การวิเคราะห์หาแนวทางเชื่อมโยงอุตสาหกรรมอัญมณีและเครื่องประดับกับอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน

บทคัดย่อ

อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก มีทิศทางการพัฒนาเพื่อเป็น นครแม่สอด เมืองอัญมณีแห่งเอเชีย สู่ศูนย์หยกโลก เนื่องจากเป็นอำเภอที่ตั้งอยู่ติดกับประเทศเมียนมา ซึ่งเป็นแหล่งอัญมณีที่มีชื่อเสียงของโลกและเป็นแหล่งวัตถุดิบที่สำคัญของอุตสาหกรรมอัญมณีและเครื่องประดับของอำเภอแม่สอด แต่เนื่องจากสถานการณ์การประมูลอัญมณีของเมียนมาที่มีความเข้มงวดในการส่งออกมากยิ่งขึ้น ส่งผลให้ตลาดอัญมณีแม่สอดซบเซาลง ด้วยเหตุนี้ โครงการนี้จึงมีเป้าหมาย เพื่อส่งเสริมอุตสาหกรรมอัญมณีและเครื่องประดับของอำเภอแม่สอด โดยการวิเคราะห์หาแนวทางเชื่อมโยงกับอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว ซึ่งเป็นอีกหนึ่งอุตสาหกรรมที่มีศักยภาพของอำเภอแม่สอด เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน อย่างไรก็ตาม ในช่วงระยะเวลาของการดำเนินโครงการ (กันยายน 2563 – กันยายน 2564) เป็นช่วงเวลาที่ประเทศไทยและทั่วโลกประสบกับสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 ส่งผลให้อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวหยุดชะงักทั่วประเทศ ดังนั้น โครงการนี้จึงเพิ่มเติมอีกหนึ่งเป้าหมาย โดยการวิเคราะห์หาแนวทางการเชื่อมโยงทั้งสองอุตสาหกรรมที่สามารถดำเนินการได้ภายใต้สถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 อาศัยวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกเพื่อเก็บข้อมูลจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ตามหลักการประเมินวัฏจักรชีวิต (Life Cycle Assessment) แล้วจึงนำข้อมูลที่ได้ไปวิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และอุปสรรค (SWOT Analysis) จัดทำกลยุทธ์ด้วย TOWS Matrix และคัดเลือกกลยุทธ์ที่สอดคล้องกับความต้องการของพื้นที่มากที่สุด มาจัดทำเป็นโครงการ ภายใต้สถานการณ์ปกติ จำนวน 1 โครงการ (โครงการที่ 1) ประกอบด้วย 4 กิจกรรม ได้แก่ (1) การประชาสัมพันธ์กิจกรรมต่าง ๆ ของพื้นที่ผ่านช่องทางออนไลน์ (2) การจัดกิจกรรมส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์ (3) การพัฒนาพื้นที่ตลาดริมเมยเพื่อส่งเสริมอุตสาหกรรมอัญมณี เครื่องประดับ และการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน และ (4) การสนับสนุนเครื่องทดสอบคุณสมบัติอัญมณีเพื่อจัดทำเอกสารรับรองคุณภาพอัญมณีโดยภาครัฐ และภายใต้สถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 จำนวน 2 โครงการ ได้แก่ (1) การจัดส่งกล่องสินค้าที่สื่อถึงความเป็นแม่สอด (โครงการที่ 2) และ (2) การปรับเปลี่ยนโรงแรมที่พักเป็นโรงพยาบาลสนาม (Hospitel) (โครงการที่ 3) ทั้งนี้ จากการวิเคราะห์หาแนวทางการดำเนินกิจกรรมของแต่ละโครงการ พบว่า ทุกโครงการมีแนวทางที่สามารถดำเนินการตามหลักความยั่งยืน และตามเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน เป้าหมายที่ 12 เฉพาะที่เกี่ยวข้องกับการจัดการและการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ การลดของเสียที่เป็นอาหาร การลดของเสียด้วยกระบวนการ Reuse และ Recycle และการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐอย่างยั่งยืนได้ และจากการวิเคราะห์ความสอดคล้องของกิจกรรมกับนโยบายที่เกี่ยวข้อง พบว่า ทุกโครงการมีความสอดคล้องกับนโยบายที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษจังหวัดตาก (พื้นที่อำเภอแม่สอด) เขตพัฒนาการท่องเที่ยวมรดกโลกด้านวัฒนธรรม ยุทธศาสตร์การพัฒนากลุ่มจังหวัดภาคเหนือตอนล่าง 1 พ.ศ. 2561-2564 และแม่สอดโมเดล Stronger Together นอกจากนี้ ผลการวิเคราะห์ความเหมาะสมต่อการลงทุนทางด้านการเงิน ยังแสดงให้เห็นว่า ทั้ง 3 โครงการ มีความเหมาะสมต่อการลงทุน โดยมีค่าปัจจุบันสุทธิ ประมาณ 1,387, 58 และ 61 ล้านบาท ตามลำดับ แสดงให้เห็นว่าเป็นโครงการที่ให้ผลประโยชน์คุ้มค่าต่อการลงทุน ซึ่งทั้ง 3 โครงการ มีอัตราผลตอบแทนอยู่ในช่วง ร้อยละ 16.24-16.62 โดยโครงการที่ 2 มีระยะเวลาคืนทุนน้อยที่สุด คือ 0.51 ปี ในขณะที่โครงการที่ 1 มีระยะเวลาคืนทุน 1.71 ปี และโครงการที่ 3 มีระยะเวลาคืนทุนนานที่สุด คือ 8.80 ปี

คำสำคัญ