ผลของเครือข่ายเกษตรกรเข้มแข็งต่อการพัฒนาการเลี้ยงแพะ

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพพื้นฐานทั่วไป สภาพการเลี้ยงแพะ การมีส่วนร่วม ในกิจกรรมกลุ่ม ความพึงพอใจต่อกิจกรรมกลุ่ม การเปลี่ยนแปลงหลังเข้าร่วมกลุ่มของเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะ สภาพพื้นฐาน และความเข้มแข็งของกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะ ในพื้นที่ 5 เขตปศุสัตว์ โดยศึกษาในเครือข่าย ประเภทกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะที่ประกอบด้วยกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ คณะกรรมการบริหารกลุ่ม จ านวน 110 ราย และเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะสมาชิกกลุ่ม จ านวน 468 ราย เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์สถิติโดย ใช้ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าไคว์สแควร์ ผลการศึกษาแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ส่วนที่ 1 ผลการศึกษาเครือข่ายประเภทกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะ พบว่า ส่วนใหญ่เป็นกลุ่มประเภทนิติบุคคล เกิดจากการรวมตัวกันเองของเกษตรกร จัดตั้งกลุ่มมานานเฉลี่ยไม่ เกิน 5 ปี มีจ านวนสมาชิกระหว่าง 11 – 30 คน โดยสมาชิกมาจากเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะในต าบลเดียวกัน ส่วน ใหญ่กลุ่มมีระเบียบข้อบังคับที่ผ่านความเห็นชอบจากสมาชิก ไม่มีการระดมหุ้น ไม่มีเงินออม ไม่มีทุนหมุนเวียน ในการบริหารกลุ่ม มีการประชุมสมาชิกนานๆ ครั้ง ในภาพรวมกลุ่มเกษตรกรส่วนใหญ่มีความเข้มแข็งในระดับ ปานกลาง โดยประเด็นความเข้มแข็งกลุ่มที่มีค่าเฉลี่ยในระดับมาก ได้แก่ การบริหารจัดการกลุ่ม และการ ให้บริการสนับสนุนสมาชิก ส่วนการสร้างฐานะและความมั่นคงของกลุ่มและการเชื่อมโยงกับผู้เกี่ยวข้องมี ค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับปานกลาง กิจกรรมที่กลุ่มส่วนใหญ่มากกว่าร้อยละ 80 คือ ผู้น ากลุ่มมีความรู้และ ประสบการณ์ คณะกรรมการกลุ่มได้รับมอบหมายหน้าที่ชัดเจน มีการประชุมสมาชิกกลุ่มเป็นประจ า มีการ พบปะคณะกรรมการกลุ่มสม่ าเสมอ มีบริการด้านสุขภาพแพะ มีกิจกรรมร่วมกันเพื่อแก้ไขปัญหาในการเลี้ยง แพะ และมีการติดตามสนับสนุนจากเจ้าหน้าที่กรมปศุสัตว์ โดยพบว่า อายุ ลักษณะของกลุ่ม รูปแบบการ รวมตัวของสมาชิก จ านวนสมาชิก การมีกิจกรรมการระดมหุ้น เงินออม ทุนหมุนเวียน และการประชุมสมาชิก ของกลุ่ม มีความสัมพันธ์ทางสถิติกับความเข้มแข็งของกลุ่ม ส่วนที่ 2 ผลการศึกษาเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะ พบว่า ส่วนใหญ่เป็นเพศชาย อายุระหว่าง 41 – 50 ปี มีการศึกษาระดับประถมศึกษา อาชีพท าการเกษตร เป็น สมาชิกกลุ่มมาไม่เกิน 5 ปีมีขนาดฟาร์มมากกว่า 20 ตัว เลี้ยงในระบบผสมผสาน เป็นแพะพันธุ์ลูกผสม ผสม พันธุ์โดยใช้พ่อเลี้ยงปล่อยตามแหล่งธรรมชาติ ไม่ให้อาหารข้น ให้อาหารเสริมแร่ธาตุ ฉีดวัคซีนและถ่ายพยาธิ เป็นประจ า ขายแพะในรูปแพะเนื้อกับพ่อค้าเร่ ไม่มีการแปรรูปจ าหน่าย เรื่องที่เกษตรกรมีส่วนร่วมใน กิจกรรมของกลุ ่มที ่มีค ่าเฉลี ่ยอยู่ในระดับมาก ได้แก่ การร่วมประชุมกลุ่ม การร่วมหารือกับสมาชิกและ เจ้าหน้าที่ การร่วมเผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร ร่วมจัดกิจกรรมถ่ายทอดความรู้ร่วมกิจกรรมป้องกันควบคุมโรค ร่วมจัดกิจกรรมแก้ปัญหากลุ่ม ร่วมรับความรู้จากการอบรม และร่วมรับข้อมูลข่าวสาร โดยพบว่า อาชีพ รูปแบบการเลี้ยงแพะ และอายุการเป็นสมาชิกกลุ่มมีความสัมพันธ์ทางสถิติกับการมีส่วนร่วมในกิจกรรมของ กลุ่มของเกษตรกร ส่วนความพึงพอใจของเกษตรกรต่อบทบาทของกลุ่มเกษตรกร พบว่า กิจกรรมกลุ่มที่ เกษตรกรมีค ่าเฉลี ่ยความพึงพอใจในระดับมาก ได้แก่ การได้รับความสะดวกในการติดต่อและมีโอกาส ใกล้ชิดกับเจ้าหน้าที ่ การจัดให้มีกิจกรรมแลกเปลี ่ยนเรียนรู้ระหว ่างสมาชิก การถ ่ายทอดความรู้และ เผยแพร่ข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการเลี้ยงแพะ การให้บริการด้านการปรับปรุงพันธุ์ ด้านการควบคุมป้องกัน โรค และด้านการดูแลสุขภาพแพะ การช่วยเหลือและได้รับการยอมรับจากเพื่อนสมาชิก โดยพบว่า อายุ ศาสนา อาชีพหลัก และประสบการณ์การเลี้ยงแพะของเกษตรกรมีความสัมพันธ์ทางสถิติกับความพึงพอใจของ เกษตรกร ความคิดเห็นเกษตรกรต่อการเปลี่ยนแปลงการเลี้ยงแพะหลังเข้าร่วมกลุ่ม เรื่องที่เกษตรกรเห็นว่ามีผล เปลี่ยนแปลงเพิ่มขึ้นมากที่สุด คือ รายได้จากการเลี้ยงแพะ

คำสำคัญ