แนวทางการใช้สื่อท้องถิ่นเพื่อการสื่อสารสุขภาพในภาคตะวันออก
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาศักยภาพ บทบาท ปัจจัยที่เป็นปัญหาและอุปสรรค ความพึงพอใจและความคาดหวังพร้อมทั้งแสวงหาแนวทางที่พึงประสงค์ในการใช้สื่อท้องถิ่นเพื่อ การสื่อสารสุขภาพในภาคตะวันออกให้เกิดประโยชน์สูงสุด เก็บข้อมูลในจังหวัดชลบุรีและจังหวัดฉะเชิงเทรา ด้วยเครื่องมือ 3 ประเภท เพื่อเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างกลุ่มต่าง ๆ ได้แก่ (1) แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างสำหรับบริหารสื่อท้องถิ่น อาทิ หัวหน้าฝ่ายผังรายการโทรทัศน์ หัวหน้าฝ่ายข่าววิทยุกระจายเสียงคลื่นหลัก บรรณาธิการหนังสือพิมพ์ท้องถิ่น เป็นต้น จำนวน 18 คน และแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างกับประชาชน จำนวน 80 (2) แบบสอบถามประชาชนที่เปิดรับสื่อท้องถิ่น จำนวน 400 คน (3) แบบวิเคราะห์เนื้อหาสื่อท้องถิ่นทั้ง 5 ประเภท ได้แก่ สถานีวิทยุกระจายเสียงคลื่นหลัก สถานี วิทยุชุมชน หอกระจายข่าว หนังสือพิมพ์ และเคเบิลทีวี จำนวน 9 สื่อ การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ข้อมูลโดยการจำแนกและจัดกลุ่มข้อมูล ผลการวิจัย พบว่า (1) ศักยภาพของสื่อท้องถิ่น สื่อท้องถิ่นมีศักยภาพด้านผู้บริหาร คือ ผู้บริหารดำเนินการจัดผังรายการและสัดส่วนของรายการ ศักยภาพด้านความร่วมมือจากหน่วยงานราชการ คือ หน่วยงานราชการสนับสนุนข้อมูลเกี่ยวกับสุขภาพ และเป็นผู้ผลิตรายการเกี่ยวกับสุขภาพร่วมกับสื่อท้องถิ่น ศักยภาพด้านคุณลักษณะของสื่อ คือ อยู่ใกล้ชิดประชาชน นำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับสุขภาพในท้องถิ่น (2) บทบาทของสื่อท้องถิ่น คือ การแจ้งข้อมูลข่าวสาร การให้ความรู้ และประชาสัมพันธ์กิจกรรมหรือข้อมูลเกี่ยวกับสุขภาพอนามัยแก่ประชาชนในท้องถิ่น (3) ปัจจัยที่เป็นปัญหาและอุปสรรคในการสื่อสารสุขภาพได้แก่ ขาดอิสระในการดำเนินงานเพราะอยู่ในกำกับของภาครัฐ ขาดงบประมาณทำให้การดำเนินงานขาดประสิทธิภาพ ความนิยมสื่อท้องถิ่นลดลงในทุกกลุ่มเป้าหมาย เทคโนโลยีส่งกระจายเสียงยังไม่ทันสมัย นักสื่อสารสุขภาพบางคนขาดทักษะ การสื่อสารทำให้สื่อสารกันผิดพลาด ขาดทักษะและประสบการณ์ (4) ความพึงพอใจและความคาดหวังของประชาชนที่มีต่อสื่อท้องถิ่น ประชาชนมีความพึงพอใจต่อสื่อท้องถิ่นโดยภาพรวมอยู่ที่ระดับเฉย ๆ โดยมีความพึงพอใจต่อสื่อในด้านความใกล้ชิด เข้าถึงง่าย สะดวกในการเปิดรับ ให้ความบันเทิง ส่วนความคาดหวังประชาชนคาดหวังโดยภาพรวมอยู่ที่ระดับมาก โดยคาดหวังว่า สื่อท้องถิ่นควรนำเสนอเรื่องสุขภาพมากกว่านี้ ควรพัฒนารูปแบบรายการให้มีความน่าสนใจ เนื้อหาข่าวมีความทันสมัยเป็นปัจจุบัน ทั้งนี้ สื่อท้องถิ่นที่เหมาะสมที่จะนำเสนอเรื่องสุขภาพ สามารถเรียงตามลำดับได้ดังนี้ หอกระจายข่าว วิทยุชุมชน เคเบิลทีวีท้องถิ่น หนังสือพิมพ์ท้องถิ่น และวิทยุกระจายเสียงคลื่นหลัก (5) แนวทางที่พึงประสงค์ในการใช้สื่อท้องถิ่นเพื่อการสื่อสารสุขภาพในภูมิภาคตะวันออกให้เกิดประโยชน์สูงสุดมีดังนี้ (5.1) ด้านการสื่อสารสุขภาพที่พึงประสงค์ ควรการให้ความรู้ด้านสุขภาพอนามัยในเชิงรุกอย่างต่อเนื่อง การประเมินทักษะด้านการสื่อสาร และการประเมินความพึงพอใจจากผู้รับสารหรือประชาชน (5.2) ด้านเนื้อหาสุขภาพอนามัยที่พึงประสงค์ ควรให้ความรู้เรื่องการรับประทานอาหารที่นำไปสู่โรคต่าง ๆ ความรู้เรื่องการดูแลสุขภาพในประเด็นต่าง ๆ ความรู้เพื่อให้รู้เท่าทันยา และความรู้เรื่องครอบครัว การดูแลสมาชิกในครอบครัว (5.3) ด้านบทบาทที่พึงประสงค์ ได้แก่ บทบาทในการให้ความรู้ด้านสุขภาพอนามัย บทบาทในการรณรงค์เพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกันโรคภัยไข้เจ็บ บทบาทในการรณรงค์และประสานความร่วมมือเพื่อสร้างความตื่นตัวเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพอนามัยของตนเองและชุมชนท้องถิ่น ประชาชนกลุ่มตัวอย่างเสนอแนะ ดังนี้ (1) ด้านผู้บริหารหรือผู้นำชุมชน ควรทำหน้าที่ในการกระจายข่าวสารเกี่ยวกับสุขภาพเพิ่มมากขึ้น (2) ด้านเนื้อหา วิทยุชุมชนเป็นธุรกิจมากขึ้น มุ่งเน้นการโฆษณาขายของมากเกินไป ควรนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับสุขภาพเพิ่มมากขึ้น (3) ด้านรูปแบบการนำเสนอ ควรมีความน่าสนใจมากขึ้น (4) ภาคีเครือข่าย ควรมีการสร้างภาคีเครือข่ายเกี่ยวกับสุขภาพภายในชุมชน (5) นโยบายของรัฐ กสทช. ควรเข้ามากำกับดูแลอย่างจริงจัง