ 2 Romantic Road เป็นเส้นทางการศึกษาระบบนิเวศป่าชายเลน ชมความสมบูรณ์ของธรรมชาติ (2) จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มี 3 เส้นทาง ได้แก่ เส้นทางที่ 1 หัวหิน (เมืองแห่งความสุขและการพักผ่อน) เส้นทางที่ 2 เมืองสามอ่าวประจวบคีรีขันธ์ (เมืองแห่งการพักผ่อน) และเส้นทางที่ 3 บ้านกรูด (ธรรมชาติรังสรรค์) เป็นเส้นทางการท่องเที่ยวนี้ตอบสนองสำหรับนักท่องเที่ยวที่ใส่ใจด้านสิ่งแวดล้อม (3) จังหวัดชุมพร มี 3 เส้นทาง ได้แก่ เส้นทางที่ 1 หาดทรายรี (Must Go) เส้นทางที่ 2 ทุ่งมหาปะทิว (ทะเลสวย น้ำใสหาด ทรายขาว) และเส้นทางที่ 3 หาดทุ่งวัวแล่น (นอนชิว ชมวิวทะเล) ด้วยกิจกรรมการท่องเที่ยวแบบเนิบนาบ (Slow life) (4) จังหวัดระนอง มี 1 เส้นทาง ได้แก่ เส้นทางที่ 1 รักษ์สุขภาพ ผลการทดลองใช้และประเมินรูปแบบเส้นทางท่องเที่ยวผ่านการทดลองจากนักท่องเที่ยวคุณภาพ มุ่งเน้นกิจกรรมที่เกิดจากการเรียนรู้ ประสบการณ์ตรงต่อนักท่องเที่ยว แต่ยังคงรักษาอัตลักษณ์ตามบริบทของแหล่งท่องเที่ยวนั้น ๆ ผลการพัฒนารูปแบบคุณภาพการให้บริการในแหล่งท่องเที่ยว พบว่า จังหวัดเพชรบุรีและจังหวัดประจวบมีความคล้ายคลึงกัน คือ สามารถรองรับนักท่องเที่ยวคุณภาพได้ คือ มีที่พักและการบริการที่ได้มาตรฐาน มีการให้บริการในเรื่องอาหารเครื่องดื่ม บริการด้านสุขภาพ เช่น นวด สปา ที่ได้มาตรฐาน มีการให้บริการสำหรับการพักผ่อนริมชายหาด และกิจกรรมทางทะเล มีการบริการนำชมสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญ ๆ จังหวัดชุมพรและระนอง พบว่า สถานที่ท่องเที่ยวหลายแหล่งเป็นของภาคเอกชน และยังรองรับนักท่องเที่ยวได้ในจำนวนไม่มากนัก แต่มีการให้บริการที่ดีและมีคุณภาพ สามารถสร้างความประทับใจให้แก่นักท่องเที่ยวได้ ผลจากการศึกษายังพบว่า สำหรับแหล่งท่องเที่ยวใหม่ที่ดำเนินการโดยผู้ประกอบการภาคเอกชน รูปแบบคุณภาพการให้บริการที่ได้จากการพัฒนาคือ U-SEA-I MODEL ซึ่งผ่านการรับรองจากผู้ทรงคุณวุฒิว่ามีความเหมาะสมในระดับมาก ส่วนผลการทดสอบการท่องเที่ยวแบบขับรถเที่ยวด้วยตนเอง (Self-Drive Tourism) ได้กลยุทธ์และรูปแบบและแนวทางในการจัดการท่องเที่ยวแบบขับรถเที่ยวด้วยตนเองในเขตพัฒนาการท่องเที่ยวฝั่งทะเลตะวันตก ซึ่งสามารถกำหนดเป็นนโยบายในการท่องเที่ยวรูปแบบใหม่ New Normal ในยุคหลัง COVID-19

คำสำคัญ