การใช้ประโยชน์ปุ๋ยหมักยาสูบเป็นธาตุอาหารหลักและสารชีวภัณฑ์ป้องกันศัตรูพืชสำหรับกลุ่มเกษตรปลอดสารพิษชุมชนออนใต้ จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

เทศบาลตำบลออนใต้ เป็นพื้นที่หนึ่งในภาคเหนือตอนบนซึ่งได้รับการสนับสนุนการเกษตรปลอดสารพิษโดยเน้นการผลิตพืชและผักปลอดสารพิษ ซึ่งการรวมกลุ่มเกษตรปลอดสารพิษดังกล่าว ทำให้เกษตรกรในพื้นที่ได้ค้นพบความเปลี่ยนแปลงในทางบวกที่เกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไปทั้งด้านอาชีพและสุขภาพ อย่างไรก็ตาม จากการลงพื้นที่สำรวจของคณะผู้วิจัยฯ เมื่อเร็วนี้ พบว่ากลุ่มเกษตรปลอดสารพิษ (เทศบาลตำบลออนใต้) ได้ประสบปัญหาการพึ่งพาตนเองด้านปัจจัยการผลิตอย่างมาก เนื่องจากกลุ่มเกษตรปลอดสารพิษเทศบาลตำบลออนใต้ขาดแคลนมูลสัตว์สำหรับการใช้เป็นวัตถุดิบและแหล่งธาตุอาหารหลัก (ไนโตรเจน/ฟอสฟอรัส/โพแทสเซียม) ในการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ จึงได้ส่งผลกระทบต่อการทำเกษตรปลอดสารพิษและความอย่างยั่งยืนของกลุ่มเกษตรปลอดสารพิษเทศบาลตำบลออนใต้ ด้วยเทศบาลตำบลออนใต้ จังหวัดเชียงใหม่ เป็นพื้นที่หนึ่งที่ผลิตเศษชีวมวลเหลือทิ้งยาสูบ (ก้านยาสูบ เศษใบยาสูบ และเศษฝุ่นใบยา) ซึ่งเป็นของเสียที่เกิดจากกระบวนการปลูกพืชยาสูบและการบ่มใบยาในปริมาณสูง และหากไม่มีการจัดการที่เหมาะสม สามารถก่อให้เกิดปัญหามลพิษต่อสิ่งแวดล้อมสู่ชุมชนได้โดยง่ายยากที่จะหลีกเลี่ยง อย่างไรก็ตาม ชีวมวลเหลือทิ้งยาสูบมีปริมาณธาตุไนโตรเจน (2.35%) โพแทสเซียม (1.95%) และฟอสฟอรัส (937 ug/g) ค่อนข้างสูงเพียงพอต่อความต้องการของพืช นอกจากนี้ นิโคติน (Nicotine) เป็นสารประกอบอัลคาลอยด์ชนิดหนึ่ง สามารถให้ฤทธิ์ทางชีวภาพในการกำจัดและฆ่าแมลงศัตรูพืชด้านการเกษตรได้ ขณะเดียวกัน ผลการวิจัยของต่างประเทศที่เด่นชัดหลายผลงาน ได้บ่งชี้ถึงประโยชน์ของการใช้ปุ๋ยหมักรวมทั้งสารสกัดจากปุ๋ยหมักเป็นสารชีวภัณฑ์ป้องกันศัตรูพืชในดิน ดังนั้น การดำเนินโครงการนี้จึงมุ่งเน้นการจัดการความรู้เชิงปฏิบัติการระดับแปลงสาธิตแบบมีส่วนร่วม เรื่อง การใช้ประโยชน์ปุ๋ยหมักยาสูบเป็นธาตุอาหารหลักและสารชีวภัณฑ์ป้องกันศัตรูพืชสำหรับกลุ่มเกษตรปลอดสารพิษชุมชนออนใต้ จังหวัดเชียงใหม่ ประโยชน์ที่ได้นอกจากเป็นการเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือทิ้งยาสูบเพื่อใช้เป็นปุ๋ยหมักและสารชีวภัณฑ์ป้องกันศัตรูพืช (ลดรายจ่ายและการใช้สารเคมี) ยังถือเป็นการส่งเสริมเกษตรกรรมปลอดสารพิษ ซึ่งมีความปลอดภัยต่อผู้บริโภคและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมชุมชนท้องถิ่นอย่างยั่งยืน

คำสำคัญ