การสะสมไมโครพลาสติกในสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังบางชนิดในชายฝั่งทะเลประเทศไทย

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการสะสมไมโครพลาสติกในสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังในประเทศไทย โดย ทำการเก็บตัวอย่างหอยเสียบ หอยนางรม หอยแมลงภู่ และปูม้า จากพื้นที่ชายฝั่งทะเล ได้แก่ อ่าวไทยตะวันออก อ่าวไทยตะวันตก อ่าวไทยตอนนอก และทะเลอันดามัน รวม 34 สถาที่ ในฤดูมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ และฤดูมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ จากผลการศึกษาพบว่าไมโครพลาสติกในมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ มีการสะสมสูงที่สุดในหอยแมลงภู่ และหอยนางรม ในหอยแมลงภู่ มีค่าเฉลี่ย 6.50?3.44 ชิ้น/ตัว ที่บริเวณนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จังหวัดระยอง ในพื้นที่อ่าวไทยตะวันออก ในหอยนางรมพบสูงที่สุดในพื้นที่ทะเลอันดามัน บริเวณอ่าวป่าตอง จังหวัดภูเก็ต จำนวน 7.50?5.95 ชิ้น/ตัว และพบในพื้นที่อ่าวไทยตะวันออก ที่บริเวณนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด 7.20?4.12 ชิ้น/ตัว ไมโครพลาสติกในหอยเสียบในพื้นที่ที่ศึกษาทั้งหมดมีปริมาณไม่แตกต่างกัน (P>0.05) การปนเปื้อน ไมโครพลาสติกในฤดูมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ พบในหอยแมลงภู่ และหอยนางรมมากที่สุด ที่บริเวณหาดชะอำ จังหวัดเพชรบุรี เท่ากับ 6.30 ? 5.49 และ 6.05?5.50 ชิ้น/ตัว ตามลำดับ ในพื้นที่ อ่าวไทยตะวันตก การปนเปื้อนไมโครพลาสติกในหอยเสียบพบว่าในพื้นที่อ่าวไทยตะวันตก มีความแตกต่างกับพื้นที่อ่าวไทยตะวันออกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) โดยพบสะสมสูงที่สุดบริเวณอ่าวไทยตะวันออก บริเวณ หาดชะอำ จังหวัดเพชรบุรีจำนวน 3.10?4.1 ชิ้น/ตัว จากการศึกษา ไมโครพลาสติกในปูม้าพบว่าค่าเฉลี่ยของไมโครพลาสติกในปูม้า ในพื้นที่อ่าวไทยตอนนอกมีความแตกต่างกับอ่าวไทยตะวันตกในฤดูมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ไมโครพลาสติกในลำไส้มีค่าเฉลี่ยมากกว่าเหงือก และไม่พบว่ามีการปนเปื้อนของไมโครพลาสติกในกล้ามเนื้อของปูม้า ไมโครพลาสติกที่พบในปูม้าเพศเมีย (3.82?2.77 ตัว/ตัว) มีปริมาณสูงกว่าที่พบในปูม้าเพศผู้ (3.40?2.06 ตัว/ตัว) นอกจากนี้พบว่าปูม้า ขนาดกลาง (15.60? 19.62 กรัม/ตัว) มีปริมาณไมโครพลาสติกสูงกว่าปูม้าขนาดเล็ก (97.00?8.16 กรัม/ตัว) และปูม้าขนาดใหญ่ (253.50 ?23.71 กรัม/ตัว) อย่างมีนัยสำคัญ สีและชนิดของไมโคร พลาสติกที่พบมากที่สุดในหอยสองฝา คือ สีดำ สีใส และสีน้ำเงิน สีที่พบมากในปูม้า คือสีดำ สีน้ำเงิน และน้ำตาล รูปร่างที่พบมากที่สุดในสัตว์ไม่มีกระดูสันหลังทั้งหมด คือ แบบส้นใย และชิ้นส่วน และพบว่าขนาดของไมโครพลาสติกกับน้ำหนักของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังทั้งหมดไม่มีความสัมพันธ์กัน ประเภทของไมโครพลาสติกที่พบมากที่สุดในหอยแมลงภู่และหอยนางรม คือไนลอน เท่ากับ 47% และ 25% ตามลำดับ ไมโครพลาสติกที่พบมากที่สุดในหอยเสียบ คือประเภทสี และไนลอน เท่ากับ 33.33% และ 31.25% ตามลำดับ โพลีเมอร์ที่พบสูงสุดในปูม้าคือประเภทโพลี 61 % การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่า ไมโครพลาสติกสามารถปนเปื้อนได้ทั้งในหอยสองฝา และปูม้า ดังนั้นข้อมูลดังกล่าวจึงสามารถนำมาใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานเพื่อติดตามและตระหนักถึงความเสี่ยงของไมโครพลาสติกต่อสุขภาพของมนุษย์

คำสำคัญ