เรือนจำ เรือนธรรม: การพัฒนาธรรมวิทยากรต้นแบบเพื่อสอนพุทธธรรมและสร้างแรงบันดาลใจแก่ผู้ต้องขังในประเทศไทย
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์กระบวนการการพัฒนาธรรมวิทยากร พัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมธรรมวิทยากรต้นแบบ และเพื่อสร้างรูปแบบการพัฒนาธรรมวิทยากรเพื่อสอนพุทธธรรมและสร้างแรงบันดาลใจแก่ผู้ต้องขังในประเทศไทย กลุ่มเป้าหมาย คือ ธรรมวิทยากรทั้งที่เป็นพระภิกษุและฆราวาสที่มีบทบาทและหน้าที่ในการสอนพุทธธรรมในเรือนจำประจำจังหวัดทั่วประเทศไทย จำนวน 100 คน ที่สมัครเข้าร่วมโครงการและมีคุณสมบัติตามที่กำหนดขึ้น เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์ สนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลจากถอดบทเรียน ติดตามผลการวิจัย และประเมินผลผ่านการประชุมสัมมนา ข้อมูลที่ได้นำมาวิเคราะห์และสังเคราะห์เนื้อหา และเขียนบรรยายเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า 1. ผลการสังเคราะห์กระบวนการการพัฒนาธรรมวิทยากรหรือวิทยากรต้นแบบในประเทศไทย ควรบูรณาการกระบวนการสร้างสติผ่านกิจกรรมหลากหลายผ่านต้นแบบหรือตัวอย่างชีวิตที่สามารถสร้างแรงบันดาลใจในชีวิต ได้แก่ การจัดทำหลักสูตรอบรมระยะสั้น ระยะยาว มีตัวชี้วัด เป้าหมาย กำหนดคุณสมบัติธรรมวิทยากรให้มีมาตรฐาน การติดตามประเมินผล สร้างกระบวนการเรียนรู้ที่มีพลัง เป็นต้น 2. หลักสูตรฝึกอบรมธรรมวิทยากรต้นแบบเพื่อสอนพุทธธรรมและสร้างแรงบันดาลใจแก่ผู้ต้องขังในประเทศไทย แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ 1) พุทธธรรมที่จำเป็นสำหรับชีวิต บูรณาการหลัก คำสอนจากหนังสือเรื่องธรรมนูญชีวิตของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต) 2) แรงบันดาลใจ เป็นการศึกษาต้นแบบบุคคลที่สามารถฝ่าฝันอุปสรรคจนประสบผลสำเร็จในชีวิต จำนวน 20 ราย นำมาเสนอผ่านสื่อการเรียนรู้ด้วยตนเองในหลากหลายรูปแบบ 3. รูปแบบการพัฒนาธรรมวิทยากรเพื่อสอนพุทธธรรมและสร้างแรงบันดาลใจแก่ผู้ต้องขังในประเทศไทย เรียกว่า รูปแบบกัลยาณมิตร (KALYANAMITRA Model) ประกอบด้วยกระบวนการพัฒนา 4 ขั้นตอน ได้แก่ 1) สร้างศรัทธา 2) สนทนาเปิดใจ 3) เสริมธรรมเสริมปัญญา 4) แสวงหาสันติ แนวปฏิบัติการสร้างแรงบันดาลใจ 12 ประการแก่ผู้ต้องขัง ได้แก่ 1) เพียบพร้อมด้วยปัญญา 2) ปฏิปทาน่าเลื่อมใส 3) ผู้นำจิตใจแห่งการภาวนา 4) จิตอาสาเกื้อกูล 5) เกื้อหนุนความคิด 6) ร่วมจิตแก้ปัญหา 7) มุ่งมั่นพัฒนาตน 8) ดำรงชนม์ตามมรรคา วิปัสสนาเสริมชีวิต 10) กระบวนการคิดแยบคาย 11) เดินตามสายสัมมาสติ 12) มิจฉาทิฏฐิมุ่งปหาน ส่วนผลประเมินรูปแบบฯ มีความเหมาะสมและเป็นไปได้อยู่ในระดับมาก สามารถนำไปใช้ได้จริง