การศึกษาการแพร่กระจาย และการประเมินฟลักซ์ของขยะประเภทไมโครพลาสติกในแม่น้ำเจ้าพระยาตอนกลาง และตอนล่าง

บทคัดย่อ

ปัจจุบันขยะไมโครพลาสติกเป็นปัญหาที่ทั่วโลกให้ความสำคัญ ซึ่งแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นแม่น้ำสายหลักในประเทศไทยที่สามารถนำพามลพิษต่าง ๆ จากแผ่นดินลงสู่ทะเล โดยเฉพาะอย่างยิ่งไมโครพลาสติก ในการศึกษานี้ได้ดำเนินการเก็บน้ำและดินตะกอนเพื่อวิเคราะห์ไมโครพลาสติก ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2564 เดือนกันยายน พ.ศ.2564 และเดือนมีนาคม พ.ศ. 2565 ครอบคลุมพื้นที่ 5 จังหวัดในแม่น้ำเจ้าพระยา ตลอดจนนำข้อมูลทางอุทกพลศาสตร์มาใช้เพื่อประเมินการถ่ายเทของไมโครพลาสติก ข้อมูลไมโครพลาสติกได้จำแนกตามขนาด รูปร่าง สี และชนิดพอลิเมอร์ รวมถึงมีการเก็บข้อมูลอัตราการตกตะกอน ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่าไมโครพลาสติกสามารถพบได้ในทุกสถานีเก็บตัวอย่าง โดยพบว่าค่าเฉลี่ยของปริมาณไมโครพลาสติกในน้ำมีค่าตั้งแต่ 0.54?.0.05 ถึง 1.07?0.28 ชิ้นต่อลิตร ในขณะที่ค่าเฉลี่ยของปริมาณไมโครพลาสติกในดินตะกอนมีค่าตั้งแต่ 183.84?38.76 ถึง 546.18?86.84 ชิ้นต่อกิโลกรัม ซึ่งปริมาณไมโครพลาสติกที่ปนเปื้อนในน้ำและสะสมในดินตะกอนมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญระหว่างฤดูกาล ที่ระดับนัยสำคัญ 0.05 ในขณะที่ความแตกต่างระหว่างจังหวัดมีความแตกต่างอย่างไม่มีนัยสำคัญ ผลการศึกษาพบว่า ขนาดของไมโครพลาสติกในน้ำมีขนาดใหญ่ขึ้นตามระยะเวลาในการศึกษา ขณะที่ในดินตะกอนขนาด 330-5,000 ไมโครเมตรเป็นขนาดที่พบมากที่สุด ส่วนรูปร่างเส้นใยเป็นรูปร่างที่พบมากที่สุดในทุกสถานี สีที่พบมากที่สุดได้แก่ สีน้ำเงิน และพอลิเมอร์ชนิดที่พบมากที่สุด ได้แก่ Polyethylene terephthalate ขณะที่อัตราการตกตะกอนมีความแตกต่างระหว่างฤดูกาล ส่วนการถ่ายเทปริมาณไมโครพลาสติกในเดือนกันยายน พ.ศ. 2564 จังหวัดสมุทรปราการมีปริมาณไมโครพลาสติกที่ถ่ายเทออกจากจังหวัดมากที่สุด และกรุงเทพมหานครเป็นจังหวัดที่มีปริมาณไมโครพลาสติกถ่ายเทออกจากจังหวัดมากที่สุดในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2565 ตามลำดับ โดยมีค่าเท่ากับ 1.83 และ 2.00 แสนล้านชิ้นต่อวัน ในขณะที่การถ่ายเทไมโครพลาสติกจากแผ่นดินลงสู่แม่น้ำพบว่าในเดือนกันยายน พ.ศ. 2564 จังหวัดสมุทรปราการมีปริมาณการถ่ายเทลงสู่แม่น้ำมากที่สุด โดยมีค่าเท่ากับ 1.61 แสนล้านชิ้นต่อวัน ในขณะที่จังหวัดนนทบุรีมีปริมาณการถ่ายเทลงสู่แม่น้ำมากที่สุดในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2565 โดยมีค่าเท่ากับ 1.21 แสนล้านชิ้นต่อวัน ซึ่งชี้ให้เห็นว่าพื้นที่ที่ก่อให้เกิดไมโครพลาสติกหลักของแม่น้ำเจ้าพระยาในฤดูน้ำหลากและฤดูน้ำแล้งนั้น ได้แก่ จังหวัดสมุทรปราการ และจังหวัดนนทบุรีตามลำดับ

คำสำคัญ