การส่งเสริมการเจริญเติบโตและเพิ่มผลผลิตของพืชสมุนไพรด้วยเชื้อจุลินทรีย์ในดิน

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ของงานวิจัยนี้ คือ แยกและคัดเลือกเชื้อแบคทีเรียรอบรากพืชที่มีคุณสมบัติในการส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืชสมุนไพรและเชื้อแบคทีเรียปฏิปักษ์เพื่อควบคุมเชื้อแบคทีเรียก่อโรคพืช โดยเก็บตัวอย่างดินจากแปลงปลูกพืชสมุนไพรของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผลิตผลิตภัณฑ์สมุนไพรเดชาสมงาม อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ จำนวน 101 ตัวอย่าง แยกได้เชื้อแบคทีเรียจำนวน 323 ไอโซเลต นำมาทดสอบคุณสมบัติการส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืช คือ ความสามารถการสร้างสาร Indole 3-acetic acid (IAA) ความสามารถในการตรึงไนโตรเจน ความสามารถในการละลายโพแทสเซียม และฟอสเฟต ในระดับห้องปฏิบัติการ พบว่า เชื้อแบคทีเรียที่มีคุณสมบัติ 4 ประการ มีจำนวน 11 ไอโซเลต เมื่อนำแบคทีเรียทั้ง 11 ไอโซเลตมาทดสอบหาปริมาณสาร IAA พบว่า มีจำนวน 3 ไอโซเลต คือ KB7, KB145 และ KC57 สร้างสาร IAA ได้ปริมาณสูงเท่ากับ 4.45 (?g/ml), 3.31(?g/ml) และ 3.399 (?g/ml) ตามลำดับ มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p?0.05) เมื่อนำเชื้อแบคทีเรียทั้ง 3 ไอโซเลตมาทดสอบการส่งเสริมการงอกของขมิ้นชัน ไพล และมะรุม ในสภาพเรือนทดลอง โดยการแช่หัวพันธุ์และเมล็ดด้วยเชื้อแบคทีเรียก่อนลงปลูก หลังการเพาะในกระถาง 15 วัน พบว่าไอโซเลต KB7 สามารถส่งเสริมอัตราการงอกของรากไพลได้ถึงร้อยละ 20 และมีน้ำหนักเพิ่มขึ้นโดยเฉลี่ยร้อยละ 16 และไอโซเลต KB145 มีคุณสมบัติส่งเสริมการงอกของขมิ้นชันและเมล็ดมะรุมได้ จากการนำเชื้อแบคทีเรียทั้งหมด 323 ไอโซเลต มาทดสอบความสามารถในการยับยั้งเชื้อ Ralstonia solanacearum สาเหตุโรคเหง้าเน่าในพืช ด้วยวิธี Agar well diffusion พบว่ามีเพียงไอโซเลต KC33 ที่สามารถยับยั้งการเจริญของเชื้อ R. solanacearum ในระดับห้องปฏิบัติการได้ นอกจากนี้ศึกษาลักษณะทางสัณฐานวิทยา คุณสมบัติทางชีวเคมี และชีวโมเลกุล พบว่า เชื้อแบคทีเรียไอโซเลต KB7 KC145 และ KC33 มีความใกล้เคียงกับเชื้อแบคทีเรีย Pseudomonas sp. Burkholderia territorii และ Bacillus subtilis ตามลำดับ

คำสำคัญ