ถ่ายทอดการใช้ประโยชน์กากมันหมักยีสต์การผลิตปลายข้าวเทียมเป็นการผลิตอาหารเลี้ยงสัตว์ต้นทุนต่ำแบบพึ่งพาตนเอง (ปีที่ 2)

บทคัดย่อ

การถ่ายทอดการใช้ประโยชน์กากมันหมักยีสต์และการผลิตปลายข้าวเทียมเป็นอาหารเลี้ยงสัตว์เพื่อช่วยลดต้นทุนการผลิตแบบพึ่งพาตนเอง และการประยุกต์ใช้หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้พัฒนาพื้นที่จังหวัดนครพนม เป็นโครงการที่ได้รับการสนับสนุนงบประมาณการจัดการความรู้เพื่อการใช้ประโยชน์เชิงชุมชน สังคม ตามแนวพระราชดำริ” ภายใต้โครงการจัดการความรู้และถ่ายทอดเทคโนโลยีจากผลงานวิจัยและนวัตกรรม ประจำปี 2560 จำนวน 6 กลุ่มวิสาหกิจชุมชนในจังหวัดนครพนม โดยสร้างความร่วมมือบูรณาการระหว่างหน่วยงาน เช่น สำนักงานปศุสัตว์จังหวัด กองทุนฟื้นฟูและพัฒนาเกษตรกรจังหวัดนครพนม และกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้เลี้ยงสัตว์ การดำเนินโครงการขยายผลถ่ายทอดองค์ความรู้เทคโนโลยี และนวัตกรรม แบ่งออกเป็น 3 กิจกรรม ดังนี้ การพัฒนาผลการวิจัยการใช้กากมันสำปะหลังที่เป็นผลพลอยได้ราคาถูกจากโรงงานอุตสาหกรรมผลิตมันสำปะหลังมาหมักยีสต์ มีต้นทุนการผลิตทั้งหมด เฉลี่ย 2.3 บาท/กก. ระดับโปรตีนร้อยละ 12 ใช้เป็นส่วนผสมเลี้ยงสัตว์ ช่วยลดต้นทุนการเลี้ยงได้มากถึงร้อยละ 30-40 การผลิตอาหารที่มีส่วนผสมจากการมันหมักยีสต์เฉลี่ย 6.6 บาท/กก. (ในอัตราส่วน อาหาร 1 : กากมันหมัก 2) ใช้เองภายในฟาร์ม กำไรที่เลี้ยงสัตว์จากการใช้กากมันหมักยีสต์ 49.84 บาท/กก. ทำให้ช่องว่างกำไรเพิ่มมากขึ้น 22.36 บาท/กก. จากการเลี้ยงแบบเดิม สร้างนวัตกรรมการผลิตปลายข้าวเทียมและข้าวโพดเทียมเป็นแหล่งวัตถุดิบอาหารสัตว์ใช้เอง มีคุณสมบัติทางโภชนะเท่าเทียมกับปลายข้าวและข้าวโพดได้จริง แต่มีต้นทุนการผลิตต่ำกว่าปลายข้าวและข้าวโพด ปัจจุบัน ราคาปลายข้าวและข้าวโพดอาหารสัตว์ 14.61 และ 11.30 บาท/กก. ตามลำดับ แต่เมื่อมีการพัฒนาดัดแปลงผลิตปลายข้าวเทียมและข้าวโพดเทียม ราคาต้นทุนการผลิต 7.84 บาท/กก. ให้เป็นปลายข้าววิทยาศาสตร์สำหรับสัตว์ ผลิตภัณฑ์ที่ผลิตนี้ถือว่าเป็นวัตถุดิบแปรรูปชนิดใหม่ที่ผู้เลี้ยงสัตว์สามารถนำไปใช้แทนข้าวโพดและปลายข้าวในสูตรอาหารได้ทันที การยกระดับองค์ความรู้ด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรม การใช้แอพพลิเคชั่นการคำนวณสูตรอาหารต้นทุนต่ำ การบันทึกข้อมูลฟาร์ม และวิเคราะห์ต้นทุนการผลิต เพื่อลดต้นทุนการผลิตจากอาหารแบบพึ่งพาตนเอง ตลอดจนช่วยเพิ่มประสิทธิภาพผลผลิตภายในฟาร์มของกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์อย่างมีประสิทธิภาพ โดยการผลักดันและขับเคลื่อนการนำผลงานวิจัยและนวัตกรรมเป็นกิจกรรมส่งเสริมและถ่ายทอดองค์ความรู้นำไปใช้ประโยชน์ เพื่อการพัฒนาชุมชนเป็นกระบวนการทบทวนทักษะ (Re-skill) ยกระดับทักษะด้วยนวัตกรรม (Up-skill) และเพิ่มทักษะองค์ความรู้ใหม่ (New skill) ให้ปรับตัวก้าวทันการแข่งขันของโลกปัจจุบัน เพื่อตอบโจทย์เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน ผลการดำเนินการที่ผ่านมา พบว่า ผลตอบรับของผู้ที่เข้าร่วมโครงการได้รับความรู้ในการอบรมได้นำความรู้ไปใช้ประโยชน์ทันทีหลังการถ่ายทอดเป็นที่ต้องการและน่าพอใจอย่างมาก จำนวน 243 ราย 1) เกษตรกรได้นำความรู้ไปใช้ภายในครอบครัวที่มีกิจกรรมเลี้ยงสัตว์ จำนวน 202 ราย (คิดเป็นร้อยละ 83.13) ลดค่าใช้จ่ายด้านอาหารลงจากการใช้กากมันหมักยีสต์ มากที่สุดในระดับ 6,001-7,000 บาท/เดือน/ฟาร์ม การผลิตปลายข้าวเทียมมากที่สุด ในระดับ 3,001-4,000 บาท/เดือน/ฟาร์ม ลดค่าใช้จ่ายการจัดการคำนวณสูตรอาหาร เพื่อใช้ในการเลี้ยงสัตว์ลงได้มากที่สุดในระดับ 7,001-8,000 บาท/เดือน/ฟาร์ม 2) ความพึงพอใจของผู้รับการถ่ายทอดฯ ร้อยละ 88.43 ค่าคะแนนระดับความพึงพอใจเฉลี่ย 4.42 อยู่ในระดับมากที่สุด 3) ผู้รับการถ่ายทอดฯ มีการนำไปใช้ประโยชน์หรือปฏิบัติร้อยละ 100.00 4) สัดส่วนผลลัพธ์ทางเศรษฐกิจ (B/C Ratio) และสังคมที่เกิดจากการดำเนินงานส่งเสริมกิจกรรมจัดการความรู้และถ่ายทอดเทคโนโลยีของโครงการเปรียบเทียบกับงบประมาณที่ได้รับ เท่ากับ 32.84 เท่าของงบประมาณที่ใช้จ่ายในการจัดกิจกรรม เกิดความคุ้มค่าในการสร้างผลกระทบต่อการเสริมสร้างคุณภาพชีวิต การสร้างรายได้เพิ่มขึ้นเฉลี่ย 7,882 บาท/เดือน สร้างงาน สร้างอาชีพ และแก้ไขปัญหาความยากจน แบบพึ่งพาตนเอง ดังนั้น การเสนอโครงการเพื่อขอรับการสนับสนุนงบประมาณประจำปี 2564 ต่อยอดในการขับเคลื่อนขยายผลของกิจกรรมภายใต้โครงการดังกล่าวในพื้นที่ที่มีความต้องการเชิงพัฒนาชุมชนแบบพึ่งพาตนเองด้วยการเสริมสร้างยกระดับองค์ความรู้สู่การสร้างอาชีพ ให้กับกลุ่มวิสาหกิจชุมชน และกลุ่มเกษตร จำนวน 7 กลุ่ม ที่มีความต้องการพัฒนาและมีศักยภาพที่ผ่านการคัดเลือกและบ่มเพาะของสำนักงานปศุสัตว์จังหวัด เพื่อยกระดับองค์ความรู้และพัฒนากำลังคน (Man power) ให้เกิดการพึ่งพาตนเอง ตลอดจนเกิดการสร้างความร่วมมือของสำนักงานปศุสัตว์จังหวัดนครพนม กองทุนฟื้นฟูและพัฒนาเกษตรกรจังหวัดนครพนม และกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้เลี้ยงสัตว์ และสอดรับนโยบายของรัฐบาลที่มีเสนอโครงการผ่านไปยังธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์เป็นผู้ดำเนินในการสนับสนุนการกู้เงินในโครงการเสริมสร้างอาชีพปศุสัตว์ กู้เงินล้านบาทจ่ายดอกเบี้ยร้อยบาทต่อปี (โครงการกู้ ล้านจ่ายดอกเบี้ยร้อย) เป็นระยะเวลา 3 ปี การถ่ายทอดเทคโนโลยีและนวัตกรรมพร้อมใช้งานลงสู่กลุ่มวิสาหกิจชุมชนสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้หลายด้าน เช่น 1) เชิงพื้นที่ การพัฒนาพื้นที่ด้วยองค์ความรู้และงบประมาณที่ได้รับการสนับสนุนต่าง ๆ ให้เกิดความเข้มแข็งและยั่งยืน 2) เชิงพานิชย์ การผลิตเพื่อจำหน่ายภายในชุมชนและพื้นที่ใกล้เคียง และ 3) เชิงวิชาการ การถ่ายทอดขยายผลต่อ และการสร้างวิทยากรตัวคูณภายในชุมชน การดำเนินโครงการนี้โดยใช้วิธีการจัดฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการในพื้นที่จริงของกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์ (สุกร สัตว์ปีก และโคเนื้อ) จากวิทยากรที่มีประสบการณ์เชี่ยวชาญ และดำเนินโครงการขยายผลในจังหวัดนครพนม 7 กลุ่ม ระยะดำเนินโครงการ 10 เดือน โดยมีขั้นตอน คือ 1) การคัดเลือกกลุ่มวิสาหกิจชุมชนที่เข้มแข็งจากฐานข้อมูลของสำนักงานปศุสัตว์จังหวัดนครพนม 2) การกรอกใบสมัครผู้เข้ารับการอบรม เก็บข้อมูลพื้นฐาน และรายได้ปัจจุบัน 3) การประเมินความพึงพอใจด้านความรู้วิทยากรและเนื้อหาองค์ความรู้การจัดฝึกอบรม 4) การติดตามประเมินของจำนวนผู้รับการถ่ายทอดฯ มีการนำไปใช้ประโยชน์และรายได้หลังผ่านการอบรมเชิงปฏิบัติการ 5) จำนวนสถานการณ์จัดตั้งเป็นศูนย์การเผยแพร่และถ่ายทอดองค์ความรู้ของชุมชน 6) การประเมินตัวชี้วัด (OKR) เชิงประจักษ์ตามวัตถุประสงค์และผลลัพธ์ของโครงการ และ 7) สัดส่วนผลลัพธ์และผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ (B/C Ratio) และสังคมที่เกิดจากการดำเนินงานถ่ายทอดเทคโนโลยีโครงการ ใช้เป็นแนวทางในการเก็บข้อมูล ประเมินผล การพัฒนากลุ่มเครือข่ายผู้เลี้ยงสัตว์จังหวัดนครพนมให้เข้มแข็ง โดยการประชุมแลกเปลี่ยนความคิดระดับเครือข่าย เสริมความรู้ด้านวิชาการ ใช้การมีส่วนร่วม (PAR) ระหว่างเกษตรกร หน่วยงานที่เกี่ยวข้องภายในจังหวัด เช่น นักวิชาการ มหาวิทยาลัยนครพนม, ปศุสัตว์จังหวัด, องค์การบริหารส่วนตำบล, องค์การบริหารส่วนจังหวัด และผู้ประกอบการด้านการค้า เป็นแผนการพัฒนาเพื่อสร้างสัตว์เศรษฐกิจทางเลือกใหม่ให้เกิดมูลค่าเพิ่ม (สุกร สัตว์ปีก และโคเนื้อ) สู่การสร้างอาชีพทั้งหลักและเสริม สร้างรายได้ที่ดีและเพิ่มขึ้น ให้ชุมชนเข้มแข็งเกิดการพึ่งพาตนเองอย่างยั่งยืน เพื่อเป็นการพัฒนาต่อยอดจากการส่งเสริมขับเคลื่อน เพื่อแก้ไขปัญหาเร่งด่วนของพื้นที่จังหวัดนครพนม พัฒนาการผลิตด้วยการใช้เทคโนโลยีเข้ามาเสริม ตลอดจนการพัฒนาจัดการองค์ความรู้ให้มีวิถีชีวิตการเกษตรที่ดีขึ้นลงสู่ระดับรากฐาน ซึ่งประกอบด้วย เกษตรกร ชุมชน ท้องถิ่น จากคนชนบทในท้องถิ่นมีความร่วมมือ ความสามัคคีที่อยากสร้างอาชีพ

คำสำคัญ