การใช้กากสบู่ดำจากขบวนการผลิตไบโอดีเซลเป็นแหล่งโปรตีนและพลังงานในอาหารสัตว์ปีกและสุกร

บทคัดย่อ

กากสบู่ดำเป็นผลพลอยด้จากกระบวนการผลิตไบโอดีเชล มีวัตถุแห้ง 92% และมีโภชนะคิด เป็นร้อยละวัตถุแห้ง คือโปรตีน 27% เยื่อใย 21% และไขมัน 27% รวมทั้งมีสารพิษหลายชนิด ที่ สำคัญได้แก่ ฟอร์บอลเอสเทอร์ ซึ่งมีปริมาณ 1.714 มก./ก. จากการศึกษาวิธีกำจัดทั้งแบบไม่ผ่าน และผ่านความร้อน พร้อมทั้งใส่สารแซ่ และซะล้างชนิดต่างๆ รวม 10 วิธี ผลปรากฏว่า วิธีที่สามารถ ลดสารฟอร์บอลเฮสเทอร์ได้ดี และมีขั้นตอนการทำไม่ยุ่งยาก ได้แก่ 1) การต้มเป็นเวลา 40 นาที นับ จากน้ำเดือดแล้วล้างด้วย 92% เมทธานอลและน้ำ (ลดได้ 99%) 2) การแช่กากสบู่ดำในน้ำ แล้วนำไป autoclave เป็นเวลา 20 นาที แล้วล้างด้วยน้ำ (ลตได้ 98%) 3) การแซ่กากสบู่ดำใน 90% เฮทธานอล เป็นเวลา 2 ชม. โตยไม่ผ่านความร้อน (ลดได้ 87%) และ 4) การนั่งเป็นเวลา 40 นาที นับจากน้ำเดือด แล้วล้างด้วย 92% เมทธานอลและน้ำ (ดได้ 83%) ส่วนองค์ประกอบทางเคมีของกากสบู่ดำไม่ว่าจะ นำไปผ่านกระบวนการลดสารพิษด้วยวิธีใดก็ตาม มีปริมาณโภชนะแตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญ (P>0.05) คือ มีโปรตีน ไขมัน เยื่อใย เถ้า และคาร์โบไฮเตรต เท่ากับ 16.95-28.71, 13.08-23.80, 21.10-23.80 4.63-6.30 และ 22.39-40.50% ของวัตถุแห้ง ตามลำตับ การนำกากสบู่ดำชนิดไม่ผ่านและผ่านการลดสารพิษด้วยวิธีการต้มหรือนึ่ง ไปหาค่าการย่อย ได้โดยวิธีกรอกปาก ปรากฏว่า กากสบู่ดำทั้ง 3 ชนิด มีค่าการย่อยได้ของโปรตีน และอินทรียวัตถุ แตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญ (P>0.05) กล่าวคือ มีค่าเท่ากับ 81 vร. 80 และ 73% และ 72 vร. 69 และ 66% ตามลำดับ ในขณะที่การย่อยได้ของวัตถุแห้ง และไขมันในกากชนิดผ่านการลดสารพิษ ด้วยวิธีต้มและนึง มีค่าต่ำกว่าชนิตไม่ผ่านการลดสารพิษอย่างมีนัยสำคัญ (P<0.05: 65 และ 62 vร. 72% และ 61 และ 58 ร. 72%, ตามลำดับ) สำหรับการย่อยได้ของโภชนะในกากสบู่ดำชนิดไม่ผ่าน และผ่านการลดสารพิษด้วยวิธีการนึ่ง เมื่อนำไปแทนที่อาหารฐานแล้วคำนวณด้วยวิธี Different method และ Regression method ปรากฏว่ ทั้งสองวิธีให้ค่ใกล้เคียงกัน โดยมีการย่อยได้ของ โปรตีนต่ำ (9.96 vs. 11.03% ในขณะที่การย่อยด้ของวัตถุแห้ง อินทรียวัตถุ ไขมัน และเยื่อใย มีค่า 19.50 vs. 16.76%, 26.50 vs. 25.08%, 67.77 vs. 76.04 และ 22.92 vs. 16.92%, ตามลำดับ ในกรณีของพลังงานใช้ประโยชน์แบบแท้จริงของกากสบู่ต่ำชนิดไม่ผ่านและผ่านการลด สารพิษด้วยวิธีการนึ่ง เมื่อศึกษาโตยวิธีกรอกปากมีค่เท่ากับ 2.44 vs. 2.45 kcalg DM ในขณะที่ค่า พลังงานใช้ประโยชน์แบบปรากฏ เมื่อใช้วิธีแทนที่อาหารแล้วทำนายด้วยสมการถถอยมีค่าเท่ากับ 2.26 vs. 2.33 kcallg DM ตามลำดับ เมื่อนำกากสบู่ดำนึ่งไปเลี้ยงไก่เนื้อพันธุ์อาร์เบอร์เอเคอร์ เพศผู้ อายุ 7 วัน จำนวน 1,400 ตัว โดยแบ่งออกเป็น 5 กลุ่ม เพื่อให้ได้รับอาหา ารผสมกากสบู่ตำระดับ 0, 5, 10, 15 และ 20% ทดลองเป็น ระยะเวลา 5 สัปดาห์ ผลปรากฏว่า สมรรณภาพการผลิต (น้ำหนักตัวเพิ่ม ปริมาณอาหารที่กิน อัตรา แลกน้ำหนัก และอัตราการตาย) เลวลงอย่างมีนัยสำคัญ (P<0.05) ในทุกระตับของการใช้กากสบู่ดำ เมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม กล่าวคือ มีค่าเท่ากับ 0.91-1.99 vs. 2.31 กก., 1.98-3.77 vร. 4.16 กก.. 1.90-2.19 vs. 1.80 และ 2.86-85.36 vs. 3.21% ตามลำดับ นอกจากนี้ยังพบอาการข้อขาบวมเกิด ขึ้นกับตัวไก่ ทำให้ไม่สามารถเดินไปกินน้ำและอาหารได้ สำหรับปริมาณสารฟอร์บอลเอสเทอร์ที่ ตกค้างในเนื้อไก่มีจำนวน 0.001, 0.004, 0.049 และ 0.189 มก/ก. เมื่อใช้กากสบู่ดำในอาหารที่ระดับ 5, 10, 15 และ 20% ตามลำดับ ส่วนการนำกากสบู่ดำนึง ไปเลี้ยงไก่ไช่พันธุอิชาบราวน์ ช่วงอายุ 28-39 สัปดาห์ จำนวน 240 ตัว ที่ระดับ 0, 5, 10, 15 และ 20% ของสูตรอาหาร ปรากฏว่า สมรรณภาพการผลิตไข่ (ผลผลิตไข่ ประสิทธิภาพการใช้อาหาร และน้ำหนักตัว) รวมถึงผลด้านคุณภาพไข่ (น้ำหนักไข่ และความหนา เปลือกไข่) ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ (P<0.05) ในทุกระดับของการใช้กากสบู่ดำ เมื่อเทียบกับกลุ่ม ควบคุม กล่าวคือ มีค่าเท่ากับ 10.08-88.49 vs. 94.29%, 34.21-97.71 vs. 108.69 ก., -50.44-85.29 vs. 117.59 ก. และ 0.315-0.326 vs. 0.331 มม. ตามลำดับ นอกจากนี้ยังพบอาการข้อขาบวมเกิด ขึ้นกับตัวแม่ไก่ จึงทำให้ยืนกินอาหารไม่ได้ เป็นสาเหตุให้มีอัตราการตายเพิ่มขึ้น เช่นเดียวกับไก่เนื้อ สำหรับปริมาณสารฟอร์บอลเอสเทอร์ที่ตรวจพบในไข่มีจำนวน 0.004-0.035 มก./ก. ไข่แดง และ 0.0002-0.0230 มก.ก. ไข่ขาว ในกลุ่มที่ได้รับกากสบู่ดำทุกระดับ

คำสำคัญ