การวิเคราะห์สารพฤกษเคมีในกลุ่มฟลาโวนอยด์ การจัดทำดีเอ็นเอบาร์โคด การวิเคราะห์ศักยภาพในการต้านอนุมูลอิสระและชะลอความแก่ ของสมุนไพรไทย Monochoria angustifolia (G. X. Wang) Boonkerd & Tungmunnithum ซึ่งเป็นพืชสมุนไพรชนิดใหม่ของโลก เพื่อเป็นวัตถุดิบสำหรับอุตสาหกรรมการผลิตพฤกษเภสัชภัณฑ์และเวชสำอาง

บทคัดย่อ

Monochoria angustifolia เป็นพืชสมุนไพรไทยชนิดใหม่ของโลกที่มีศักยภาพในเชิงพานิชย์ เนื่องจากมีการกระจายพันธุ์อยู่ทั่วประเทศไทย สามารถเจริญเติบโตได้ง่าย และมีการศึกษาสถานะทางอนุกรมวิธานทั้งทางด้านสัณฐานวิทยา กายวิภาคศาสตร์ และชีววิทยาโมเลกุลด้วยวิธี DNA sequencing และ Phylogenetic analysis เรียบร้อยแล้ว จากผลการศึกษาในระดับประชากรของพืชสมุนไพรไทยชนิดนี้ในปีที่ 1 ของโครงการจากทั่วทุกเขตการกระจายพันธุ์ของประเทศไทย การวิเคราะห์ดีเอ็นเอบาร์โคด เพื่อวิเคราะห์ประสิทธิภาพและความเหมาะสมของตำแหน่งยีนที่ใช้พิสูจน์ชนิดของพืช M. angustifolia นั้น พบว่าตำแหน่งยีนที่มีประสิทธิภาพและความเหมาะสมในการใช้พิสูจน์ชนิดพืช M. angustifolia มากที่สุดคือ ตำแหน่งยีน matK ผลการศึกษาฤทธิ์ในการต้านอนุมูลอิสระของสารสกัด บ่งชี้ว่า M. angustifolia ซึ่งเป็นพืชชนิดใหม่ของโลกนั้นออกฤทธิ์ในการต้านอนุมูลอิสระ ผ่านทั้งสองกลไกคือ ET and HAT antioxidant mechanism จากผลการวิจัยทั้งด้านการวิเคราะห์สารพฤกษเคมีในกลุ่มฟลาโวนอยด์และฟีโนลิก และฤทธิ์ในการต้านอนุมูลอิสระ พบว่าสารสกัดจากประชากรที่ 16, 17, 19, 23 และ 25 ของ M. angustifolia มีศักยภาพสูงในการศึกษาต่อยอดและพัฒนาพฤกษเภสัชภัณฑ์และเวชสำอางของประเทศไทยต่อไป ผลการทดสอบพบว่าความเข้มข้นของสารสกัดตั้งแต่ 1-100 ?g/ml ไม่มีความเป็นพิษต่อเซลล์ HEK-293 และความเข้มข้นของสารสกัดที่ 50 ?g/ml เหมาะสมต่อการทดสอบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของสารสกัด โดยสารสกัด จากประชากรที่ 16, 17 และ 23 สามารถลดปริมาณของ ROS ที่เกิดขึ้นภายในเซลล์ได้ ซึ่งประสิทธิภาพในการลดปริมาณของ ROS ของสารสกัดดังกล่าวนี้ เทียบเคียงได้กับ วิตามินซี สามารถลดปริมาณของ ROS ที่เกิดขึ้นภายในเซลล์ที่ถูกเหนี่ยวนำด้วย H2O2 ได้อย่างมีนัยสำคัญ ผลการศึกษากลไกในการออกฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระภายในเซลล์ HEK-293 ของสารสกัด โดยวัดปริมาณของ mRNA ของ antioxidant enzymes ชนิดต่างๆ พบว่ามีเอนไซม์อย่างน้อย 3 ชนิด ได้แก่ catalase, GPx-1 และ GR ที่ถูกเหนี่ยวนำการสร้าง mRNA ได้ด้วยสารสกัดดังกล่าว อย่างไรก็ตามควรทำการศึกษาต่อยอดจากผลการวิจัยในปีที่ 1 ของโครงการนี้ ได้แก่ In cellulo antioxidant assay using our yeast model เพื่อประยุกต์ใช้สารสกัดจากประชากรดังกล่าวของ M. angustifolia ในด้านเครื่องสำอางหรือเวชสำอาง รวมทั้งศึกษา in vitro และ in cellulo antiaging activities เพื่อใช้เป็นข้อมูลยืนยันศักยภาพของสารสกัดจากประชากรดังกล่าวของ M. angustifolia ที่สามารถพัฒนาให้เป็น potential extracts สำหรับอุตสาหกรรมการผลิตพฤกษเภสัชภัณฑ์หรือเวชสำอางที่สามารถขึ้นทะเบียนผลิตภัณฑ์กับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาต่อไป นอกจากนี้ยังควรทำการศึกษาเพิ่มเติมในพืชสมุนไพรชนิดอื่นๆในสกุลเดียวกัน เพื่อเพิ่มโอกาสในการค้นพบพืชสมุนไพรศักยภาพสูงที่มีการกระจายพันธุส่วนใหญ่อยู่ในประเทศไทย เพื่อพัฒนาให้เป็นวัตถุดิบสำหรับอุตสาหกรรมการผลิตพฤกษเภสัชภัณฑ์หรือเวชสำอางต่อไป