การนำองค์ความรู้จากภูมิปัญญาท้องถิ่น(สมุนไพร) มาถ่ายทอดให้เกิดประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ : ภูมิปัญญาท้องถิ่นแพทย์แผนไทย (สมุนไพร)ในพื้นที่จังหวัดจันทบุรี และตราด
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ในการวิจัยเรื่อง การนำองค์ความรู้จากภูมิปัญญาท้องถิ่น (สมุนไพร) มาถ่ายทอดให้เกิดประโยชน์ในเชิงพาณิชย์: ภูมิปัญญาท้องถิ่นแพทย์แผนไทย (สมุนไพร) ในพื้นที่จังหวัดจันทบุรี และตราด 1) เพื่อศึกษาบริบทของการแพทย์แผนไทย (นวด อบ ประคบสมุนไพร) 2) เพื่อศึกษารวบรวมองค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นการแพทย์แผนไทยด้วยสมุนไพร (นวด อบ ประคบสมุนไพร) 3) เพื่อสร้างเครือข่ายภูมิปัญญาพื้นบ้านด้วยสมุนไพร นวด อบ และประคบ แลกเปลี่ยนความรู้กับนักวิจัยและผู้เชี่ยวชาญ และ เพื่อถ่ายทอดภูมิปัญญาพื้นบ้านกับผู้สนใจนำไปสู่การพัฒนาต่อยอดในเชิงพาณิชย์ผ่านการอบรมเชิงปฏิบัติการ โดยทำการศึกษาจากบุคคลหลัก โดยบุคคลแรกเลือกแบบเจาะจงและคนถัดไปใช้วิธีการ สโนว์บอล์ลเทคนิค (Snow Ball Technique) เพื่อแนะนำกลุ่มตัวอย่างอื่นต่อ ๆ กัน รวบรวมข้อมูลโดย การสัมภาษณ์แบบเจาะลึก (Depth Interview) การประชุมเวทีแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และกิจกรรมการถ่ายทอดองค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นสมุนไพร ในการวิจัยพบว่า 1.บริบทของการแพทย์แผนไทยพบว่า สมุนไพรไทยที่นิยมใช้ในวงการนวด อบ ประคบ ได้แก่ ขมิ้นชัน หัวไพล ต้นตะไคร้ มะกรูด ว่านขมิ้นอ้อย มะขาม ฝักส้มป่อย เถาเอ็นอ่อน การบูรและพิมเสน 2.องค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นการแพทย์แผนไทยด้วยสมุนไพร พบว่าผู้ประกอบการอายุต่ำสุด 19 ปี สูงสุด 86 ปี ลักษณะการประกอบการแยกเป็น 4 ประเภท คือ หมอนวดแผนไทย ประคบสมุนไพร อบสมุนไพร และ หมอสมุนไพร มีทั้งที่มีใบประกอบโรคศิลปะและ ไม่มีโรคศิลปะ วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในการรักษา ไพล ขมิ้น ตะไคร้ ใบมะกรูด ผิวมะกรูด ใบมะขาม ใบส้มป่อย เกลือแกง พิมเสน และการบูร ขั้นตอนการนวดมีหลายอย่าง ได้แก่ นวดแผนไทยโบราณ (นวดแบบเชลยศักดิ์) การนวดชอง นวดฝ่าเท้า ผสมผสานการอบประคบสมุนไพร การเป่าการนวดด้วยน้ำมันมะพร้าว มีการสืบทอดมาจากแหล่งครูบาอาจารย์ ผสมผสานความเชื่อไสยศาสตร์ มีการไหว้ครูทุกแห่ง ระดับการศึกษามีตั้งแต่ ไม่มีการศึกษาเลย จนถึงจบวุฒิการศึกษาปริญญาตรีแพทย์แผนไทยบัณฑิต มีรายได้เฉลี่ยต่อเดือน ประมาณ 10,000-20,000 บาท/เดือน ต้นทุนในการลงทุนกิจการ ต้นทุนในการดำเนินกิจการประมาณ ตั้งแต่ไม่มีต้นทุนเลยจนถึง 400,000 บาท มีทั้งลงทุนทีเดียว และไม่ได้ลงทุนทีเดียวแต่เป็นการค่อยๆ ลงทุนไปเรื่อยๆ ขั้นตอนการนวด พบว่า มีขั้นตอนในการดำเนินการรักษาและติดตามผลผู้ป่วยตามลำดับ คือ การซักประวัติ การวินิจฉัย การรักษา และการติดตามผลการรักษา วิถีชีวิตตามบ้านนอกพบว่า การเจ็บป่วยด้วยโรคบางโรค จึงยังคงเลือกใช้บริการกับหมอสมุนไพร นวด อบ ประคบ ตามพื้นบ้านเพราะบางโรคหมอสมัยใหม่ไม่สามารถรักษาได้ 3.การสร้างเครือข่ายภูมิปัญญาพื้นบ้านด้วยสมุนไพร นวด อบ และประคบ แลกเปลี่ยนความรู้กับนักวิจัยและผู้เชี่ยวชาญและการถ่ายทอดภูมิปัญญาพื้นบ้านสมุนไพรกับผู้สนใจนำไปสู่การพัฒนาต่อยอดในเชิงพาณิชย์ ผู้วิจัยได้สร้างเครือข่ายร่วมกับ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี เทศบาลตำบลท่าช้าง สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดจันทบุรี และ โรงพยาบาลพระปกเกล้า ร่วมจัดสัมมนาในหัวข้อเรื่อง “การนำองค์ความรู้จากภูมิปัญญาท้องถิ่น (สมุนไพรมาถ่ายทอดให้เกิดประโยชน์ในเชิงพาณิชย์)” เมื่อวันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2555 เวลา 8.00- 16.00 น. ดำเนินการสัมมนาโดย ดร.นายแพทย์ฉัตรชัย สวัสดิชัย และคณะวิทยากรแพทย์แผนไทยอีก 18 ท่าน มีผู้เข้าร่วมสัมมนาประมาณ 200 ท่าน ณ หอประชุมเฉลิมพระเกียรติ ชั้น 2 มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี