สภาวะการทำประมงหอยลายและเศรษฐกิจ-สังคมในพื้นที่อ่าวไทยตอนบน

บทคัดย่อ

หอยลายมีแพร+กระจายอยู+ในบริเวณอ+าวไทยหลายชนิดดวยกันโดยหอยลายชนิด Paphia undulata (short necked clam, surf clam, venus clam, catpet clam หรือ undulation clam) เปOน ชนิดเด+นของประเทศไทยทั้งฝQRงอ+าวไทย และฝQRงอันดามัน เปOนหอยเศรษฐกิจที่ทํารายไดในการส+งออกใหกับ ประเทศไทยในปT 2546 เปOนมูลค+า 252.6 ลานบาท (กรมประมง, 2548) การประมงหอยลายในประเทศไทยนั้น มีมานานแลวและเริ่มทําการประมงอย+างจริงจังตั้งแต+ปT 2514 แหล+งทําการประมงของหอยลายมีการกระจาย อยู+ทั่วไปตามแนวชายฝQRงทะเลทั้งภายในและบริเวณห+างฝQRงมากกว+า 3 กิโลเมตร และอยู+ใกลปากแม+น้ําในระดับ ความลึก 3-15 เมตร ในอ+าวไทยพบอยู+ที่ระดับความลึกน้ํา 4-6 เมตร (สรามิศร, 2532) ในสภาพพื้นทองทะเล เปOนดินเลน หรือทรายปนโคลน หอยลายสามารถฝQงตัวอยู+ในพื้นดินที่ระดับความลึกของผิวดิน 1-4 นิ้ว (สุนันท และคณะ, 2528) ปQจจุบันแหล+งหอยลายพบมากอยู+ในบริเวณปากแม+น้ําท+าจีน และแม+น้ําบางปะกง ขณะที่ในปT 2519 แหล+งหอยลายที่ใหญ+ที่สุดของประเทศ คือ จังหวัดตราด (กรมประมง, 2535) แต+ปQจจุบันมีปริมาณลดลง มากจนไม+มีการทําประมง ในอ+าวไทยตอนบนหรือที่เรียกกันว+าอ+าวไทยตอนใน ยังมีแหล+งประมงหอยลายที่สําคัญๆ อยู+ในเขตจังหวัดสมุทรสาคร สมุทรสงคราม เพชรบุรี ฉะเชิงเทรา และสมุทรปราการ (มาลา และจินตนา, 2548) ซึ่งแหล+งหอยลายหลายแห+งไม+สามารถทําการประมงไดอย+างต+อเนื่องติดต+อกันหลายปT จําเปOนตองมีการหยุด ทําการประมงประมาณ 1-2 ปT หรือมากกว+านั้นจึงกลับมาทําประมงไดอีก เนื่องจากแหล+งประมงหอยลาย เสื่อมโทรมลง ประชากรหอยลายเติบโตไม+ทันต+อการทําประมง จนทําใหในบางแหล+งไม+สามารถฟ\]นตัวไดอีก (ไพเราะ และสุนันท, 2536) และยังมีปQญหากับเครื่องมือประมงอื่นๆ เนื่องจากพื้นที่ทําการประมงซอนทับกัน ดังนั้น เพื่อป^องกันการเกิดปQญหาที่อาจจะมีขึ้นในอนาคต จึงจําเปOนตองศึกษาแหล+งและปริมาณการเก็บเกี่ยว ของเรือประมงคราดหอยลายในพื้นที่อ+าวไทยตอนใน เพื่อนํามาใชบริหารจัดการประมงหอยลายในเชิงมาตรการ ก+อใหเกิดความเสมอภาคในการใชทรัพยากรร+วมกันกับชาวประมงเครื่องมือประมงอื่นๆ ในพื้นที่เดียวกัน

คำสำคัญ