การใช้แบคทีเรียโพรไบโอติกเพื่อควบคุมโรค black disease ในไรน้ำนางฟ้าไทย, Branchinella thailandensis Sanoamuang, Saengphan & Murugan, 2002

บทคัดย่อ

การตรวจโรคและปรสิตในไรน้ำนางฟ้าไทย Branchinella thailandensis พบปรสิต 2 ชนิด ได้แก่ Vorticella sp. และ Pleistophora sp. ไรน้ำนางฟ้าไทยส่วนใหญ่แสดงอาการของโรค black disease ซึ่งเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย โดยไรน้ำนางฟ้าที่แสดงอาการของโรคนี้จะตายภายในระยะเวลา 1-3 วัน เมื่อนำไรน้ำนางฟ้าที่ตายมาทำการตรวจหาเชื้อแบคทีเรีย พบแบคทีเรียจำนวน 5 สายพันธุ์ ได้แก่ Acinetobacter sp. WS2, Aeromonas hydrophila WS1, Chryseobacterium sp. WS3, Citrobacter youngae WS4 และ Enterobacter cloacae WS5 เมื่อนำแบคทีเรียทั้ง 5 ชนิดมาทดสอบความสามารถในการก่อโรคโดยวิธีการแช่ไรน้ำนางฟ้าในสารละลายแบคทีเรียแต่ละชนิดที่ระดับความเข้มข้น 104 CFU/มิลลิลิตร เป็นระยะเวลา 48 ชั่วโมง พบว่าไรน้ำนางฟ้าที่ทดสอบกับเชื้อ A. hydrophila WS1 ทำให้เกิดการตายสูงสุด (62.00+5.70%) ไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P>0.05) กับไรน้ำนางฟ้าที่ทดสอบด้วยเชื้อ E. cloacae WS5 ซึ่งมีเปอร์เซ็นต์การตาย 51.00+4.18 ส่วนเชื้อ C. youngae WS4, Acinetobacter sp. WS2 และ Chryseobacterium sp. WS3 ทำให้เกิดการตายของไรน้ำนางฟ้า 35.00+3.54, 10.00+3.54 และ 9.00+4.18 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ เมื่อนำเชื้อแบคทีเรียทั้ง 13 สายพันธุ์ซึ่งผ่านการทดสอบว่ามีความสามารถในการยับยั้งการเจริญของเชื้อ A. hydrophila จากงานวิจัยที่ผ่านมา มาทดสอบความสามารถในการยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย A. hydrophila WS1 โดยวิธี cross streak method พบว่าเชื้อ Bacillus coagulans W120 สามารถสร้างสารยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อ A. hydrophila WS1 ได้สูงสุดที่ระยะเวลา 48 ชั่วโมง การทดสอบประสิทธิภาพของเชื้อ B. coagulans W120 ในการควบคุมเชื้อ A. hydrophila WS1 ในน้ำ พบว่าเชื้อ B. coagulans W120 สามารถลดเชื้อ A. hydrophila WS1 ในน้ำ จากปริมาณ 106 เป็น 105 CFU/มิลลิลิตร ภายในระยะเวลา 48 ชั่วโมง แต่อย่างไรก็ตามเชื้อ B. coagulans W120 สามารถตรวจพบว่าอยู่ในปริมาณสูงในลำไส้ไรน้ำนางฟ้าเพียง 1 วัน หลังจากหยุดให้เชื้อผสมอาหาร ผลจากการศึกษาสรุปได้ว่าเชื้อ B. coagulans W120 สามารถใช้เพื่อเป็นโพรไบโอติกในการควบคุมเชื้อแบคทีเรียก่อโรค A. hydrophila ได้ โดยควรใช้ผสมอาหารเลี้ยงไรน้ำนางฟ้าทุกวันตลอดระยะเวลาการเลี้ยง การตรวจโรคและปรสิตในไรน้ำนางฟ้าไทย Branchinella thailandensis พบปรสิต 2 ชนิด ได้แก่ Vorticella sp. และ Pleistophora sp. ไรน้ำนางฟ้าไทยส่วนใหญ่แสดงอาการของโรค black disease ซึ่งเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย โดยไรน้ำนางฟ้าที่แสดงอาการของโรคนี้จะตายภายในระยะเวลา 1-3 วัน เมื่อนำไรน้ำนางฟ้าที่ตายมาทำการตรวจหาเชื้อแบคทีเรีย พบแบคทีเรียจำนวน 5 สายพันธุ์ ได้แก่ Acinetobacter sp. WS2, Aeromonas hydrophila WS1, Chryseobacterium sp. WS3, Citrobacter youngae WS4 และ Enterobacter cloacae WS5 เมื่อนำแบคทีเรียทั้ง 5 ชนิดมาทดสอบความสามารถในการก่อโรคโดยวิธีการแช่ไรน้ำนางฟ้าในสารละลายแบคทีเรียแต่ละชนิดที่ระดับความเข้มข้น 104 CFU/มิลลิลิตร เป็นระยะเวลา 48 ชั่วโมง พบว่าไรน้ำนางฟ้าที่ทดสอบกับเชื้อ A. hydrophila WS1 ทำให้เกิดการตายสูงสุด (62.00+5.70%) ไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P>0.05) กับไรน้ำนางฟ้าที่ทดสอบด้วยเชื้อ E. cloacae WS5 ซึ่งมีเปอร์เซ็นต์การตาย 51.00+4.18 ส่วนเชื้อ C. youngae WS4, Acinetobacter sp. WS2 และ Chryseobacterium sp. WS3 ทำให้เกิดการตายของไรน้ำนางฟ้า 35.00+3.54, 10.00+3.54 และ 9.00+4.18 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ เมื่อนำเชื้อแบคทีเรียทั้ง 13 สายพันธุ์ซึ่งผ่านการทดสอบว่ามีความสามารถในการยับยั้งการเจริญของเชื้อ A. hydrophila จากงานวิจัยที่ผ่านมา มาทดสอบความสามารถในการยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย A. hydrophila WS1 โดยวิธี cross streak method พบว่าเชื้อ Bacillus coagulans W120 สามารถสร้างสารยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อ A. hydrophila WS1 ได้สูงสุดที่ระยะเวลา 48 ชั่วโมง การทดสอบประสิทธิภาพของเชื้อ B. coagulans W120 ในการควบคุมเชื้อ A. hydrophila WS1 ในน้ำ พบว่าเชื้อ B. coagulans W120 สามารถลดเชื้อ A. hydrophila WS1 ในน้ำ จากปริมาณ 106 เป็น 105 CFU/มิลลิลิตร ภายในระยะเวลา 48 ชั่วโมง แต่อย่างไรก็ตามเชื้อ B. coagulans W120 สามารถตรวจพบว่าอยู่ในปริมาณสูงในลำไส้ไรน้ำนางฟ้าเพียง 1 วัน หลังจากหยุดให้เชื้อผสมอาหาร ผลจากการศึกษาสรุปได้ว่าเชื้อ B. coagulans W120 สามารถใช้เพื่อเป็นโพรไบโอติกในการควบคุมเชื้อแบคทีเรียก่อโรค A. hydrophila ได้ โดยควรใช้ผสมอาหารเลี้ยงไรน้ำนางฟ้าทุกวันตลอดระยะเวลาการเลี้ยง

คำสำคัญ