การประเมินความเป็นพิษของผลิตภัณฑ์พรีไบโอติกและไฟโตโซมที่มีส่วนผสมของสารสกัดละออง เกสรข้าวโพดสีม่วงในหนูแรท

บทคัดย่อ

ช่อดอกเกสรตัวผู้และใบข้าวโพดข้าวโพดสีม่วงเป็นวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร อย่างไรก็ตามวัตถุดิบทั้งสองชนิดนี้ยังคงมีสารที่มีประโยชน์มากมาย เช่น สารพฤกษเคมี และเส้นใยอาหาร ซึ่งมีศักยภาพในการนำไปพัฒนาเป็นอาหารเพื่อสุขภาพ เช่น ไฟโตโซมที่มีสารสกัดช่อเกสรตัวผู้เป็นองค์ประกอบ และ ผลิตภัณฑ์ พรีไบโอติกเส้นใยจากใบข้าวโพดม่วง เนื่องจากทั้งสองผลิตภัณฑ์จัดอยู่ในเกณฑ์อาหารใหม่ (novel food) จึงจำเป็นมีข้อมูลยืนยันความปลอดภัยก่อนจะนำไปใช้ในมนุษย์ ดังนั้นผู้วิจัยจึงมีความประสงค์ที่จะศึกษาความเป็นพิษทั้งแบบเฉียบพลันและกึ่งเรื้อรังของไฟโตโซมที่มีส่วนผสมของสารสกัดช่อเกสรตัวผู้ของข้าวโพดข้าวเหนียวสีม่วง และเส้นใยอาหารที่สกัดจากใบข้าวโพดข้าวเหนียวสีม่วง ในการศึกษาความเป็นพิษเฉียบพลันของไฟโตโซมที่มีส่วนผสมของสารสกัดช่อดอกข้าวโพดข้าวเหนียวสีม่วงและผลิตภัณฑ์พรีไบโอติกเส้นใยจากใบข้าวโพดข้าวเหนียวสีม่วงได้ทำโดยการป้อนผลิตภัณฑ์ที่กล่าวข้างต้นให้แก่หนูขาวเพศเมียสายพันธุ์ วิสตาร์ ทางปากครั้งเดียวในขนาด 2,000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว จากนั้นประเมินการตายและอาการที่บ่งชี้ความเป็นพิษพบว่าผลิตภัณฑ์ทั้งสองไม่ทำให้เกิดการตายและอาการแสดงความเป็นพิษ ดังนั้นปริมาณสารที่เราป้อนให้กับสัตว์ทดลอง แล้วสัตว์ทดลองตายไปครึ่งหนึ่ง หรือ 50% (LD50) มากกว่า 2,000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว ดังนั้นจึงถือว่าจัดอยู่ในประเภทที่ 5 ที่มีความเป็นพิษต่ำ (relatively low acute toxicity hazard) ตามเกณฑ์ของ GHS (Globally Harmonized Classification System) (OECD; 2002) ในการศึกษาความเป็นพิษกึ่งเรื้อรังทำโดยการป้อนสารทดสอบที่กล่าวข้างต้นให้หนูขาวสายพันธุ์วิสตาร์ทั้งเพศผู้และเมียกลุ่มละ 10 ตัวทางปากทุกวันเป็นเวลา 90 วัน โดยการป้อนไฟโตโซมที่มีส่วนผสมของสารสกัดจากช่อดอกข้าวโพดข้าวเหนียวสีม่วงจะใช้ขนาด 250, 500 และ 1000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว ในขณะที่การป้อนเส้นใยอาหารพรีไบโอติกจากใบข้าวโพดข้าวเหนียวสีม่วงใช้ขนาด 500, 1000 และ 2000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว จากนั้นประเมิน การตาย อาการที่แสดงความเป็นพิษ การเปลี่ยนแปลงทางโลหิตวิทยา การเปลี่ยนแปลงทางเคมีคลินิก การเปลี่ยนแปลงของอวัยวะและเนื้อเยื่อ ผลการศึกษาพบว่าในหนูเพศเมียที่ได้รับการป้อนไฟโตโซมที่มีส่วนผสมของสารสกัดจากช่อดอกข้าวโพดข้าวเหนียวสีม่วงขนาด 1000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว มีน้ำหนักตับลดลงเล็กน้อย อย่างไรก็ตามไม่พบการเปลี่ยนแปลงทางทางมหกายวิภาคและเนื้อเยื่อวิทยาของตับ ในหนูเพศผู้ที่ได้รับการป้อนไฟโตโซมที่มีส่วนผสมของสารสกัดจากช่อดอกข้าวโพดข้าวเหนียวสีม่วงขนาด 500 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว มีน้ำหนักหัวใจลดลงเล็กน้อย อย่างไรก็ตามไม่พบการเปลี่ยนแปลงทางทางมหกายวิภาคและเนื้อเยื่อวิทยาของหัวใจ ขนาด 1000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัวการกินน้ำและอาหารลดลง ดังนั้นปริมาณของสารที่มากที่สุด ซึ่งได้รับทุกวันแล้วไม่ทำให้เกิดความเป็นพิษหรือผลเสีย (adverse effects) ใดๆ ต่อร่างกายหรือค่า NOAEL (No observed adverse effect level) ของผลิตภัณฑ์นี้มีค่า 1000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว และในการศึกษาพิษกึ่งเรื้อรังของเส้นใยอาหารพรีไบโอติกจากใบข้าวโพดข้าวเหนียวสีม่วงพบว่า หนูเพศเมียทีได้รับเส้นใยอาหารพรีไบโอติกจากใบข้าวโพดข้าวเหนียวสีม่วงขนาด 1000 และ 2000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว มีการกินน้ำลดลง มีน้ำหนักหัวใจ และกระเพาะอาหารลดลง และพบว่าหนูเพศเมียทีได้รับผลิตภัณฑ์ดังกล่าวขนาด 2000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว จะมีน้ำหนักสมองและกระเพาะปัสสาวะลดลง แต่มีน้ำหนักต่อมน้ำลายด้านซ้ายเพิ่มขึ้น และหนูเพศเมียที่ได้รับผลิตภัณฑ์ดังกล่าวขนาด 500 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัวมีน้ำหนักลำไส้เพิ่มขึ้น ปริมาณลิมโฟไซต์ลดลง ไม่พบการเปลี่ยนแปลงเนื้อเยื่อวิทยาอื่นแต่พบว่ามีการเพิ่มความหนาแน่นของเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจต่อพื้นที่เนื่องจากเซลล์มีขนาดเล็กลง และหนูเพศเมียที่ได้รับผลิตภัณฑ์ขนาดสูงขึ้นคือ 2000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัวมีกรดยูริคลดลง หนูเพศผู้ที่ได้รับผลิตภัณฑ์ขนาด 500 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัวมีไบคาร์โบเนตและโซเดียมเพิ่มขึ้น ปริมาณลิมโฟไซต์ลดลง หนูเพศผู้ที่ได้รับผลิตภัณฑ์ขนาดสูงขึ้นคือ 1000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัวยังพบระดับไบคาร์โบเนต โซเดียมเพิ่มขึ้นและค่าเฉลี่ยปริมาตรเม็ดเลือดแดงเพิ่มขึ้น และหนูเพศผู้ที่ได้รับผลิตภัณฑ์ขนาดสูงขึ้นคือ 2000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัวมีค่าเฉลี่ยปริมาตรเม็ดเลือดแดงเพิ่มขึ้น จากข้อมูลทั้งหมดจึงบ่งชี้ว่าปริมาณของเส้นใยอาหารพรีไบโอติกจากใบข้าวโพดข้าวเหนียวสีม่วงที่น?อยที่สุด ซึ่งได?รับทุกวันแล?วทำให้?เกิดความเป?นพิษหรือผลเสียต?อร?างกายคือ 500 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว ดังนั้นข้อมูลจากการศึกษาครั้งนี้จึงแสดงให้เห็นว่า ไฟโตโซมที่มีส่วนผสมของสารสกัดจากช่อดอกข้าวโพดข้าวเหนียวสีม่วงมีความปลอดภัยในการบริโภคสูง สามารถใช้ซ้ำๆอย่างปลอดภัยได้ในปริมาณที่น้อยกว่า 1000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว และในการใช้เส้นใยอาหารพรีไบโอติกจากใบข้าวโพดข้าวเหนียวสีม่วงเพศชายจะมีความปลอดภัยสูงกว่าเพศหญิง ขนาดของการนำมาประยุกต์ใช้ซ้ำๆอย่างปลอดภัยได้ในเพศชายในปริมาณที่น้อยกว่า 500 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว แต่ในการใช้ในเพศหญิงควรใช้ในปริมาณที่น้อยกว่า 500 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัวเนื่องจากการศึกษาทางเนื้อเยื่อวิทยาพบว่าขนาดเซลล์ของหัวใจที่ลดลง ดังนั้นจึงควรรวังการใช้เส้นใยอาหารจากใบข้าวโพดม่วงในขนาดสูง โดยเฉพาะในเพศหญิง

คำสำคัญ