โปรแกรม Family Check Up 4 Strengthening Family (FCU4SF) ในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของครอบครัวที่อาศัยในชุมชนแออัดเขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed method design) ชนิด Exploratory sequential design ระยะที่ 1 เป็นการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพ เพื่อค้นหาความหมายของครอบครัวเข้มแข็ง ครอบครัวอ่อนแอ และ รูปแบบการเลี้ยงดู โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม ผู้ให้ข้อมูลเป็นคู่พ่อแม่/ผู้ปกครองและลูกที่กำลังเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 ที่อาศัยในชุมชนแออัดเขตราชเทวี กรุงเทพฯ จำนวน 9 คู่ รวม 21 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์แก่นสาระ นำข้อมูลที่ได้มาบูรณาการกับผลการทบทวนหลักฐานเชิงประจักษ์ ระหว่างปี ค.ศ. 2015-2021 ได้สาระสำคัญของการสร้างครอบครัวเข้มแข็ง ดังนี้ กิจกรรมสำหรับครอบครัว ประกอบด้วย 1) การประเมินความเข้มแข็งของครอบครัว 2) การสร้างสัมพันธภาพในครอบครัว และ 3) การสื่อสารในครอบครัว กิจกรรมสำหรับพ่อแม่/ผู้ปกครอง ประกอบด้วย 1) การเลี้ยงดูลูกวัยรุ่น 2) การสร้างสัมพันธภาพกับลูก 3) การควบคุม กำกับ ติดตาม 4) การควบคุมตนเอง และ 5) การสื่อสารกับลูกวัยรุ่น กิจกรรมสำหรับลูก ประกอบด้วย 1) ชีวิตวัยรุ่น 2) การสร้างสัมพันธภาพ การตัดสินใจ 3) การบริหารเวลา การปฏิเสธ 4) การควบคุมตนเอง และ 5) การสื่อสารกับพ่อแม่ หลังจากนั้นนำกิจกรรมที่ได้เป็นแนวทางในการพัฒนาโปรแกรม Family Check Up 4 Strengthening Family (FCU4SF) ระยะเวลา 6 สัปดาห์ ในสัปดาห์แรกเป็นกิจกรรม ขั้นตอนที่ 1 ประเมินความเข้มแข็งในครอบครัว และ ขั้นตอนที่ 2 ให้ข้อมูลสะท้อนกลับ โดยใช้กระบวนการสร้างแรงจูงใจในการปรับพฤติกรรม สัปดาห์ที่ 2-6 เป็นกิจกรรมในขั้นตอนที่ 3 การส่งเสริมความเข้มแข็งในครอบครัวผ่านทาง Line Official Application วันละ 1 ครั้ง ระยะเวลา 5 วันต่อสัปดาห์ กิจกรรมของพ่อแม่ ให้ข้อมูลผ่านคลิปการ์ตูนแอนิเมชัน คลิปหนังสั้นทางวิดีทัศน์ และ การตอบคำถามเพื่อให้ผลสะท้อนกลับส่วนบุคคล กิจกรรมของลูกวัยรุ่น ให้ข้อมูลผ่านอินโฟกราฟิกส์ คลิปหนังสั้นทางวิดีทัศน์ และ การตอบคำถามเพื่อให้ผลสะท้อนกลับส่วนบุคคล ระยะที่ 2 ใช้รูปแบบการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi experimental design) เพื่อประเมินประสิทธิผลของโปรแกรม FCU4SF ในการสร้างความเข้มแข็งของครอบครัว ความยุ่งยากใจ และพฤติกรรมการเลี้ยงลูกวัยรุ่นของพ่อแม่/ผู้ปกครอง และ ความสามารถในการควบคุมตนเอง และการลดพฤติกรรมเสี่ยงในวัยรุ่นตอนต้น กลุ่มที่เข้าร่วมโปรแกรมเป็นคู่พ่อแม่/ผู้ปกครองและลูกที่กำลังเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 จำนวน 30 คู่ ที่ศึกษาในโรงเรียน A เขตราชเทวี กรุงเทพฯ คำนวนจำนวนกลุ่มตัวอย่างโดยใช้สูตรของ Glass กำหนดให้ระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 Power = 0.80 พ่อแม่/ผู้ปกครองที่เข้าร่วมโปรแกรมประเมินความเข้มแข็งของครอบครัวทั้ง 5 ด้าน แล้วพบว่าค่าเฉลี่ยไม่ผ่านเกณฑ์ด้านใดด้านหนึ่ง หลังเข้าร่วมโปรแกรม FCU4SF พบว่า ลูกวัยรุ่นที่ร่วมโปรแกรม FCU4SF มีความสามารถในการควบคุมตนเองโดยรวมดีกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05) มีพฤติกรรมเสี่ยงในการสูบบุหรี่/ดื่มสุราลดลง เหลือเพียงร้อยละ 23.30 ไม่มีพฤติกรรมเสี่ยงที่นำไปสู่การมีเพศสัมพันธ์ สำหรับกลุ่มพ่อแม่/ผู้ปกครอง ถึงแม้จะไม่มีการเปลี่ยนแปลงในเรื่องความยุ่งยากในชีวิต และพฤติกรรมการเลี้ยงดูลูกวัยรุ่น แต่พบว่ามีความสามารถในการเผชิญกับปัญหาที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวันได้ดีขึ้น มีการควบคุมกำกับ ติดตามลูกวัยรุ่น และมีการแสดงออกถึงความรักความผูกพันกับลูกวัยรุ่นเพิ่มขึ้น สอดคล้องกับระดับความเข้มแข็งของครอบครัวที่เพิ่มขึ้น เป็นร้อยละ 93.30 อย่างไรก็ตามครอบครัวถึงร้อยละ 53.30 ควรได้รับการพัฒนาความสามารถด้านการหลีกเลี่ยงภาวะเสี่ยงและการปรับตัวได้ในภาวะยากลำบาก ข้อเสนอแนะการสร้างความเข้มแข็งของครอบครัวสามารถทำได้ผ่านระบบปฏิบัติการ Web Application ที่เป็นทั้งเครื่องมือในการประเมิน การเรียนรู้ตามความต้องการ และ การประเมินผล รวมถึงชุมชนแหล่งเรียนรู้เสมือนจริง คำสำคัญ ครอบครัวเข้มแข็ง พฤติกรรมเสี่ยง วัยรุ่นตอนต้น การวิจัยแบบผสมผสาน LINE Official Account

ระดับความพร้อมของโครงการ