การพัฒนาการใช้ประโยชน์ศัตรูธรรมชาติเพื่อการควบคุมศัตรูผักโดยชีววิธี และการถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่ชุมชน
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
บทคัดย่อโครงการวิจัยนี้ มีสามกิจกรรมย่อย กิจกรรมที่หนึ่ง การพัฒนาชีวภัณฑ์เชื้อ Bacillus subtilis SK1-3 ในรูปผงแห้งแบบพ่นฝอย (spray dried) และทดสอบประสิทธิภาพการควบคุมโรครากเน่าโคนเน่ากะหล่ำปลี สาเหตุจากเชื้อรา Sclerotium rolfsii Sacc. (Polyporales: Atheliaceae) ชีวภัณฑ์แบบผงที่ผลิตได้มีสาร carboxymethyl cellulose (CMC) ผสมแป้งมันสำปะหลังเป็นสารปกป้องเซลล์ B. subtilis SK1-3 จากความร้อนที่อุณหภูมิ 65 oซ ที่ใช้ในการผลิต อายุเก็บรักษาชีวภัณฑ์ที่ระยะเวลาหกเดือนที่อุณหภูมิ 4 oซ พบเชื้อ B. subtilis SK1-3 รอดชีวิต 1.20x107 cfu/ml และ ที่อุณหภูมิห้องพบเชื้อรอดชีวิต 1.10x106 cfu/ml นำผงชีวภัณฑ์เลี้ยงเพิ่มปริมาณเป็นหัวเชื้อชีวภัณฑ์ (starter culture) และเชื้อขยาย (multiplied medium culture) ก่อนนำไปทดสอบการควบคุมโรครากเน่าโคนเน่ากะหล่ำปลี ในสภาพโรงเรือนและแปลงทดสอบ พบว่ากะหล่ำปลีเกิดโรคน้อยที่สุด 6.66% และ 8.89% ตามลำดับ กิจกรรมที่สอง การเพาะเลี้ยงศัตรูธรรมชาติ ในระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2563 ถึง กรกฎาคม 2564 ผลิตผงชีวภัณฑ์เอสเค ผงชีวภัณฑ์บีมิกซ์ ได้จำนวน 125 และ 130 กิโลกรัม ตามลำดับ ผลิตชีวภัณฑ์เชื้อรา Trichoderma harzianum Rifai (Hypocreaceae : Hypocreales) สายพันธุ์ UB-01, Beauveria bassiana (Bals.-Criv) Vuill (Moniliales : Moniliaceae) สายพันธุ์ UB3-1, Metarhizium anisopliae Metsch. Sorokin (Moniliales: Moniliaceae) สายพันธุ์ YT1-5 และสายพันธุ์ MN02 ในรูปหัวเชื้อ (10 กรัม/ขวด) ได้จำนวน 250, 160, 250 และ 60 ขวด ตามลำดับ ในรูปเชื้อสดพร้อมใช้ได้ จำนวน 500, 620, 800 และ150 กิโลกรัม ตามลำดับ ผลิตไส้เดือนฝอยทำลายแมลงในรูปพร้อมใช้จำนวน 420 ถุง เพาะเลี้ยงแมลงช้างปีกใส Mallada basalis Walker (Neuroptera : Chrysopidae), มวนพิฆาตEocanthecona furcellata Wolff (Hemiptera: Pentatomidae), มวนเพชฌฆาต (Sycanus collaris Fabricius (Heteroptera: Reduviidae), แมลงหางหนีบสีดำ (Euborellia sp. (Dermaptera : Chelisochidae) และด้วงเต่าลายหยัก(Menochilus sexmaculatus Fabricius. (Coleoptera: Coccinellidae) ได้ 5,618, 4,597, 3,077, 10,680 และ 3,987 ตัว ตามลำดับ กิจกรรมที่ 3 การถ่ายทอดเทคโนโลยีการจัดการศัตรูผักโดยชีววิธี ประกอบด้วยสองส่วน ส่วนที่หนึ่ง) ทำแปลงสาธิตการควบคุมศัตรูผักคะน้า สลัดกรีนคอส และกะหล่ำปลี โดยชีววิธีร่วมกับการควบคุมแบบผสมผสานแต่ไม่ใช้สารเคมี ในแปลงเกษตรกร ผลการทดสอบพบว่า สลัดกรีนคอสมีอัตราส่วนของรายได้ต่อการลงทุน (Benefit cost ratio, BCR ) อยู่สูงสุดทั้งฤดูปลูกที่หนึ่งและสอง โดยมีค่า BCR เท่ากับ 12 และ 14 ตามลำดับ ส่วนที่สอง) ถ่ายทอดเทคโนโลยีการควบคุมศัตรูผักโดยชีววิธีผ่านการอบรมเชิงปฏิบัติการ ดำเนินการเจ็ดครั้ง มีผู้รับการถ่ายทอดจำนวน 175 คน ประเมินผลก่อนและหลังรับการถ่ายทอดความรู้ พบว่าผู้รับการอบรมฯมีความรู้ด้านการควบคุมศัตรูพืชโดยชีววิธีเพิ่มขึ้น30.43% ทำการติดตามการใช้ศัตรูธรรมชาติของผู้รับการอบรมฯ พบว่ามีผู้นำชีวภัณฑ์ไปใช้จำนวน 52 ราย และจำนวน 7 รายที่ผลิตศัตรูธรรมชาติใช้เองหรือแจกจ่ายให้สมาชิกในกลุ่มคำสำคัญ การควบคุมโดยชีววิธี การถ่ายทอดเทคโนโลยี ชีวภัณฑ์แบบพ่นฝอย