การศึกษาฤทธิ์สารสกัดของทองพันชั่งและบัวบกในการต้านเชื้อแบคทีเรียเพื่อพัฒนาสบู่

บทคัดย่อ

ทองพันชั่งและบัวบก เป็นสมุนไพรที่มีการนำมาใช้ประโยชน์ในการรักษาโรคผิวหนัง และมีรายงานสารสกัดของสมุนไพรสองชนิดนี้มีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย งานวิจัยนี้ ศึกษาฤทธิ์ของสารสกัดจากทองพันชั่งและบัวบกในการยับยั้งการเจริญของเชื้อแบคทีเรีย เพื่อนำสารสกัดมาพัฒนาสบู่ โดยการสกัดสารจากใบทองพันชั่งและใบบัวบกด้วยการหมักในเมทานอล และศึกษาฤทธิ์ของสารสกัดทั้งสองชนิดในการยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis, Escherichia coli และ Pseudomonas aeruginosa โดยวิธี disc diffusion และ broth dilution ผลการทดสอบพบว่า โดยวิธี disc diffusion สารสกัดทองพันชั่งที่ความเข้มข้น 50 mg/ml และสารสกัดบัวบกที่ความเข้มข้น 500 mg/ml สามารถยับยั้งเชื้อ S.aureus, S. epidermidis, E. coli แต่ไม่ยับยั้งเชื้อ P. aeruginosa จากผลแสดงว่าสารสกัดทองพันชั่งมีฤทธิ์ในการยับยั้งการเจริญของเชื้อทั้ง 3 สายพันธุ์ ดีกว่าสารสกัดบัวบก จึงทำการทดสอบสารสกัดทองพันชั่งโดยวิธี broth dilution พบว่า ความเข้มข้นต่ำสุดของสารสกัดที่ฆ่าแบคทีเรีย (Minimum bactericidal concentration, MBC) ต่อเชื้อทั้ง 3 สายพันธุ์ มีค่าเท่ากับ 25 mg/ml, และ ค่าความเข้มข้นของสารสกัดที่สามารถยับยั้งการเจริญของแบคทีเรียร้อยละ90 (MIC90) มีค่าเท่ากับ 9.5?0.12, 9.65?0.11และ 9.8?0.10 mg/ml และค่าค่าความเข้มข้นของสารสกัดที่สามารถยับยั้งการเจริญของแบคทีเรียร้อยละ50 (MIC50) มีค่าเท่ากับ 6.4?0.05, 6.5?0.06 และ 6.8?0.04 mg/ml ต่อเชื้อ S. aureus, S. epidermidis, E. coli ตามลำดับ หลังจากนั้นนำสารสกัดทองพันชั่งมาใส่ในตำรับสบู่เหลวปั้มโฟม ที่มีการกำหนด ค่าความหนืด และปริมาณฟองตามสูตรสบู่เหลว 3 สูตรจากท้องตลาด และค่า pH เท่ากับ 7 และการปรับเปลี่ยนความเข้มข้นของสาร sodium laureth sulfate และ cocamido proplybetaine จากผลการวัดคุณภาพทางเคมีและกายภาพของสบู่เหลว พบว่าตำรับสบู่เหลวปั้มโฟมล้างมือผสมทองพันชั่ง มีค่า pH เท่ากับ 7 ความหนืด cP6.9 ปริมาณฟอง 85 ml และหลังจากทดสอบความคงตัวด้วยวิธี Heating-Cooling cycle จำนวน 6 รอบ พบว่าตำรับสบู่มีความเสถียรภาพค่าความเป็นกรดด่างคงที่เท่ากับ7 และกลิ่นไม่มีการเปลี่ยนแปลง, สำหรับความหนืดเพิ่มขึ้น ปริมาณฟองลดลง และสีเข้มมากขึ้น

คำสำคัญ