การสร้างแบบประเมินความเครียดด้วยรูปภาพ

บทคัดย่อ

บทนำ ปี 2540 กรมสุขภาพจิต ได้พัฒนาแบบวัดความเครียดขึ้น และได้นำไปใช้ในคลินิกคลายเครียดทั้งในกรมสุขภาพจิต และสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข รวมทั้งบุคคลทั่วไป แต่จากการจัดการความรู้และเรื่องเล่าประสบการณ์ของผู้ที่ดำเนินงานด้านสุขภาพจิตและใช้แบบประเมินความเครียดกับผู้มารับบริการในสถานบริการสาธารณสุขใน 76 จังหวัด ปี 2552 พบว่า แบบวัดดังกล่าวยังมีข้อจำกัดในการใช้งานในประชาชนบางกลุ่มที่อ่านหนังสือไม่ออกหรือสายตาไม่ดี และในกลุ่มที่ไม่ชอบที่จะอ่านตัวหนังสือ หรือไม่มีเวลา วัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนาแบบประเมินความเครียดด้วยรูปภาพ สำหรับประชาชนไทย อายุ 15 ปีขึ้นไป วัสดุและวิธีการ การวิจัยเชิงพรรณนา ณ จุดเวลาใดเวลาหนึ่ง แบ่งการศึกษาออกเป็น 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 การสร้างและพัฒนาแบบประเมินความเครียดที่เป็นข้อคำถาม ระยะที่ 2 การสร้างและพัฒนาแบบประเมินความเครียดด้วยรูปภาพ และระยะที่ 3 การพัฒนาเกณฑ์ปกติของแบบประเมินความเครียด กลุ่มตัวอย่างเป็นประชาชนที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไป ที่มีภูมิลำเนาอยู่ในเขตตรวจราชการที่ 3 การคัดเลือกตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่มีความเครียดและกลุ่มที่ไม่มีความเครียด จำนวน 630 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบประเมินความเครียดด้วยรูปภาพ และแบบประเมินความเครียด SPST – 20 สถิติที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ สถิติเชิงพรรณนา สถิติวิเคราะห์ปัจจัย ความไว ความจำเพาะ คุณค่าการทำนายผลบวก คุณค่าการทำนายผลลบ ความถูกต้องของการทดสอบ และความเที่ยงแบบสอดคล้องภายใน ผล พบว่า ได้แบบประเมินความเครียด จำนวน 2 ชุด คือ 1) แบบประเมินความเครียด ฉบับข้อคำถาม มีค่าสัมประสิทธิ์ความสอดคล้องภายในทั้งฉบับ เท่ากับ 0.84 มีค่าจุดตัด เท่ากับ 10 คะแนน ค่าความไว เท่ากับ 68.63 ค่าความจำเพาะ เท่ากับ 78.42 คุณค่าการทำนายผลบวก เท่ากับ 88.04 คุณค่าการทำนายผลลบ เท่ากับ 51.91 และความถูกต้องของการทดสอบ เท่ากับ 71.58 2) แบบประมินความเครียดฉบับรูปภาพ มีค่าสัมประสิทธิ์ความสอดคล้องภายในทั้งฉบับ เท่ากับ 0.88 มีค่าจุดตัด เท่ากับ 14 คะแนน ค่าความไว เท่ากับ 71.13 ค่าความจำเพาะเท่ากับ 80.00 คุณค่าการทำนายผลบวก เท่ากับ 89.17 คุณค่าการทำนายผลลบ เท่ากับ 54.48 และความถูกต้องของการทดสอบ เท่ากับ 73.80 สรุป แบบประเมินความเครียดด้วยรูปภาพที่พัฒนาขึ้นมีความตรงตามโครงสร้าง มีความเที่ยงสูง มีอำนาจจำแนกในการคัดกรองผู้ที่มีความเครียดในชุมชนได้ดี สามารถนำไปใช้ในการประเมินความเครียดในพื้นที่ได้ง่าย ข้อเสนอแนะ ควรศึกษาการหาเกณฑ์ปกติของแบบประเมินความเครียดด้วยรูปภาพในระดับประเทศต่อไป การวิจัยการสร้างแบบประเมินความเครียดด้วยรูปภาพ เป็ นการวิจัยเชิงพรรณนา ณ จุดเวลาใดเวลา หนึ่ง (Cross- sectional descriptive study) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาแบบประเมินความเครียดด้วย รูปภาพ ส าหรับประชาชนไทยอายุ 15 ปีข้ึนไป วิธีด ำเนินกำรวิจัย แบ่งการศึกษาออกเป็ น 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 การสร้างและพัฒนาแบบประเมิน ความเครียดที่เป็ นข้อค าถาม ระยะที่ 2 การสร้างและพัฒนาแบบประเมินความเครียดด้วยรูปภาพ และระยะ ที่3การพฒั นาเกณฑ์ปกติของแบบประเมินความเครียด กลุ่มตวัอยา่ งเป็นประชาชนที่มีอายุ15 ปีข้ึนไปที่มี ภูมิล าเนาอยใู่ นเขตตรวจราชการที่3 การคดัเลือกตวัอยา่ งแบบเฉพาะเจาะจง (Purposive sampling) แบ่งเป็น 2กลุ่ม คือกลุ่มที่มีความเครียดและกลุ่มที่ไม่มีความเครียด จา นวน 630คน เครื่องมือที่ใชใ้นการวิจยัคร้ังน้ี จา นวน 3 ชุด ไดแ้ก่ แบบสอบถามขอ้ มูลทวั่ ไป แบบประเมินความเครียดด้วยรูปภาพ และแบบประเมิน ความเครียด SPST-20 สถิติที่ใชใ้นการศึกษาคร้ังน้ีไดแ้ก่ สถิติเชิงพรรณนา (Descriptive analysis) สถิติ วิเคราะห์ปัจจัย (Factor Analysis) ความไว (Sensitivity) ความจ าเพาะ (Specificity) คุณค่าการทา นาย ผลบวก (PPV) คุณค่าการทา นายผลลบ (NPV) ความถูกต้องของการทดสอบ (Accuracy)และความเที่ยง แบบสอดคล้องภายใน (Cronbach’s alpha coefficient) ผลกำรศึกษำ พบวา่ ไดแ้บบประเมินความเครียด จา นวน 2 ชุด คือ 1) แบบประเมินความเครียด ฉบับข้อค าถาม จ านวน 10 ข้อ ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบ คือ ด้าน ร่างกายดา้นจิตใจและดา้นการดา เนินชีวิตประจา วนั มีค่าสัมประสิทธ์ิความสอดคลอ้งภายใน (Cronbach’s alpha) ท้งัฉบบั เท่ากบั 0.8480 มีค่าจุดตดั (Cut off point) เท่ากบั 10คะแนน ค่าความไว เท่ากบั 68.63 ค่า ความจา เพาะ เท่ากบั 78.42 คุณค่าการทา นายผลบวกเท่ากบั 88.04 คุณค่าการทา นายผลลบ เท่ากบั 51.91 และความถูกต้องของการทดสอบ เท่ากบั 71.58 2) แบบประเมินความเครี ยด ฉบับรูปภาพ จ านวน 14 ข้อ ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบ คือ ด้านร่างกาย ด้านจิตใจ และด้านการด าเนินชีวิตประจ าวนั มีค่าสัมประสิทธ์ิความสอดคล้องภายใน (Cronbach’s alpha) ท้งัฉบบั เท่ากบั 0.8827 มีค่าจุดตดั (Cut off point) เท่ากบั 14คะแนน ค่าความไว เท่ากบั 71.13 ค่าความจา เพาะ เท่ากบั 80.00 คุณค่าการทา นายผลบวก เท่ากบั 89.17 คุณค่าการทา นายผล ลบ เท่ากบั 54.48 และความถูกตอ้งของการทดสอบ เท่ากบั 73.80 สรุป แบบประเมินความเครียดด้วยรูปภาพที่พฒั นาข้ึนมีประสิทธิภาพความตรงตามโครงสร้าง มีความเที่ยงสูงและมีอา นาจจา แนกในการคดักรองผูท้ี่มีความเครียดในชุมชนไดด้ีการศึกษาคร้ังต่อไปควร ศึกษาการหาเกณฑ์ปกติของแบบประเมินความเครียดด้วยรูปภาพในระดับประเทศต่อไป

คำสำคัญ