การควบคุมหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด (Spodoptera frugiperda (J.E. Smith)) ด้วยวิธีการไล่และล่อโดยใช้สารระเหยจากพืชที่พบในไทย
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
หนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด (Spodoptera frugiperda J.E. Smith) เป็นแมลงรุกรานต่างถิ่นที่สามารถทำลายพืชได้หลายชนิด แมลงชนิดนี้มีต้นกำเนิดจากทวีปอเมริกา ต่อมาระบาดในทวีปแอฟริกา ในปี 2559 พบเข้ามาระบาดในประเทศไทยปลายปี 2561 และได้ระบาดไปทั่วทั้งประเทศ เกษตรกรไทยพึ่งพาการใช้สารกำจัดแมลงเป็นหลัก ซึ่งจะส่งผลเสียต่อสุขภาพของและสิ่งแวดล้อม การจัดการแมลงโดยอาศัยการจัดการระบบนิเวศเกษตร เป็นหนึ่งในกลไกที่มีศักยภาพในการควบคุมหนอนกระทู้ข้าวดพดลายจุด วิธีการไล่และล่อ (push-pull) เป็นการผสานความรู้ ด้านนิเวศเคมี พฤติกรรมแมลง ปฏิสัมพันธ์ระหว่างพืชกับพืช และระหว่างพืชกับแมลง เพื่อควบคุมหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด วิธีการไล่และล่อ มี 2 ส่วนสำคัญ คือ พืชปลูกสลับกับพืชหลักที่จะไล่แมลงออกจากพืชหลัก และ พืชที่ดึงดูดแมลงที่ปลูกบริเวณรอบแปรงปลูกหลัก ในประเทศไทยยังไม่พบการจัดการแมลงหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุดในรูปแบบนี้ ในการศึกษานี้มีเป้าหมายในการค้นหาพืชในประเทศ ที่มีศักยภาพในการไล่ และ ล่อหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุดเพื่อพัฒนาระบบไล่และล่อ จากการสำรวจภาคสนามพบการลงทำลายของหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุดในแปรงข้าวโพดของเกษตรกร ที่ 100% เกษตรกรใช้สารฆ่าแมลงในกลุ่ม Avermectin ในการควบคุมหนอนกระทู้เป็นหลัก การใช้ชีววิธีไม่ประสบความสำเร็จในการนำมาใช้ควบคุมหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด เราเลือก ถั่ว 6 ชนิด ได้แก่ ถั่วแระ แกลบหนู หิ่งหาย ถั่วลิสง ปอเทือง และถั่วพุ่ม และหญ้า 7 ชนิด ได้แก่ หญ้าขจรจบดอกใหญ่ หญ้าปากควาย หญ้าไผ่ หญ้ากินนี หญ้ารูซี่ หญ้าขน หญ้าเนเปียร์ เรานำหญ้าเนเปียร์ 5 สายพันธุ์ ได้แก่ ปากช่อง 1 นรกจักรพรรดิ ท้ายเขื่อนซุปเปอร์ลีฟ มอท และมหาสารคาม (หวาน อิสราเอล) มาทดสอบระดับการลงทำลายของหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด การวางไข่ และลักษณะทางกายภาพของหญ้าที่ใช้ป้องกันตัวเอง พบว่าระดับการลงทำลายของหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุดไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ แต่พันธุ์ปากช่อง มีระดับการลงทำลายสูงสุด พันธุ์มหาสารคามมีแนวโน้มการลงทำลายต่ำสุด และมีแนวโน้มที่ตัวอ่อนจะตายใน 7 วัน หนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุดไม่ได้มีความชอบในการวางไข่ที่สายพันธุ์มากกว่ากัน จำนวนกลุ่มไข่ที่พบคือ 1-2 กลุ่มไข่ ต่อต้น ขนบนใบของพันธุ์ปากช่องจะละเอียดกว่าชนิดอื่น ในขณะที่พันธุ์มหาสารคามมีขนที่แข็งและหนา ที่ขอบใบ เป็นอุปสรรคกับการกินของหนอน ในการทดสอบการเติบโตของหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด ธัญพืช 6 ชนิด ได้แก่ ถั่วเขียว ถั่วแดง ถั่วเหลือง ถั่วลิสง ถั่วลูกไก่ และข้าวโพดถูกผสมลงในอาหารเลี้ยงตัวหนอน ตัวหนอนเลี้ยงบนอาหารผสมด้วยเมล็ดข้าวโพดตัวหนอนจะไม่พัฒนาเข้าดักแด้ และอยู่ในระยะที่ 6 เป็นเวลา 40.80 ? 2.60 วัน ตัวหนอนกินอาหารผสมถั่วเขียว จะมีระยะดักแด้สั้นสุด (5.47 ? 0.52 วัน) จากตัวอ่อนระยะที่ 1 ถึงตัวเต็มวัย ตัวหนอนที่กินอาหารผสมถั่วแดง จะใช้เวลาเติบโตยาวนานสุด (29.47 ? 0.92 วัน) ในขณะที่อาหารผสมถั่วลูกไก่จะใช้ระยะเวลาเจริญเติบโตสั้นสุด (21.80 ? 0.56 วัน) ตัวอ่อนที่กินอาหารผสมถั่วลูกไก่มีขนาดหัวกว้างที่สุดในทุกระยะการเจริญเติบโต อาหารจากถั่วสามารถจะทำให้ตัวอ่อนเติบโตได้ครบทุกระยะ ในการศึกษาครั้งนี้ เราพบว่าถั่วลูกไก่ในอาหารเลี้ยงหนอนจะเป็นอาหารที่เหมาะสมในการเลี้ยงหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุดได้ดีที่สุด ตัวอ่อนหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุดระยะต้นไม่สามารถกินและอยู่รอดในหญ้าเนเปียร์สายพันธุ์มหาสารคามเนื่องจากโครงสร้างป้องกันตัวของพืช สายพัน์นี้จึงมีศักยภาพในการใช้เป็นพืชล่อ และยังสามารถช่วยลดประชากรหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุดได้