ประสิทธิภาพการชะลอวัยของผิวหนังทางคลินิกของผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางจากสาหร่ายเกลียวทอง

บทคัดย่อ

เป้าหมายหลักของโครงการวิจัยนี้ คือ พัฒนาผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางชะลอวัยของผิว (Anti-aging) จากสาหร่ายเกลียวทอง โดยนำเอาสารสกัดสาหร่ายเกลียวทอง 2 ส่วน คือ สารสกัดเอทานอลสาหร่ายเกลียวทอง (SP-EtOH) และสารสกัดเมลานินเข้มข้นสาหร่ายเกลียวทอง (SP-M4) ซึ่งเป็นผลมาจากการวิจัยในโครงการ การลดการทำลายผิวหนังจากรังสียูวีบีผ่านกลไกต้านการอักเสบด้วยสาหร่ายและเห็ดหูหนูเพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจในผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง ซึ่งได้รับทุนอุดหนุนการวิจัยในปีงบประมาณ 2561 (CRP6105020840) จากสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) ที่พบว่า สารสกัดเอทานอลสาหร่ายเกลียวทอง (SP-EtOH) และสารสกัดเมลานินเข้มข้นสาหร่ายเกลียวทอง (SP-M4) ซึ่งมีฤทธิ์ทางชีวภาพที่แตกต่างกัน คือ สารสกัดเอทานอลสาหร่ายเกลียวทอง (SP-EtOH) มีผลในการยับยั้งอนุมูลอิสระภายในเซลล์ ลดการอักเสบ และลดการทำงานของเอมไซม์ ได้แก่ matrix metalloproteinase-1 (MMP-1) ที่ทำหน้าที่ในการสลายคอลลาเจนในผิวหนัง และยับยั้งการทำงานของเอมไซม์ tyrosinase ที่ทำหน้าที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเม็ดสีผิว และสารสกัดเมลานินเข้มข้นสาหร่ายเกลียวทอง (SP-M4) ที่สามารถกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนจากเซลล์ผิวหนัง และยับยั้งการสร้างเม็ดสีผิวจากเซลล์เมลาโนไซต์ที่ส่งผลต่อการมีสีผิวเข้มขึ้น ดังนั้นเมื่อทำการรวมคุณสมบัติของสารสกัดสาหร่ายเกลียวทองทั้ง 2 ส่วนเข้าด้วยกันจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ในการชะลอวัยของผิวหนังได้ดีขึ้น ดังนั้นจึงเกิดโครงการวิจัยนี้ขึ้นเพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ชะลอวัยของผิวจากสารสกัดสาหร่ายเกลียวทอง รวมถึงการทดสอบการแพ้และการระคายเคืองร่วมกับการทดสอบประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ในอาสาสมัครในการศึกษาวิจัยครั้งนี้ทางผู้วิจัยได้เริ่มจากการเตรียมสารสกัดสาหร่ายเกลียวทองทั้ง 2 ส่วนขึ้นมาให้ และทำการวัดปริมาณสารสำคัญ และฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดสาหร่ายเกลียวทองที่ได้เตรียมขึ้นมาใหม่ จากผลการทดสอบพบว่าสารสกัดเอทานอลสาหร่ายเกลียวทอง (SP-EtOH) และสารสกัดเมลานินเข้มข้นสาหร่ายเกลียวทอง (SP-M4) ที่เตรียมขึ้นมาใหม่ มีลักษณะทางกายภาพ สารสำคัญ และฤทธิ์ทางชีวภาพในการชะลอวัยของผิวหนังเหมือนเดิม ดังนั้นจึงสามารถมั่นใจได้ว่าสารสกัดสาหร่ายเกลียวทองทั้งสอง 2 ส่วน มีมาตรฐาน ดังนั้นทางผู้วิจัยได้นำสารสกัดสาหร่ายเกลียวทองทั้ง 2 ส่วน คือสารสกัดเอทานอลสาหร่ายเกลียวทอง และสารสกัดเมลานินเข้มข้นสาหร่ายเกลียวทอง มาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางชะลอวัยจากสาหร่ายเกลียวทอง (Spirulina anti-aging) ได้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีลักษณะเป็นเจลครีมสีเขียวอ่อน โดยผู้วิจัยให้ชื่อว่า Spirulina anti-aging gel cream ซึ่งมีค่า pH เท่ากับ 5.5 ความหนืด 41,200 Cp นอกจากนี้ทางผู้วิจัยได้ทำการวัดปริมาณของสารพฤกษเคมีภายในครีมภายหลังจากที่ได้เตรียมเป็นรูปแบบครีมแล้ว ด้วยวิธีการสกัดด้วยน้ำร้อนเพื่อหาปริมาณสารฟีนอลิกรวม โดยพบว่าปริมาณสารฟีนอลิกรวมอยู่ที่ 5.42 ? 0.67 mg/ 30 g cream และมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระจากการทดสอบด้วยวิธี ABTS เท่ากับ 20.50 ? 1.20 mg Trolox/ 30 g cream ซึ่งค่าฟีนอลิกรวม และฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของผลิตภัณฑ์ดังกล่าวอยู่ในค่ามาตรฐานเมื่อเปรียบเทียบกับผลิตภัณฑ์ครีมในท้องตลาดจำนวน 23 ตัวอย่าง เมื่อทำการทดสอบความคงตัวของผลิตภัณฑ์ Spirulina anti-aging gel-cream สูตร 1 โดยทำการเก็บผลิตภัณฑ์ไว้ที่อุณหภูมิแตกต่างกันเป็นเวลา 6 เดือน และทำการทดสอบลักษณะทางกายภาพต่าง ๆ จากการทดสอบพบว่าผลิตภัณฑ์ดังกล่าวมีความคงตัวทางภายภาพ คือ ไม่เกิดการแยกชั้น หรือตกตะกอน มีค่า pH และความหนืดคงที่ ไม่พบการเปลี่ยนแปลงของปริมาณสารฟีนอลิกรวม และฤทธิ์ทางชีวภาพ คือ ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ เพียงแต่พบว่าการเก็บผลิตภัณฑ์ดังกล่าวไว้ที่อุณหภูมิสูง จะส่งผลให้สีของผลิตภัณฑ์เข้มขึ้น ดังนั้นทางผู้วิจัยจึงได้ทำการปรับสูตรผลิตภัณฑ์เพิ่มเติม คือ การเติมสารต้านอนุมูลอิสระลงไป ร่วมกับการใช้สารสกัดเอทานอลสาหร่ายเกลียวทองที่ผ่านขั้นตอนการเติม activated charcoal ลงไปเพื่อลดสีของสารสกัด หลังจากการกำจัดส่วนของผง activated charcoal ออกแล้วนำสารสกัดไปทำเป็นผงแห้ง จะได้สารสกัดเอทานอลสาหร่ายเกลียวทอง SP-EtOH-Charcoal ที่มีสีเหลือง เมื่อนำมาสารสกัดดังกล่าวมาเตรียมเป็นผลิตภัณฑ์ขึ้นมาใหม่ คือ Spirulina anti-aging gel-cream สูตร 2-Charcoal จะได้เนื้อเจล ครีมสีขาว โดยพบว่าครีมสูตรดังกล่าวมีลักษณะทางกายภาพ เคมี และฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระใกล้เคียงกับ Spirulina anti-aging gel-cream สูตร 1 และมีความคงตัวมากกว่าเมื่อเก็บไว้ที่อุณหภูมิสูง ดังนั้นการใช้สารสกัดเอทานอลสาหร่ายเกลียวทองที่ผ่านขั้นตอนการเติม activated charcoal จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งของผู้ประกอบการหากต้องการเนื้อผลิตภัณฑ์สีขาว จากนั้นทางผู้วิจัยได้ทำการทดสอบการแพ้และการระคายเคืองของผลิตภัณฑ์ Spirulina anti-aging gel-cream ในอาสาสมัครจำนวน 30 คนด้วยวิธี Skin patch’s test พบว่าผลิตภัณฑ์ต้นแบบดังกล่าวไม่ก่อให้เกิดการแพ้และการระคายเคืองในอาสาสมัคร (ไม่พบผื่นแดงหรือการบวมในบริเวณผิวหนังที่ทำการทดสอบ) จากนั้นทางผู้วิจัยได้ดำเนินการทดสอบประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ Spirulina anti-aging gel-cream ในอาสาสมัคร จากการใช้ผลิตภัณฑ์ดังกล่าวของอาสาสมัครเป็นเวลา 84 วัน พบว่าเมื่อทำการตรวจวัดประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ด้วยเครื่องถ่ายภาพสามมิติ VISIA ผลิตภัณฑ์ Spirulina anti-aging gel-cream มีประสิทธิภาพฟื้นฟูผิวหน้าของอาสาสมัคร และมีผลทำให้ค่าพารามิเตอร์ของจุดด่างดำบนผิวหน้า จุดด่างดำจากรังสียูวี จุดสีน้ำตาล รอยแดง ริ้วรอย ความเรียบเนียนของผิวหน้าให้ดีขึ้นโดยเห็นผลเมื่อใช้ผลิตภัณฑ์อย่างต่อเนื่องเป็นเวลาอย่างน้อย 28 วัน และสามารถคงประสิทธิภาพได้ตลอดระยะเวลาของการทดสอบทางคลินิก (84 วัน) อีกทั้งยังเห็นผลในอาสาสมัครมากกว่าร้อยละ 75 จากจำนวนอาสาสมัครทั้งหมด ดังนั้นจะเห็นได้ว่าผลิตภัณฑ์ชะลอวัยจากสาหร่ายเกลียวทองจากโครงการวิจัยนี้มีประสิทธิภาพในการชะลอวัยอย่างแท้จริง เห็นได้จากผลการศึกษาในเซลล์ผิวหนังเพาะเลี้ยง และการศึกษาทางคลินิก ไม่ก่อให้เกิดการแพ้และการระคายเคืองในผู้ใช้ และยังไม่มีการปนเปื้อนของสารต้องห้ามในเครื่องสำอาง เชื้อจุลชีพ และโลหะหนัก จึงมั่นใจได้ว่าจะปลอดภัยกับผู้ใช้ผลิตภัณฑ์ อีกทั้งข้อมูลมูลดังกล่าวพร้อมที่จะยื่นขอจดทะเบียนกับทาง อ.ย. เป็นผลิตภัณฑ์เวชสำอางจำหน่ายในท้องตลาดได้

คำสำคัญ