ความหลากหลายของชาพื้นเมืองบนพื้นที่สูงในภาคเหนือของประเทศไทย ลักษณะ การรวบรวมพันธุ์ และจำแนกสายพันธุ์โดยวิเคราะห์องค์ประกอบทางเคมีและดีเอ็นเอ

บทคัดย่อ

การศึกษาความหลากหลายของราพื้นเมืองบนพื้นที่สูงในภาคเหนือของประเทศไทย ลักษณะการ ราบรวมพันธุ์ และจำแนกสายพันธุ์โตยวิคราะห์องค์ประกอบทางเคมีและตีเอ็น มีวัตถุประสงค์ เพื่อคันหา แหลงที่มีตันชาทั้งชาปลูกและซาปาที่ขึ้นเองตามธะรมชาติ กำหนดพิกัดที่พบต้นซา เก็บข้อมูลสภาพพื้นที่ สภาพแวดล้ยมที่ ต้นซาขึ้นอยู่ บันทึกลักษณะเบื้องตันของต้นซาที่หบ ทั้งการเจริญเติบโต ลักษณะทาง สัณฐานวิทยาเบื้องต้น ณ จุดเก็บ จัดทำ Description องซาหรือพืซคล้ายซาที่หบ และเก็บตัวอย่างใบอ่อน และยอดอ่อนมาวิเคราะห์สาร Catechins และ Caffeine พร้อมกับเก็บตัวอย่างมาเพาะและขยายพันธุ์ และ นำไปปลูกเป็นแปลงรวมพันธุ์ขาที่สถานีวิจัยเกษครที่สูงรุนช่างเคี่ยน คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ การวิจัยดำเนินการตั้งแต่เดือนตุลาคม พ.ศ. 2551 และสิ้นสุด เดือนกันยายน พ.ศ. 2552 การก็บตัวอย่างทำในพื้นที่ของจังหวัดเยงใหม่ แม่ฮ่งสอน เชียงราย สำปาง น่าน และตาก สำหรับ การวิเคราะห์องค์ประกอบทางเคมีของยอดอ่อนและใบอ่อนของชา ทำที่ห้องปฏิบัติการกลาง คณะ เกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ผลการศึกษาพบชาทั้งที่เป็นซาปลูกและชาป่าที่ขึ้นเองตามธรรมชาติในหลายพื้นที่ จุดเหนือสุดที่ สำรวจพบคือที่ตอยผ้าห่มปก อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ พิกัด N20.06905. E99.14227 ถึงบ้นแม่ละเมา ต.ศิรี ราษฎร์ อ.พบพระ จ.ภาก พิกัต N16.53778, E98,93116 ซึ่งเป็นจุตที่เส้นละติจุตน้อยที่สุดที่พบตันชา สำหรับแนวตะวันออก ตะวันตก พบชาที่บ้านสันเจริญ ต.ผาทอง อ. ท่าวังผา จ. น่าน พิกัต N19.2551, E100.6455 ถึงบ้านนาบำแปก ต.หมอกจำแป้ อ.เมือง จ.แม่ฮ่องสอน พิกัต N19.54791, E97.94532 ความ สูงจากระดับน้ำทะเลที่พบ มีตั้งแต่ 450 ถึง 2,233 เมตร ซาและพืวคร้ายชาที่พบแบ่งเป็น 3 กลุ่ม คือซาเมี่ยง หรือราอสัม (Camelia sinensis var. assamica ชาพื้นมือง (C. taiensis และ C. imawadiensis) และพืช คล้ายซาอื่น ๆ ที่ยังไม่ได้จำแนกยีกจำนวนหนึ่ง ซาเมี่ยงและซาพื้นเมืองเป็นพืซที่กลุ่มซาติพันธุ์ท้ยงถิ่นบน พื้นที่สูงนำมาบริโภตแบบชา ส่วนพืชคล้ายชานั้นไม่ได้ใช้บริโภค ในขณะสำรวจและก็บชัมูล ได้เก็บตัวอย่างเมล็ต กิ่ง และตันกลัาที่งอกตามใต้พื้นต้นมาเพาะ ขยายพันธุ์และนำไปปลูกเป็นแปลงรวมพันฐ์ชา ที่สถานีวิจัยเกษตะที่สูงขนช่างเยน คณะเกษตะศาสตรั มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มีตัวอย่างที่แตกต่างกัน 101 ตัวอย่าง จากพื้นที่ 24 แหล่ง จำนวน 699 ต้น การวิเศราะห์องค์ประกอบทงเศมีโตยวิธีการทาง HPLC พบว่าปริมาณ Catechins ในซาเมี่ยงมี เฉลี่ย 253.20 mgg (41.75-498.67 mgg) ซาป่ามีเฉลี่ย 85.03 mgg (1.17-357.00 mgg) เมี่ยงอาม เฉลี่ย 4.64 mgg (4.41-4.83 mgig และพืชคล้ายชาอื่น ๆ มีปริมาณน้อย สำหรับ caffeine พบว่าในชา เมี่ยงมี 18.50 mgg (6.92-25.33 mgg) ในซาป่มีอยู่ 11,43 mgg (0.00-24.33 mgg) ส่วนในเมี่ยงอาม และพืชคล้ายชาอื่น ฯ มีริมาณน้อย เมื่อเทียบกับชาจีนแล้วปริมาณเฉลี่ยทั้ง Calechins และ Caffeine มี น้ยยกว่าแต่มีบางตัวอย่างทั้งในซาบำและซาเมี่ยงที่มีปริมาณสารทั้งสองมากกว่าในซาจีน นอกจากนั้น พบว่าบางตัวอย่างไม่พบ Catteine ในใบหรือยอดอ่ยนที่ทำการวิเศราะห์

คำสำคัญ