การเพิ่มประสิทธิภาพการยับยั้งเชื้อสาเหตุโรคแอนแทรกโนสในพริกโดยการใช้สารไคโตซานหรือนาโนซิงค์ออกไซด์/ไคโตซานร่วมกับสารสกัดสมุนไพรบางชนิด

บทคัดย่อ

โรคแอนแทรกโนสในพริกนับว่าเป็นโรคพืชที่สำคัญของไทยและทั่วโลกที่สร้างความเสียหายแก่เกษตรกรผู้ปลูกพริก ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงศึกษาการเพิ่มประสิทธิภาพการยับยั้งเชื้อสาเหตุโรคแอนแทรกโนสในพริกโดยการใช้สารไคโตซานหรือนาโนซิงค์ออกไซด์/ไคโตซานร่วมกับสารสกัดสมุนไพรบางชนิด โดยสกัดสารจากสมุนไพรจำนวน 9 ชนิดคือ กลีบดอกกระเจี๊ยบแดง ผักติ้ว และ ใบชะมวง เถาของบอระเพ็ด ฟ้าทะลายโจร ผักแพว รากเจตมูลเพลิงแดง เปลือกมังคุด และใบฝรั่งพันธุ์กิมจู ด้วยตัวทำละลาย 3 ชนิดคือ เอทานอล 70% เอทานอล 40% และ เมทานอล พบว่าเมทานอลให้ผลผลิตของสารสกัดจากพืชทุกชนิดมีค่ามากที่สุด รองลงมาคือเอทานอล 70% และ เอทานอล 40% จากนั้นนำสารสกัดสมุนไพรที่ได้ไปทดสอบประสิทธิภาพการยับยั้งเชื้อรา C. gloeosporioides และ C. capsici พบว่า สารสกัดจากใบชะมวง และกลีบดอกกระเจี๊ยบแดงที่สกัดด้วยเมทานอลมีประสิทธิภาพในการยับยั้งเชื้อสูงสุด รองลงมาคือสารสกัดจากตัวทำลายเอทานอล 70% และ เอทานอล 40% อย่างไรก็ตามสารสกัดสมุนไพรด้วยตัวทำละลายเอทานอล 70% มีความเหมาะสมในการพัฒนาเป็นสารชีวภัณฑ์มากกว่าสารสกัดสมุนไพรด้วยตัวทำละลายเมทานอล เนื่องจากมีความเป็นพิษต่ำและง่ายต่อการผลิตโดยเกษตรกร และเมื่อใช้สารสกัดสมุนไพรชะมวงร่วมกับกระเจี๊ยบที่ความเข้มข้นแต่ละชนิดที่ 6,250 มิลลิกรัม/ลิตร ให้เปอร์เซ็นต์การยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อทั้ง 2 ชนิดสูงที่สุด โดยมีร้อยละการยับยั้งเชื้อรา C. gloeosporioides และ C. capsici เท่ากับ 91% และ 98% ตามลำดับ ไคโตซานที่สกัดจากเปลือกกุ้งด้วยวิธีต่างๆ พบว่าการสกัดด้วย 4% (v/v) HCl ที่อุณหภูมิห้องข้ามคืนให้คุณสมบัติใกล้เคียงกับไคโตซานทางการค้ามากที่สุด เมื่อนำไคโตซานที่สกัดได้ไปศึกษาปริมาณที่เหมาะสมในการยับยั้งการเชื้อ พบว่า ความเข้มข้น 100 มิลลิกรัม/ลิตร ให้ประสิทธิภาพการยับยั้งเชื้อสูงสุดคือ 59.09 และ 100% ในเชื้อ C. capsici และ C. gloeosporioides ตามลำดับ และเมื่อใช้สารสกัดจากใบชะมวง และกลีบดอกกระเจี๊ยบที่ความเข้มข้น 6,250 มิลลิกรัม/ลิตร ร่วมกับไคโตซานที่ความเข้มข้น 15 มิลลิกรัม/ลิตร พบว่าประสิทธิภาพการยับยั้งเชื้อของสารสกัดชะมวงและกลีบดอกกระเจี๊ยบแดงร่วมกับไคโตซานสูงกว่าใช้สารสกัดเพียงอย่างเดียว โดยมีร้อยละการยับยั้งเชื้อรา C. gloeosporioides เท่ากับ 99.57% (สารสกัดใบชะมวงร่วมกับสารละลายไคโตซาน) และ 98.29% (สารสกัดกลีบดอกกระเจี๊ยบแดงร่วมกับสารละลายไคโตซาน) และร้อยละการยับยั้งเชื้อรา C. capsici เท่ากับ 99.15% (สารสกัดใบชะมวงร่วมกับสารละลายไคโตซาน) และ 98.29% (สารสกัดกลีบดอกกระเจี๊ยบแดงร่วมกับสารละลายไคโตซาน)การทดสอบการยับยั้งเชื้อราของอนุภาคนาโนซิงค์ออกไซด์ (nanoZnO) และสารคอมโพสิทนาโนซิงค์ออกไซด์ (นาโนซิงค์ออกไซด์/สารสกัดสมุนไพร) เปรียบเทียบกับ NanoZnO ที่ความเข้มข้น 15 mmol/L พบว่าทุกสารคอมโพสิทนาโนซิงค์ออกไซด์จากสมุนไพรทุกชนิด และ NanoZnO ให้ผลการยับยั้งเชื้อราไม่แตกต่างกันทางสถิติ จึงทดสอบการยับยั้งเชื้อเฉพาะ NanoZnO โดยเพิ่มความเข้มข้นขึ้นเป็น 45 90 135 และ 180 mmol/L พบว่า ความเข้มข้นของ NanoZnO 180 mmol/L ให้เปอร์เซ็นต์การยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อ C. gloeosporioides และ C. capsici สูงสุดที่ 86.36 และ 71.43 ตามลำดับ และเมื่อทดสอบเปอร์เซ็นต์การยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อราทั้งสองชนิดของสาร nanoZnO ร่วมกับไคโตซาน 15 มิลลิกรัม/ลิตร พบว่า เปอร์เซ็นต์การยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อราทั้งสองชนิดสูงกว่าการใช้ nanoZnO หรือไคโตซานเพียงอย่างเดียว

คำสำคัญ